همکاری مشترک آموزش و پرورش و اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان فارس برای توسعه هنرستان‌های تخصصی وارد مرحله تازه‌ای شده است. در نشستی مشترک میان مدیران این دو مجموعه، راهکارهای گسترش آموزش‌های فنی و مهارتی مرتبط با حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مورد بررسی قرار گرفت و بر استفاده از ظرفیت‌های بومی استان تأکید شد.

بر اساس اعلام معاون آموزش متوسطه اداره‌کل آموزش و پرورش فارس، توسعه آموزش‌های مهارتی و هدایت دانش‌آموزان به سمت هنرستان‌ها یکی از محورهای اصلی برنامه هفتم توسعه است و تحقق آن نیازمند هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی و تخصصی است.

هدف‌گذاری برای هدایت ۵۰ درصد دانش‌آموزان به هنرستان‌ها

یزدان دشتیان، معاون آموزش متوسطه آموزش و پرورش فارس در این نشست با اشاره به سیاست‌های کلان آموزش و پرورش در حوزه توسعه رشته‌های فنی و حرفه‌ای گفت: در چارچوب برنامه هفتم توسعه، هدف‌گذاری شده است که ۵۰ درصد دانش‌آموزان به سمت هنرستان‌ها هدایت شوند. دستیابی به این هدف تنها با اتکا به امکانات آموزش و پرورش ممکن نیست و استفاده از ظرفیت‌های دستگاه‌های تخصصی استان ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

وی افزود: اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی فارس به دلیل برخورداری از کارشناسان خبره، فضاهای تخصصی و مجموعه‌ای گسترده از آثار تاریخی و جاذبه‌های گردشگری، می‌تواند نقش مؤثری در این مسیر ایفا کند. تربیت نیروی انسانی متخصص در رشته‌های مرتبط با میراث و گردشگری، علاوه بر تأمین نیاز بازار کار، به حفظ و معرفی ظرفیت‌های فرهنگی استان نیز کمک خواهد کرد.

الگوی هنرستان‌های وابسته و جوار در دستور کار

به گفته دشتیان، یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده در این همکاری، ایجاد هنرستان‌های وابسته یا جوار با مشارکت اداره‌کل میراث فرهنگی است. در این الگو، آموزش و پرورش بخشی از فضاهای آموزشی مورد نیاز را تأمین می‌کند و در مقابل، از توان کارشناسان و نیروهای متخصص حوزه میراث فرهنگی برای آموزش تئوری و عملی دانش‌آموزان بهره گرفته می‌شود.

این مقام مسئول ادامه داد: استفاده از ظرفیت اماکن تاریخی، پایگاه‌های فرهنگی، موزه‌ها و سایت‌های گردشگری استان برای اجرای دوره‌های عملی، فرصتی کم‌نظیر برای آشنایی دانش‌آموزان با محیط واقعی کار فراهم می‌کند. دانش‌آموزان به جای آموزش صرف در کلاس، مهارت‌های خود را در بستر واقعی میراث و گردشگری تمرین خواهند کرد که این امر کیفیت یادگیری و میزان آمادگی آنان برای ورود به بازار کار را به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد.

رشته‌های جدید؛ از مرمت و باستان‌شناسی تا گردشگری و مهمان‌نوازی

معاون آموزش متوسطه آموزش و پرورش فارس با اشاره به ظرفیت‌های منحصربه‌فرد فارس به عنوان یکی از قطب‌های میراث فرهنگی کشور، از توسعه رشته‌های جدید در شاخه‌های هنرستانی خبر داد. به گفته وی، رشته‌هایی همچون باستان‌شناسی و مرمت بنا می‌تواند در برنامه‌های آتی توسعه رشته‌های هنرستانی قرار گیرد تا زمینه تربیت نیروهای متخصص برای حفاظت، مرمت و مستندسازی میراث ارزشمند استان فراهم شود.

وی همچنین از بازنگری در عنوان و محتوای برخی رشته‌های موجود خبر داد و گفت: رشته «گردشگری و هتلداری» در ساختار جدید آموزش‌های فنی و حرفه‌ای با عنوان «گردشگری و مهمان‌نوازی» ارائه خواهد شد. این تغییر عنوان، همراه با به‌روزرسانی سرفصل‌ها، می‌تواند به یکی از محورهای اصلی همکاری مشترک میان آموزش و پرورش و اداره‌کل میراث فرهنگی تبدیل شود و نیازهای روز صنعت گردشگری کشور را بهتر پوشش دهد.

تمرکز بر صنایع‌دستی بومی؛ منبت آباده تا خاتم شیراز

بخش مهمی از برنامه توسعه هنرستان‌های میراثی در فارس، توجه به ظرفیت‌های بومی هر منطقه و پیوند آموزش با صنایع‌دستی محلی است. دشتیان در این باره تأکید کرد: شناسایی و تقویت رشته‌های صنایع‌دستی متناسب با ویژگی‌های هر شهرستان، علاوه بر حفظ و انتقال هنرهای بومی به نسل جوان، زمینه‌ساز تربیت نیروهای توانمند و کارآفرین برای ورود به بازار کار خواهد بود.

وی به عنوان نمونه به سه ظرفیت شاخص استان اشاره کرد:

  • منبت آباده: هنری جهانی‌شده که آباده را به شهر منبت ایران تبدیل کرده و ظرفیت بالایی برای آموزش تخصصی و تولید صادرات‌محور دارد.
  • خاتم شیراز: از هنرهای ظریف و پرآوازه شیراز که با حمایت آموزشی می‌تواند نسل جدیدی از هنرمندان ماهر را تربیت کند.
  • دست‌بافته‌های عشایری فیروزآباد: نمونه‌ای از هنرهای اصیل عشایری که حفظ فنون بافت و نقوش آن نیازمند آموزش نظام‌مند و انتقال سینه‌به‌سینه به هنرجویان جوان است.

به گفته وی، توسعه این رشته‌ها در هنرستان‌ها نه تنها به احیای هنرهای در معرض فراموشی کمک می‌کند، بلکه با ایجاد اشتغال پایدار در مناطق مختلف استان، از مهاجرت بی‌رویه و تضعیف اقتصاد محلی نیز جلوگیری خواهد کرد.

اعلام آمادگی میراث فرهنگی برای همکاری همه‌جانبه

در ادامه این نشست، بهزاد مریدی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان فارس نیز بر آمادگی کامل این مجموعه برای همکاری با آموزش و پرورش تأکید کرد. وی گفت: کارشناسان متخصص، کارگاه‌های تخصصی، موزه‌ها، بناهای تاریخی و سایت‌های فرهنگی و گردشگری استان در اختیار برنامه‌های آموزشی مشترک قرار خواهد گرفت تا آموزش‌های مهارتی با کیفیت و استانداردهای حرفه‌ای ارائه شود.

مریدی افزود: پیوند میان آموزش و میراث فرهنگی، سرمایه‌گذاری برای آینده است. اگر دانش‌آموزان امروز با مهارت‌های مرمت، صنایع‌دستی و خدمات گردشگری آشنا شوند، فردا می‌توانند سفیران حفظ میراث و توسعه گردشگری پایدار در فارس باشند.

فارس؛ استانی با ظرفیت ملی برای آموزش میراث‌محور

استان فارس با برخورداری از مجموعه‌های جهانی تخت جمشید، پاسارگاد، باغ‌های ایرانی، بافت تاریخی شیراز و ده‌ها اثر ثبت ملی، بزرگ‌ترین کلاس درس میراث فرهنگی کشور محسوب می‌شود. کارشناسان معتقدند راه‌اندازی هنرستان‌های تخصصی در جوار این آثار، الگویی موفق برای سایر استان‌ها خواهد بود و می‌تواند خلأ نیروی انسانی ماهر در حوزه‌های مرمت ابنیه تاریخی، راهنمایان گردشگری تخصصی و هنرمندان صنایع‌دستی را پر کند.

اجرای این طرح در صورت تأمین فضاهای آموزشی، تدوین سرفصل‌های به‌روز و حضور مستمر مربیان متخصص، می‌تواند فارس را به قطب آموزش مهارتی در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری در کشور تبدیل کند؛ قطبی که هنرهای فراموش‌شده‌ای چون منبت و خاتم را دوباره احیا کرده و گردشگری را از یک رشته نظری به مهارتی کاربردی و اشتغال‌آفرین بدل می‌سازد.