حجت‌الاسلام والمسلمین غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه، در سفر خود به شهرستان دماوند با آیت‌الله عبدالله جوادی آملی دیدار و درباره مهم‌ترین مسائل علمی و فرهنگی گفت‌وگو کرد. در ابتدای این دیدار، رئیس قوه قضائیه گزارشی از اقدامات و برنامه‌های دستگاه قضا ارائه داد و به تبیین آخرین وضعیت برخی موضوعات مرتبط با این قوه پرداخت.

اربعین؛ ثمره پیام جاودانه حضرت زینب (س)

آیت‌الله جوادی آملی در این دیدار با اشاره به فرارسیدن ایام اربعین حسینی، این حرکت عظیم مردمی را محصول فرهنگ «یا حسین» و پیام جاودانه حضرت زینب کبری (سلام‌الله‌علیها) توصیف کرد و گفت: نهضت اربعین از همان پیام ماندگار سرچشمه می‌گیرد که حضرت زینب (س) با بیان «ما خاموش‌شدنی نیستیم» به بشریت منتقل کرد.

شکست تفکر جبرگرایانه در کلام حضرت زینب (س)

این مرجع تقلید با تبیین ابعاد معرفتی خطبه‌های حضرت زینب (سلام‌الله‌علیها) در کوفه تصریح کرد: سخنان آن حضرت تنها سخن از گریه و مصیبت نبود، بلکه کلامی عمیق در برابر تفکر انحرافی جبرگرایی بود. هنگامی که عبیدالله بن زیاد پرسید «دیدی خدا با برادرت چه کرد؟» یا ادعا کرد «علی بن الحسین را خدا در کربلا کشت»، سخن از من و ما و بنی‌امیه نبود، بلکه از موضع جبر سخن گفته می‌شد. آیت‌الله جوادی آملی ادامه داد: پاسخ حضرت زینب (س) که فرمود «ما رأیتُ إلا جمیلا» یعنی کار خدا زیباست، اما شما قاتل هستید و شما بودید که علی بن الحسین را به شهادت رساندید، تفکر جبری اموی را شکست و حقیقت اختیار و مسئولیت انسانی را آشکار کرد.

تفسیر قرآن؛ حاصل تلاش جمعی حوزه علمیه

آیت‌الله جوادی آملی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به چهل سال تلاش علمی در تفسیر قرآن کریم خاطرنشان کرد: این حوزه بزرگ و ریشه‌دار طی چهل سال و با کوشش چهار نسل از طلاب و اساتید، که هر نسل ده سال تلاش بی‌وقفه داشته است، به تفسیر قرآن پرداخته است. وی افزود: اگر این تفسیر به درازا کشیده، به دلیل طرح مسائل علمی جدید و پرسش‌های تازه‌ای بوده که در طول این سال‌ها مطرح شده است و نسل‌های پیاپی در برابر هر مسئله‌ای همت کرده و پاسخ داده‌اند؛ بنابراین این اثر، محصول تلاش جمعی حوزه علمیه است، نه کار یک فرد.

لزوم پویایی علمی حوزه در پاسخگویی به شبهات

وی با تأکید بر رسالت علمی حوزه‌های علمیه اظهار داشت: حوزه علمیه باید همواره آماده پاسخگویی به شبهات، نقدها و پرسش‌های جدید باشد و تنها زمانی می‌تواند پاسخگو باشد که جامعیت و پویایی علمی خود را حفظ کند. از همین رو لازم است مباحث و اصول بنیادینی مانند «اصاله‌الحریه» و دیگر مبانی مرتبط نیز در حوزه‌های علمیه به‌صورت علمی تدریس و تبیین شود.

علم غیب؛ سند قضاوت فقهی نیست

آیت‌الله جوادی آملی همچنین به جایگاه علم غیب در فقه اسلامی اشاره کرد و گفت: علم غیب، سند قضاوت فقهی نیست و از همین‌رو حضرات معصومین (علیهم‌السلام) با وجود برخورداری از علم الهی، در مقام داوری بر اساس بینه و سوگند حکم می‌کردند، چنان‌که فرمودند: «إِنَّمَا أَقْضِی بَیْنَکُمْ بِالْبَیِّنَاتِ وَالْأَیْمَانِ». وی تأکید کرد: اگر کسی با شهادت دروغ حقی را تصاحب کند، در حقیقت آتش برای خود فراهم کرده است، اما قضاوت بر پایه ادله ظاهری و موازین شرعی خواهد بود.

حضور مردم؛ مصداق نصرت الهی

وی در بخش پایانی سخنان خود، حضور گسترده و ایثارگرانه مردم در صحنه‌های دفاع از انقلاب اسلامی و کشور را جلوه‌ای از نصرت الهی دانست و با استناد به آیه شریفه «هُوَ الَّذِی أَیَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤْمِنِینَ» اظهار کرد: خدای سبحان، مؤمنان را برای یاری دین خود به میدان می‌آورد و این حضور آگاهانه مردان، زنان، جوانان و اقشار مختلف مردم، مصداق نصرت الهی است.

آیت‌الله جوادی آملی با اشاره به وعده‌های الهی در حوادثی همچون بدر و خیبر خاطرنشان کرد: همان خدایی که در صدر اسلام پیروزی‌های بزرگ را رقم زد، امروز نیز قادر است ملت مؤمن را یاری کند؛ چنان‌که در جنگ بدر نه مسلمانان گمان پیروزی داشتند و نه دشمنان انتظار شکست، اما اراده الهی بر تحقق وعده خود تعلق گرفت.

وی در پایان با گرامی‌داشت یاد و خاطره شهدای اسلام و انقلاب، به‌ویژه رهبر شهید، از خداوند متعال مسئلت کرد که آنان را با شهدای کربلا محشور فرماید و خدمتگزاران نظام اسلامی را در پاسداری از این امانت الهی موفق بدارد تا این پرچم را به دست صاحب اصلی آن حضرت ولی‌عصر (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) برسانند.