پیاده‌روی به سمت حرم امام حسین (ع) از دیرباز یکی از باشکوه‌ترین جلوه‌های ارادت شیعیان به خاندان اهل بیت (ع) بوده است؛ سنتی که در سال‌های اخیر با راهپیمایی عظیم اربعین به اوج خود رسیده، اما ریشه در روایات معصومان (ع) و سیره عالمان بزرگ دارد.

ثواب گام‌های پیاده در روایات

در آموزه‌های دینی، زیارت پیاده امام حسین (ع) جایگاهی ویژه دارد. امام صادق (ع) می‌فرمایند: هر کس پیاده به زیارت آن حضرت برود، به شمار هر گامی که برمی‌دارد، ثواب آزاد کردن بنده‌ای از فرزندان اسماعیل برای او نوشته می‌شود. در روایت دیگری نیز آمده است که خداوند متعال به عدد هر قدم، هزار حسنه برای زائر پیاده ثبت و هزار گناه از او می‌زداید؛ روایاتی که این سنت را در میان شیعیان پررونق کرده است.

پیشینه تاریخی پیاده‌روی عتبات

اهتمام به این سنت تنها به دوران معاصر محدود نمی‌شود. در دوره صفویه نیز بزرگان برای ترویج فرهنگ زیارت پیاده تلاش فراوانی کردند؛ شاه عباس صفوی همراه با علمای بزرگ عصر خود همچون مرحوم شیخ بهایی در سال ۱۰۰۹ قمری از اصفهان عزم مشهد کردند و با پای پیاده به زیارت امام رضا (ع) رفتند تا این رسم را در میان مردم رواج دهند.

علامه امینی؛ فقیهی که عاشقانه می‌پیمود

آیت‌الله شیخ عبدالحسین امینی، مشهور به علامه امینی (۱۳۲۰ تا ۱۳۹۰ قمری)، مؤلف کتاب ارزشمند «الغدیر»، از فقیهان، محدثان، متکلمان و مورخان برجسته شیعه در قرن چهاردهم هجری بود. او که در دانش‌هایی چون فقه، حدیث، کلام، تاریخ و نسخه‌شناسی تبحر داشت، از ۲۲ سالگی برای تحصیل علوم اسلامی راهی نجف اشرف شد و از محضر استادانی همچون سید ابوالحسن اصفهانی، میرزا محمدحسین نائینی، محمدحسین غروی اصفهانی و شیخ عبدالکریم حائری یزدی اجازه اجتهاد دریافت کرد.

علامه امینی افزون بر نگارش آثار علمی ماندگار، کتابخانه امیرالمؤمنین (ع) را در نجف اشرف بنیان گذاشت؛ کتابخانه‌ای که به گنجینه‌ای ارزشمند از ۷۰ هزار نسخه خطی و ۵۰۰ هزار عنوان کتاب تبدیل شد و سال‌هاست به عنوان مرکزی مهم برای پژوهشگران علوم اسلامی شناخته می‌شود.

سیره علامه در زیارت کربلا

مرحوم علامه امینی از چهره‌های شاخص حوزه علمیه نجف بود که پیوسته به زیارت کربلای معلی مشرف می‌شد. او برای به دست آوردن پاداشی افزون‌تر، بارها مسیر میان نجف تا کربلا را که حدود ۷۸ کیلومتر است، با پای پیاده می‌پیمود و این راه را در سه روز یا بیشتر طی می‌کرد.

در احوالات او آمده است که همواره شماری از مؤمنان، نخبگان و نزدیک‌ترین دوستانش او را در این سفر معنوی همراهی می‌کردند. علامه در طول مسیر نیز از امر به معروف و نهی از منکر، وعظ و ارشاد و بیان توصیه‌های دینی برای مردم روستاها و آبادی‌های میان راه غافل نمی‌ماند تا آنکه خود را به کربلای معلی می‌رساند.

اشک‌هایی که در آستانه کربلا جاری می‌شد

دل‌داده‌گی علامه امینی به امام حسین (ع) در این سفرها به اوج می‌رسید؛ چنان که هرگاه به نزدیکی کربلا می‌رسید، حالش منقلب می‌شد و قطرات اشک از چشمانش جاری می‌شد. در آن لحظات، جز حضور در صحن و سرای امام شهید هیچ دغدغه دیگری نداشت و در حالی وارد حرم مطهر می‌شد که از شدت مصیبت، اشک بر گونه‌هایش سرازیر بود.

این شیوه زیارت، نشان‌دهنده عمق ارادت عالمان شیعه به سیدالشهدا (ع) است و می‌تواند برای زائران امروزی که در ایام اربعین مسیر نجف تا کربلا را با پای پیاده طی می‌کنند، الگویی ماندگار به شمار آید.