وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با انتشار پیامی صریح در شبکه اجتماعی ایکس، به اظهارات مداخلهجویانه همتای فرانسوی خود واکنش نشان داد و با یادآوری کارنامه استعماری فرانسه در الجزایر، موضع اخیر پاریس را مصداق «اشک تمساح» توصیف کرد.
پیام عراقچی به ژان نوئل بارو چه بود؟
سید عباس عراقچی در این پیام که مستقیما خطاب به ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه نوشته شده، تاکید کرد که فرانسه در جریان جنگ استقلال الجزایر، مسئول کشتار گسترده مردم این کشور بوده است. او نوشت: «یک و نیم میلیون الجزایری در جریان جنگ استقلال آن کشور توسط فرانسه قتلعام شدند. پاریس کمتر از یکدهم آنها را رسماً ثبت کرده است ولی همچنان از هرگونه عذرخواهی بابت جنایتهای استعماری خود خودداری میکند.»
وزیر خارجه ایران در ادامه با لحنی انتقادی افزود: «اشک تمساح بس است آقای بارو. سکوت شما در زمانی که آمریکا کودکان دانشآموز ما را قتلعام کرد، گویای همه چیز است.» این جمله بهصورت گسترده در رسانهها و شبکههای اجتماعی بازنشر شده و به عنوان پاسخی قاطع به موضعگیری اخیر دیپلمات ارشد فرانسه تلقی میشود.
واکنش به اظهارات مداخلهجویانه پاریس
اظهارات عراقچی در واکنش به موضعگیری اخیر وزیر خارجه فرانسه صورت گرفته که به زعم تهران، جنبه مداخلهجویانه داشته است. اگرچه جزئیات کامل پیام آقای بارو به طور رسمی منتشر نشده، اما لحن پاسخ عراقچی نشان میدهد که پاریس در روزهای اخیر درباره مسائل داخلی یا منطقهای مرتبط با ایران اظهارنظر کرده و تلاش کرده است خود را در قامت مدافع حقوق بشر نشان دهد.
عراقچی با یادآوری همین نکته، تناقض رفتاری فرانسه را برجسته کرد؛ کشوری که به گفته او، حاضر به پذیرش مسئولیت تاریخی خود در قبال جنایات دوران استعمار نیست، اکنون برای ایران نسخه حقوق بشری میپیچد. این نوع واکنش، بخشی از رویکرد جدید دستگاه دیپلماسی ایران در قبال کشورهای اروپایی است که همواره بر «استاندارد دوگانه» غرب در حوزه حقوق بشر تاکید دارد.
یادآوری جنایت فرانسه در الجزایر؛ زخمی که هنوز التیام نیافته
اشاره عراقچی به کشتار یک و نیم میلیون الجزایری، ناظر به یکی از تاریکترین پروندههای استعمار فرانسه در قرن بیستم است. جنگ استقلال الجزایر بین سالهای ۱۹۵۴ تا ۱۹۶۲ یکی از خونینترین مبارزات ضداستعماری در شمال آفریقا بود که به گفته مورخان الجزایری، بیش از یک و نیم میلیون نفر در جریان آن جان باختند.
دولت فرانسه سالهاست که با وجود پذیرش تلویحی برخی از خشونتها، از عذرخواهی رسمی طفره رفته و آمار رسمی قربانیان را بسیار کمتر از آنچه الجزایر اعلام میکند، گزارش کرده است. به گفته عراقچی، پاریس حتی کمتر از یکدهم این رقم را به رسمیت شناخته است. این موضوع همواره محل مناقشه میان الجزایر و فرانسه بوده و افکار عمومی جهان عرب و آفریقا نیز فرانسه را به عدم پاسخگویی تاریخی متهم میکنند.
یادآوری این پرونده در پیام وزیر خارجه ایران، از این جهت معنادار است که فرانسه در سالهای اخیر تلاش کرده خود را به عنوان پرچمدار دفاع از حقوق بشر و نظم مبتنی بر قواعد در اروپا معرفی کند، در حالی که به باور تهران و بسیاری از کشورهای جنوب، هنوز مسئولیت جنایات استعماری خود را نپذیرفته است.
کنایه به سکوت فرانسه در قبال حمله آمریکا به ایران
بخش دوم پیام عراقچی که بازتاب گستردهتری داشت، اشاره به سکوت فرانسه در برابر حمله آمریکا به ایران بود. وزیر خارجه ایران با اشاره به «قتلعام کودکان دانشآموز ما توسط آمریکا»، به طور تلویحی به حملات اخیر ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به خاک ایران اشاره میکند؛ حملاتی که به گفته مقامات ایرانی، منجر به شهادت جمعی از شهروندان از جمله دانشآموزان و غیرنظامیان شد.
به اعتقاد ناظران، عراقچی در این بخش تلاش کرده است استاندارد دوگانه غرب را به چالش بکشد؛ اینکه چرا فرانسه و برخی کشورهای اروپایی در برابر نقض آشکار حاکمیت ملی ایران و کشتار غیرنظامیان سکوت کردند، اما اکنون با ژستی انساندوستانه درباره مسائل دیگر اظهارنظر میکنند. عبارت «اشک تمساح بس است» نیز ناظر به همین ریاکاری ادعایی است.
این موضعگیری در ادامه انتقادهای پیشین ایران از انفعال اروپا در قبال اقدامات نظامی آمریکا در منطقه ارزیابی میشود. تهران بارها اعلام کرده است که اروپا اگر خواهان ایفای نقش میانجی یا طرف گفتوگو است، باید ابتدا نسبت به نقض حقوق ملت ایران واکنش منصفانه نشان دهد.
پیام سیاسی تهران به اروپا
واکنش صریح عراقچی را میتوان فراتر از یک پاسخ توییتری، حامل پیامی سیاسی به پاریس و به طور کلی به اتحادیه اروپا دانست. ایران در ماههای اخیر بارها تاکید کرده است که دوران «نصیحتهای یکطرفه» از سوی پایتختهای اروپایی به پایان رسیده و تهران در برابر هرگونه دخالت در امور داخلی یا تحریف واقعیتهای میدانی، واکنشی قاطع نشان خواهد داد.
از سوی دیگر، انتخاب ادبیات تاریخی و ارجاع به جنایات استعماری، نشان میدهد دستگاه دیپلماسی ایران تلاش میکند با پیوند زدن گذشته استعماری اروپا به رفتار امروز آن، مشروعیت اخلاقی موضعگیریهای غرب را زیر سوال ببرد. راهبردی که در میان کشورهای جنوب جهانی نیز همدلی قابل توجهی ایجاد کرده است.
به نظر میرسد پیام عراقچی به بارو، هشداری روشن است که ایران ضمن آمادگی برای گفتوگو بر اساس احترام متقابل، هیچگونه ریاکاری و مداخله را برنمیتابد و انتظار دارد فرانسه به جای اشک تمساح، ابتدا کارنامه خود را مرور کند.
نظرات (0)