هر فصل تابستان، بازار نقل و انتقالات فوتبال ایران با موجی از خریدهای پرحاشیه همراه می‌شود؛ بازیکنانی که گاه با قراردادهایی بالای ۱۰۰ میلیارد تومان جابه‌جا می‌شوند، اما بسیاری از آن‌ها تنها چند ماه بعد به‌صورت رایگان در فهرست خروجی باشگاه‌ها قرار می‌گیرند. در میان این هرج‌ومرج، دو باشگاه پرطرفدار پایتخت یعنی استقلال و پرسپولیس بیش از هر تیم دیگری زیر ذره‌بین هواداران و رسانه‌ها قرار دارند.

بازیکنان جوان در تمرین استقلال و پرسپولیس

آکادمی‌هایی که سال‌هاست ستاره نساخته‌اند

نکته قابل تأمل اینکه سال‌های متمادی است از آکادمی پرسپولیس و استقلال بازیکن شاخصی معرفی نشده که بتواند در فوتبال ایران سرآمد شود، به تیم ملی راه یابد یا سرنوشت بازی‌های حساس را تغییر دهد. منظور، بازیکنانی نیست که صرفاً روزی در تیم‌های پایه این دو باشگاه تمرین کرده باشند؛ بلکه مقصود جوانانی است که از آکادمی به تیم بزرگسالان برسند و در پیراهن قرمز و آبی به چهره تبدیل شوند.

نمونه بارز این وضعیت، استقلال است که این روزها با پنجره بسته نقل و انتقالاتی مواجه شده و با این حال تلاشی برای حفظ محصولات آکادمی خود نمی‌کند. مجتبی هاشمی‌نسب که در دوران موسیمانه با ۱۹ سال سن در ترکیب آبی‌پوشان به میدان رفت، فصل گذشته به‌صورت قرضی راهی لیگ یک شد و حالا در شرایطی که سهراب بختیاری‌زاده به‌دلیل بسته بودن پنجره می‌توانست از او استفاده کند، دوباره به‌صورت قرضی به مس شهر بابک پیوست.

بازیکن جوان در حال ترک تمرین آکادمی

دروازه‌بانی که پرسپولیس از دست داد

استقلال در همین مدت سراغ محمد خلیفه، دروازه‌بان جوان آلومینیوم اراک رفته است؛ بازیکنی که همراه تیم ملی به جام جهانی رفت تا فضای روانی آن رقابت‌ها را تجربه کند. نکته جالب اینکه خلیفه زمانی در تیم جوانان پرسپولیس عضویت داشت، اما سرخ‌پوشان به او میدان ندادند تا در آلومینیوم رشد کند، چهره شود و حالا راهی استقلال شود.

در همین حال، پرسپولیسی‌ها برای جانشینی پیام نیازمند ۳۱ ساله به دنبال دروازه‌بان دوم مطمئن هستند؛ در حالی که اگر محصولات آکادمی خود را حفظ کرده بودند، شاید اکنون خلیفه می‌توانست دروازه‌بان اول سرخ‌پوشان باشد.

پرسپولیس و طعنه «شعبه دوم گل‌گهر»

خریدهای این فصل پرسپولیس عمدتاً از گل‌گهر سیرجان انجام شده است؛ به شکلی که برخی با طعنه می‌گویند این باشگاه به شعبه دوم گل‌گهر تبدیل شده است. در حالی که محمد عمری و امیرحسین محمودی به‌عنوان محصولات اخیر آکادمی پرسپولیس همچنان عضو این تیم هستند، میدان دادن به آن‌ها با سختی همراه بوده و خرید بازیکنان جدید در پست آن‌ها نشان می‌دهد که چندان علاقه‌ای به استفاده از این نفرات وجود ندارد.

خریدهای جدید پرسپولیس در تمرین

نکته جالب‌تر اینکه از میان خریدهای پرسپولیس، پوریا شهرآبادی، محمدمهدی زارع و محمدمهدی محبی پیش‌تر در رده جوانان استقلال به میدان رفته بودند. زارع و محبی به‌عنوان محصولی ارزان راهی روسیه و امارات شدند، در آنجا درخشیدند و حالا با چند برابر قیمت با پرسپولیس قرارداد امضا کرده‌اند.

هزینه‌های سنگین مدیریت کوتاه‌نگر

باشگاه‌ها در شرایطی که می‌توانند با پرورش استعدادهای آکادمی درآمدزایی کنند و تراز مالی خود را سودده کنند، تنها به خرید بازیکن روی آورده و پایان سال مالی را با زیان به پایان می‌برند. این رفتار، که در تمام باشگاه‌های ایرانی گسترش یافته، حاصل مدیریت کوتاه‌قامتی است که یا سواد مدیریتی ندارند، یا اگر می‌دانند، منافعشان در خریدهای میلیاردی نقل و انتقالات نهفته است.

نکته قابل توجه اینکه مدیران همین باشگاه‌ها پس از جنگ ۴۰ روزه و آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌ها، وعده کاهش قراردادها، سقف‌گذاری برای خرید و بهره‌گیری از محصولات آکادمی را می‌دادند، اما در هرج‌ومرج نقل و انتقالات تابستانی، روش‌ها همچنان مانند گذشته است؛ خریدهای گزاف و بی‌برنامه که سرانجامش تراز مالی منفی و نادیده‌گرفتن سرمایه‌های واقعی فوتبال ایران است.