حمیدرضا قافله‌باشی، سرپرست دانشگاه علوم پزشکی قزوین، پیش از ظهر یکشنبه در نشست خبری طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع که در سالن جلسات دانشکده پرستاری و مامایی این دانشگاه برگزار شد، اعلام کرد اجرای این طرح با منطقی مشخص برای مدیریت منابع محدود حوزه سلامت طراحی شده و هدف اصلی آن ایجاد نظم در فرآیند دریافت خدمات بهداشتی و درمانی است.

مدیریت هدفمند منابع سلامت

قافله‌باشی با اشاره به تجربه کشور در مدیریت منابع در حوزه‌هایی مانند سوخت با کمک سامانه‌های هوشمند، گفت: در حوزه سلامت نیز باید منابع به شکل هدفمند و عادلانه در اختیار مردم قرار گیرد. وی تأکید کرد منابع مالی کشور، حتی بدون در نظر گرفتن تحریم‌ها و مشکلات اقتصادی، پاسخگوی ادامه روند پرهزینه و بی‌ضابطه گذشته در بخش درمان نیست و در صورت تداوم این وضعیت، بخش قابل توجهی از هزینه‌ها مستقیماً بر دوش مردم خواهد نشست.

وی با بیان اینکه طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع با هدف برقراری عدالت در سلامت طراحی شده است، اظهار کرد: در این طرح تلاش شده دسترسی مردم به خدمات بهداشتی و درمانی عادلانه شود و منابع موجود بر اساس نیاز واقعی افراد تخصیص پیدا کند.

تاکستان؛ شهرستان الگوی اجرای طرح

سرپرست دانشگاه علوم پزشکی قزوین با اشاره به سابقه بیش از ۱۰ ساله اجرای پزشک خانواده در کشور گفت: این طرح بر بستر سامانه‌های الکترونیک و پویا اجرا می‌شود و تلاش شده نقاط ضعف طرح‌های گذشته شناسایی و در مدل جدید برطرف شود.

وی از انتخاب شهرستان تاکستان به عنوان شهرستان الگو خبر داد و افزود: این برنامه با جمعیتی حدود ۲۰۰ هزار نفر در این شهرستان آغاز شده است. بنا بر اعلام این مسئول، پس از هماهنگی با مسئولان ارشد استان و دستگاه‌های مرتبط، اجرای برنامه در تاکستان کلید خورده و قرار است پس از ارزیابی نتایج، به سایر مناطق استان نیز تسری پیدا کند.

تفاوت نظام ارجاع با شیوه سنتی درمان

قافله‌باشی با تشریح تفاوت نظام ارجاع با روش سنتی دریافت خدمات درمانی توضیح داد: در گذشته ممکن بود فرد برای یک بیماری ساده مستقیماً به پزشک متخصص مراجعه کند و هزینه‌های متعددی برای ویزیت، آزمایش و تصویربرداری بپردازد، اما در نظام ارجاع، مسیر درمان از پزشک خانواده آغاز می‌شود.

وی افزود: در این الگو، مراجعه اولیه فرد به پزشک خانواده رایگان است و چنانچه بیمار نیازمند دریافت خدمات تخصصی باشد، پزشک خانواده او را به سطح تخصصی ارجاع می‌دهد. بیمار پس از ارجاع نیز در مسیر درمان رها نمی‌شود و فرآیند دریافت خدمات تخصصی از طریق سامانه و ایستگاه پیگیری نظام ارجاع دنبال خواهد شد.

این مسئول ادامه داد: در صورت نیاز به بستری نیز خدمات درمانی در چارچوب این نظام به صورت رایگان ارائه می‌شود و اطلاعات اقدامات درمانی و توصیه‌های پزشک متخصص در پرونده الکترونیک سلامت ثبت خواهد شد تا ادامه روند درمان در شهرستان محل سکونت بیمار امکان‌پذیر باشد.

جلوگیری از هدررفت منابع و آزمایش‌های تکراری

سرپرست دانشگاه علوم پزشکی قزوین یکی دیگر از اهداف مهم نظام ارجاع را جلوگیری از هدررفت منابع عنوان کرد و گفت: یکی از مشکلات نظام درمانی گذشته، انجام آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های تکراری بود؛ به‌گونه‌ای که گاهی با تغییر پزشک یا مراجعه بیمار به شهر دیگر، مدارک و نتایج قبلی مورد استفاده قرار نمی‌گرفت و آزمایش‌های جدید درخواست می‌شد.

وی افزود: پرونده الکترونیک سلامت در نظام ارجاع این امکان را فراهم می‌کند که اطلاعات درمانی بیمار در اختیار پزشکان مرتبط قرار گیرد و از انجام اقدامات تکراری و تحمیل هزینه‌های اضافی به بیمار و نظام سلامت جلوگیری شود. قافله‌باشی در شرایطی که کشور با محدودیت منابع مواجه است، جلوگیری از این دوباره‌کاری‌ها را ضرورتی جدی دانست و نظام ارجاع الکترونیک را عاملی مؤثر در افزایش بهره‌وری منابع سلامت معرفی کرد.

دوره گذار و نقش رسانه‌ها

قافله‌باشی با اشاره به ضرورت همراهی مردم در اجرای این برنامه گفت: طبیعی است که در ابتدای اجرای طرح، برخی شهروندان همچنان تمایل داشته باشند مستقیماً به پزشک مورد نظر خود مراجعه کنند، اما برای دوره گذار تمهیداتی در نظر گرفته شده است. در ۶ ماه نخست اجرای طرح، مسیرهای گذشته به طور کامل مسدود نیست، اما مراجعه خارج از نظام ارجاع می‌تواند هزینه بیشتری برای فرد به همراه داشته باشد تا به تدریج فرهنگ استفاده از مسیر جدید در جامعه شکل بگیرد.

وی در پایان با تأکید بر نقش رسانه‌ها در اجرای موفق این طرح گفت: اطلاع‌رسانی شفاف و بیان همزمان مزایا، چالش‌ها و ایرادات احتمالی اجرای طرح می‌تواند به فرهنگ‌سازی و اصلاح فرآیندها کمک کند. هدف نهایی این برنامه، ایجاد دسترسی عادلانه به خدمات سلامت، جلوگیری از اتلاف منابع، کاهش هزینه‌های غیرضروری و حفظ منابع نظام سلامت برای مردم امروز و نسل‌های آینده است.