اربعین حسینی در سال‌های اخیر به یکی از بزرگ‌ترین جلوه‌های همبستگی اجتماعی و وحدت مسلمانان در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل شده است. استان کردستان با قرار گرفتن در مسیر تردد زائران و میزبانی در مرز بین‌المللی باشماق مریوان، نقشی کلیدی در این حرکت عظیم فرهنگی و تمدنی ایفا می‌کند.

سه محور اصلی برنامه‌های فرهنگی

علی‌اصغر دریایی، مسئول کمیته فرهنگی ستاد اربعین استان کردستان، از طراحی برنامه‌های امسال در سه محور اصلی خبر داد. محور نخست به تقویت وحدت و همدلی اختصاص دارد، محور دوم بر افزایش شناخت و معرفت جامعه نسبت به فرهنگ عاشورا و نهضت امام حسین (ع) متمرکز است و در محور سوم نیز تلاش می‌شود ظرفیت‌های فرهنگی، هنری و بومی کردستان در معرض دید زائران قرار گیرد.

به گفته دریایی، برنامه‌ها در دو بخش عمومی و تخصصی دنبال می‌شود. بخش نخست شامل فعالیت‌های محیطی برای فضای عمومی و محل حضور زائران است و بخش دوم به برنامه‌های تخصصی هنری و فرهنگی در مرز باشماق و شهرستان‌های مختلف استان اختصاص دارد.

آماده‌سازی نیروهای فرهنگی و مبلغان

کمیته فرهنگی ستاد اربعین استان فعالیت خود را محدود به روزهای منتهی به اربعین نکرده و از ماه‌های گذشته مقدمات اجرای برنامه‌ها را در دستور کار قرار داده است. در این چارچوب، یک دوره آموزشی ویژه برای مبلغان اعزامی به مناطق برون‌مرزی برگزار شده که با استقبال خوبی همراه بوده است. این دوره با هدف افزایش آمادگی و توانمندسازی نیروهای فرهنگی برای فعالیت مؤثرتر در شرایط فرهنگی و اجتماعی مناطق هدف طراحی شده است.

تولید محتوای فرهنگی با نگاه به وحدت اسلامی

یکی از بخش‌های مهم فعالیت‌ها، تولید و آماده‌سازی محتوای فرهنگی است. برای این منظور، کارگروه تخصصی تولید محتوا تشکیل شده و محصولاتی شامل بنرها، محصولات تبلیغی و اقلام فرهنگی طراحی و آماده شده‌اند. در این تولیدات، به موضوعات مرتبط با تحولات منطقه و فرهنگ مقاومت نیز پرداخته شده است تا محتوای ارائه‌شده با دغدغه‌های روز جامعه نیز پیوند داشته باشد.

نکته قابل توجه، توجه به ظرفیت‌های فرهنگی و مذهبی اهل سنت در این تولیدات است. بخشی از آثار آماده‌شده به نگاه اهل سنت به شخصیت و قیام امام حسین (ع) اختصاص دارد و روایت‌های تاریخی مرتبط با عاشورا و اشعار شاعران اهل سنت در این مجموعه گنجانده شده است. این رویکرد می‌کوشد از ظرفیت‌های مشترک فرهنگی و اعتقادی میان مذاهب اسلامی برای تقویت همدلی و وحدت بهره بگیرد.

راهنمای جامع زائران

راهنمای جامع زائران نیز از دیگر اقدامات این کمیته است که با هدف ارائه اطلاعات مورد نیاز زائران تهیه شده و در دو قالب چاپی و الکترونیکی در اختیار آنان قرار می‌گیرد. این راهنما به زائران کمک می‌کند پیش از سفر یا در طول مسیر به اطلاعات لازم دسترسی داشته باشند.

برنامه‌های هنری در مرز باشماق و شهرستان‌ها

مرز باشماق مریوان به عنوان یکی از نقاط مهم تردد زائران، امسال میزبان مجموعه‌ای از برنامه‌های فرهنگی و هنری خواهد بود. اجرای تئاترهای خیابانی با موضوع اربعین و فرهنگ عاشورا یکی از مهم‌ترین این برنامه‌هاست که می‌تواند مفاهیم عاشورایی را در قالبی هنری و قابل فهم به مخاطبان منتقل کند.

دف‌نوازی نیز از دیگر برنامه‌های ویژه در مریوان و مرز باشماق است. این هنر که ریشه عمیقی در فرهنگ کردستان دارد، بخشی از هویت فرهنگی منطقه را در جریان میزبانی از زائران به نمایش می‌گذارد. علاوه بر این، برنامه‌های خوشنویسی و نمایشگاه‌های فرهنگی و هنری نیز در شمار دیگر برنامه‌های پیش‌بینی شده قرار دارد.

برنامه‌های شهرستان‌ها؛ از تعزیه در بیجار تا چمری‌خوانی در کامیاران

برنامه‌های فرهنگی اربعین در کردستان تنها به مرز باشماق محدود نمی‌ماند و شهرستان‌های مختلف استان نیز مشارکت فعالی دارند. در شهرستان بیجار، مراسم تعزیه‌خوانی و برنامه‌های آیینی برگزار خواهد شد و در کامیاران نیز دف‌نوازی و چمری‌خوانی از جمله برنامه‌های پیش‌بینی شده است.

استفاده از ظرفیت‌های بومی در اجرای برنامه‌های اربعین، این امکان را فراهم می‌کند که پیام عاشورا از مسیر هنرهای سنتی و آیین‌های ریشه‌دار منطقه به مخاطبان منتقل شود. این رویکرد به معرفی فرهنگ و هنر کردستان و تقویت پیوند میان هویت بومی و مفاهیم دینی کمک شایانی می‌کند.

نقش فراتر از خدمات

استان کردستان در سال‌های اخیر تلاش کرده است نقش خود در میزبانی از زائران اربعین را تنها به حوزه خدمات و پشتیبانی محدود نکند. اجرای برنامه‌های فرهنگی و هنری در کنار فعالیت‌های خدماتی، بخشی از این رویکرد است که تصویر متفاوتی از ظرفیت‌های این استان را به نمایش می‌گذارد.