وبگاه آمریکایی آکسیوس در گزارشی تازه ادعا کرده است که ایالات متحده، ایران و عمان به دستیابی به یک توافق موقت برای بازگشایی تنگه هرمز بسیار نزدیک شدهاند. بنا به این گزارش که به نقل از دو منبع منطقهای و یک مقام آمریکایی منتشر شده، مذاکرات فشرده چند هفته اخیر به مراحل پایانی رسیده و کاخ سفید امیدوار است این توافق را روز چهارشنبه بهطور رسمی اعلام کند.
توافقی فراتر از کشتیرانی
بر اساس این گزارش، توافق در دست بررسی تنها به موضوع عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز محدود نیست. هدف اصلی آن، احیای آتشبس میان ایران و آمریکا، کاهش تنشهای نظامی و آمادهسازی شرایط برای از سرگیری مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران است؛ گفتوگوهایی که پس از تشدید درگیریهای نظامی متوقف شده بودند و اکنون طرفین تلاش میکنند آنها را از سر بگیرند.
در همین راستا، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا روز شنبه تصمیم گرفته است اجرای تهدید خود برای آغاز یک عملیات گسترده بمباران علیه ایران را بهطور موقت به تعویق بیندازد تا فرصت بیشتری به تلاشهای دیپلماتیک داده شود. با این حال، منابع آگاه تأکید کردهاند که این تصمیم دائمی نیست و در صورت به نتیجه نرسیدن مذاکرات در مدت کوتاه، احتمال صدور مجوز حملات گسترده نظامی همچنان وجود دارد.
جزئیات چارچوب موقت شصتروزه
به گفته دو منبع منطقهای، توافق مورد بحث ایجاد یک چارچوب موقت شصتروزه میان ایران و عمان برای مدیریت رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز را پیشبینی میکند؛ دورهای که با توافق طرفین قابلیت تمدید دارد و میتواند مبنایی برای یک توافق دائمی باشد.
- کشتیهایی که از خارج وارد تنگه هرمز شده و مقصدشان خلیج فارس است، از مسیر شمالی در آبهای ایران عبور خواهند کرد.
- شناورهایی که قصد خروج از خلیج فارس و حرکت به سمت دریای عمان و دریای عرب را دارند، از مسیر جنوبی در آبهای عمان تردد خواهند کرد؛ مسیری که مدیریت آن با هماهنگی کامل میان عمان و ایران انجام میشود.
- در طول دوره اجرای توافق، هیچ عوارض یا هزینهای از کشتیهای عبوری دریافت نخواهد شد.
- ایران و عمان متعهد میشوند ظرف سی روز نخست، عملیات پاکسازی مینهای دریایی از مسیر میانی تنگه هرمز را آغاز و تکمیل کنند.
مسیر میانی تنگه هرمز در جریان درگیریهای اخیر به مین آلوده شده و در حال حاضر امکان تردد ایمن در آن وجود ندارد. پس از پایان عملیات مینروبی، این کریدور بار دیگر برای عبور کشتیها در هر دو جهت باز خواهد شد، اما نحوه استفاده از آن دیگر بر اساس توافق موقت تعیین نمیشود، بلکه در قالب یک توافق دائمی که قرار است بعداً میان ایران و عمان نهایی شود، مشخص خواهد شد.
تجربه تلخ مذاکرات پیشین؛ چرا احتیاط حاکم است؟
با وجود نزدیک شدن طرفها به توافق، تجربه ناکامی مذاکرات قبلی سبب شده واشنگتن، مسقط و سایر میانجیهای منطقهای این بار با احتیاط بیشتری عمل کنند. به گفته منابع آگاه، حدود سه هفته پیش کاخ سفید و میانجیها تصور میکردند بر سر چارچوب توافق با ایران به تفاهم رسیدهاند، اما این روند در آخرین لحظات از هم پاشید. پس از آن، ایران بار دیگر حملات به کشتیها را از سر گرفت و منطقه وارد دو هفته درگیری نظامی شد که تا آستانه یک جنگ تمامعیار میان ایران و آمریکا پیش رفت. همین تجربه باعث شده مقامهای درگیر در مذاکرات تا پیش از نهایی شدن همه مراحل، از اعلام قطعی موفقیت گفتوگوها خودداری کنند.
شبکه میانجیگری منطقهای و تماسهای دیپلماتیک
مذاکرات تنها به گفتوگوهای مستقیم میان ایران و عمان محدود نبوده است. بر اساس این گزارش، مقامهای قطر، پاکستان و عربستان سعودی نیز طی روزهای گذشته با انتقال پیامها و نزدیک کردن مواضع طرفین، در روند میانجیگری مشارکت فعال داشتهاند. این کشورها در کنار عمان بخشی از شبکه منطقهای را تشکیل میدهند که برای جلوگیری از گسترش جنگ و بازگرداندن طرفین به مسیر دیپلماسی تلاش میکند.
آکسیوس همچنین مدعی شده است که در روزهای اخیر چند تماس تلفنی میان استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، برگزار شده تا اختلافات باقیمانده برطرف و آخرین جزئیات توافق هماهنگ شود.
طی شدن مراحل تصویب داخلی در ایران
به گفته دو منبع منطقهای، عباس عراقچی در مذاکرات آخر هفته گذشته با اصول کلی توافق موافقت کرده بود، اما اجرای آن منوط به طی شدن روند تصمیمگیری در داخل ایران بود. بر اساس این گزارش، توافق باید به تأیید رهبر جمهوری اسلامی ایران، مجتبی خامنهای، و همچنین شورای عالی امنیت ملی میرسید تا امکان اجرایی شدن پیدا کند.
یک مقام آمریکایی و یک منبع منطقهای اعلام کردهاند که روند بررسی و اخذ موافقت در ساختار تصمیمگیری ایران روز سهشنبه به پایان رسیده و تأییدهای لازم صادر شده است. به این ترتیب، مانع اصلی برای اعلام رسمی توافق برطرف شده و در صورت نهایی شدن آخرین هماهنگیها، واشنگتن امیدوار است بتواند توافق را طبق برنامه روز چهارشنبه اعلام کند.
نظرات (0)