سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، چهارشنبه شب در برنامه زنده «صف اول» شبکه خبر به تشریح ابعاد راهبردی ثبت جهانی مجموعه «قلعه الموت و استحکامات وابسته به آن» پرداخت. این پرونده در چهل‌وهشتمین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید و به عنوان سی‌امین اثر تاریخی ایران در فهرست میراث جهانی قرار گرفت.

اقتدار فرهنگی در سایه ثبت جهانی

صالحی‌امیری در این گفت‌وگوی تلویزیونی، مفهوم «ایران» را مهم‌ترین عنصر انسجام‌بخش ملت ایران خواند و تأکید کرد که هویت تاریخی و تمدنی، سرمایه‌ای است که طی هزاران سال شکل گرفته و امروز به نیرومندترین مغناطیس وحدت ملی تبدیل شده است. وی افزود: «آنچه امروز همه ایرانیان را، فارغ از هر سلیقه، قومیت، مذهب و گرایش، در کنار یکدیگر قرار می‌دهد، همین هویت مشترک تاریخی است.»

وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به ظرفیت‌های عظیم تاریخی کشور تصریح کرد که ایران تنها کشوری در جهان است که بیش از یک میلیون اثر تاریخی شناخته‌شده دارد. تاکنون بیش از ۴۳ هزار اثر در فهرست آثار ملی و ۳۰ اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. همچنین ده‌ها پرونده دیگر در فهرست موقت یونسکو قرار دارد که نشان‌دهنده تداوم ظرفیت‌های تمدنی ایران برای ثبت‌های آتی است.

اجماع جهانی بر یک پرونده ایرانی

صالحی‌امیری با اشاره به فضای نشست کمیته میراث جهانی یونسکو گفت: «در این اجلاس که نمایندگان ۱۷۶ کشور حضور داشتند، بسیاری از پرونده‌های ارائه‌شده با چالش‌های کارشناسی و حقوقی مواجه بودند، اما پرونده ایران بدون هیچ‌گونه اعتراض یا اظهارنظر مخالف و با اجماع کامل به تصویب رسید.» وی این اتفاق را نشان‌دهنده استحکام علمی، فنی و حقوقی پرونده ایران و اعتبار میراث‌فرهنگی کشور در مجامع بین‌المللی دانست.

دیپلماسی فرهنگی؛ مسیر تعامل با جهان

وزیر میراث‌فرهنگی دیپلماسی فرهنگی را مهم‌ترین عرصه تعامل جمهوری اسلامی ایران با جهان توصیف کرد و گفت: «جهان امروز بیش از هر زمان دیگری وارد عصر دیپلماسی فرهنگی شده است. ملت‌ها با سرمایه‌های تمدنی و فرهنگی خود گفت‌وگو می‌کنند و قدرت نرم، به یکی از مؤلفه‌های اصلی اقتدار ملی تبدیل شده است.»

وی با اشاره به بازتاب گسترده ظرفیت‌های تاریخی ایران در مجامع بین‌المللی افزود که هرگاه از پیشینه تمدنی ایران و آثار ثبت‌شده سخن گفته می‌شود، مقامات و کارشناسان بین‌المللی با احترام و تحسین از جایگاه ایران یاد می‌کنند. این موضوع نشان می‌دهد که معرفی صحیح این ظرفیت‌ها می‌تواند نقش مؤثری در تقویت جایگاه جهانی کشور ایفا کند.

اهمیت تاریخی قلعه الموت

مجموعه «قلعه الموت و استحکامات وابسته به آن» شامل هفت دژ تاریخی است که در استان قزوین واقع شده‌اند. صالحی‌امیری این مجموعه را شاهکاری از معماری، مدیریت منابع آب، نظام حکمرانی، دانش فنی و مهندسی ایران در قرون میانی توصیف کرد و آن را از برجسته‌ترین نمونه‌های معماری دفاعی جهان برشمرد.

تهیه و تکمیل پرونده ثبت جهانی الموت بیش از یک دهه زمان برد و با مشارکت گسترده کارشناسان، پژوهشگران، مدیران میراث‌فرهنگی، مسئولان استانی و جوامع محلی به سرانجام رسید. وزیر میراث‌فرهنگی از محمدحسن طالبیان به عنوان مدیر پرونده ثبت جهانی و حمیده چوبک، مدیر پایگاه میراث جهانی الموت، و همچنین کارشناسان وزارتخانه، اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان قزوین، استانداری قزوین و همه متخصصان داخلی و بین‌المللی که در فرایند ارزیابی و ثبت این پرونده همکاری داشتند، قدردانی کرد.

تداوم مسیر ثبت‌های جهانی

صالحی‌امیری در پایان با تأکید بر اینکه ثبت جهانی پایان راه نیست، بلکه آغاز یک مسئولیت بزرگ‌تر است، خاطرنشان کرد: «امروز وظیفه اصلی ما حفاظت، صیانت، مرمت، مدیریت پایدار و انتقال این میراث ارزشمند به نسل‌های آینده است.»

وی همچنین از آماده‌سازی پرونده‌های جدید برای ثبت جهانی خبر داد و گفت که پرونده زنجیره‌ای مساجد تاریخی ایران با شتاب بیشتری در دستور کار قرار دارد تا روایت تمدن ایرانی در عرصه بین‌المللی با قدرت بیشتری ادامه یابد.