مشهد در آستانه یکی از شلوغ‌ترین مقاطع سال قرار دارد؛ دهه پایانی ماه صفر که هر سال میلیون‌ها زائر را به پایگاه فرهنگی و معنوی خراسان رضوی می‌کشاند. مسئولان استانی می‌گویند امسال با توجه به شرایط جدید، شمار زائران با رشد چشمگیری روبه‌رو خواهد شد و برنامه‌ریزی‌ها از ماه‌ها پیش برای این میزبانی بزرگ آغاز شده است.

پیش‌بینی افزایش ۲۵ درصدی زائران

حجت‌الاسلام علی عسکری، معاون فرهنگی و زیارت استانداری خراسان رضوی، در گفت‌وگویی ویژه با شبکه استانی اعلام کرد که بر اساس ارزیابی‌های انجام‌شده، تعداد زائران دهه پایانی صفر در مشهد دست‌کم ۲۵ درصد نسبت به سال گذشته افزایش می‌یابد. وی دلیل این رشد را دوگانگی هدف سفر بسیاری از زائران دانست؛ از یک سو زیارت حرم مطهر امام رضا(ع) و از سوی دیگر حضور بر مزار رهبر شهید انقلاب که به جریان زیارتی استان ابعاد تازه‌ای بخشیده است.

به گفته وی، سال گذشته حدود ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار زائر در این بازه زمانی به مشهد سفر کردند و ظرفیت‌سازی‌های استان نیز بر مبنای همین رشد ۲۵ درصدی تنظیم شده است.

ستاد اربعین و دهه پایانی صفر؛ ۲۴ کمیته زیر چتر مدیریتی استان

یکی از مهم‌ترین اقدامات این دوره، تغییر عنوان ستاد اربعین به «ستاد اربعین و دهه پایانی صفر» است که به تصویب رسیده و نشان‌دهنده نگاه یکپارچه به این دو مقطع پرمخاطب زیارتی است. استاندار خراسان رضوی نیز با استفاده از تجربه‌های به‌دست‌آمده در مدیریت جمعیت و هماهنگی دستگاه‌ها هنگام مراسم تشییع رهبر شهید، نظارت بر ۲۴ کمیته تخصصی دهه پایانی صفر را میان معاونان خود تقسیم کرده است.

بر اساس این برنامه، شش معاون استاندار و فرماندار مشهد مسئولیت پیگیری این کمیته‌ها را بر عهده دارند و جلسات بررسی عملکرد و نیازهای هر کمیته در هفته آینده برگزار می‌شود. این کمیته‌ها در قالب هفت حوزه معاونت سازمان‌دهی شده‌اند تا هماهنگی میان دستگاه‌های خدمت‌رسان از هرگونه موازی‌کاری خارج شود.

اسکان، آب و ارزاق؛ اولویت‌های خدمت‌رسانی

ظرفیت اسکان رسمی و اضطراری استان حدود دو میلیون نفر برآورد شده است؛ مجموعه‌ای متشکل از مراکز اقامتی، مدارس، حسینیه‌ها و دیگر اماکن که در ایام اوج پذیرش، ساماندهی می‌شوند. به دستور استاندار، تأمین ارزاق عمومی، آب و سایر نیازهای اساسی زائران در دستور کار قرار گرفته و مسئول کمیته آب ستاد اربعین از وجود آب مازاد و کافی برای ارسال به مناطق میزبان خبر داده است که نشانه همراهی ملی با برنامه‌های این ایام است.

شهردار مشهد نیز مسئولیت مستقیم کمیته شهری را بر عهده دارد و جلسات هماهنگی با فرمانداران، شهرداران و دهیاران برای پوشش کامل خدمت‌رسانی در نقاط شهری و روستایی برگزار می‌شود.

برنامه‌های فرهنگی؛ تعمیق زیارت فراتر از آیین‌های سنتی

در کنار زیرساخت‌های خدماتی، توجه ویژه‌ای به محتوای فرهنگی و معنوی برنامه‌ها شده است. حجت‌الاسلام عسکری تأکید کرد که عزاداری در این ایام نباید تنها به آیین‌های ظاهری مانند طبل‌زنی و زنجیرزنی محدود شود و برنامه‌های شاخص و ماندگاری برای تعمیق زیارت و ترویج فرهنگ رضوی طراحی شده است.

مراسم خطبه‌خوانی در حرم مطهر رضوی با مشارکت فعال‌تر زائران برگزار خواهد شد و مراسم شام غریبان حضرت رضا(ع) نیز امسال با فراخوان عمومی و حضور مردم از میدان شهدا، باشکوه‌تر از سال‌های گذشته تدارک دیده شده است. برای هیئت‌های مذهبی نیز تجمع ویژه‌ای پیش از ظهر روز شهادت امام رضا(ع) در نظر گرفته شده و پویش «هم‌محله‌ای امام رضا(ع)» و کمیته مردمی در برنامه‌ها جایگاه ویژه‌ای دارند. سازمان تبلیغات اسلامی مسئولیت ساماندهی موکب‌ها و تأمین تغذیه زائران را بر عهده گرفته است.

زائران پیاده؛ از قدمگاه تا حرم

مسیر حرکت زائران پیاده از قدمگاه تا ملک‌آباد بازبینی و برنامه‌ریزی شده و شهرداری‌ها و دهیاری‌ها با ظرفیت بیشتری در این مسیر خدمت‌رسانی می‌کنند. مجتمع‌های خدماتی و رفاهی بین‌راهی فعال شده‌اند و ظرفیت بهداشت مسیر و سرویس‌های بهداشتی تقریباً دو برابر سال گذشته افزایش یافته است.

زائران پیاده پس از ورود به مشهد اسکان داده می‌شوند و جمعیت خدمتگزار زائران پیاده، ثبت‌نام و سامان‌دهی آنان را از پیش انجام می‌دهد. همچنین تلاش می‌شود زائران پیاده از سرخس و شهرهای دارای مسیر ریلی برای بازگشت با قطار جابه‌جا شوند؛ طرحی که سال گذشته با موفقیت اجرا شد و امسال نیز ادامه می‌یابد.

سنجش آماری دقیق زائران

برای نخستین بار، تفاهم‌نامه‌ای میان استاندار خراسان رضوی و رئیس مرکز آمار ایران منعقد شده تا فرایند سنجش آماری زائران به‌صورت علمی و دقیق انجام شود. آمار نهایی پس از پایان سفرها اعلام خواهد شد تا تصویر روشنی از ابعاد این رویداد بزرگ زیارتی در دسترس برنامه‌ریزان قرار گیرد.