روح‌الله زحمت‌کش، معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی، در نشست شورای معاونین و مدیران این وزارتخانه که روز شنبه ۱۷ مرداد برگزار شد، از بازگشت تعادل به زنجیره تولید مرغ و تخم‌مرغ کشور خبر داد و گفت صنعت طیور توانسته است از آثار تکانه ناشی از آزادسازی نرخ ارز عبور کند.

ظرفیت تولید محصولات دامی کشور

زحمت‌کش با اشاره به حجم تولیدات دامی کشور، آمار قابل توجهی از ظرفیت این بخش ارائه کرد. بر اساس اعلام وی، در حال حاضر سالانه بیش از ۱۳ میلیون تن شیر، حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن تخم‌مرغ، ۳ میلیون و ۲۶۰ هزار تن گوشت مرغ و حدود ۹۶۰ هزار تن گوشت قرمز در کشور تولید می‌شود.

این ارقام نشان می‌دهد که صنعت طیور و دام کشور پس از سال‌ها توسعه، از ظرفیت بالایی برای تأمین نیاز داخلی برخوردار است و بخش عمده پروتئین مورد نیاز مردم از طریق تولید داخل تأمین می‌شود.

تجربه تلخ شوک ارزی در زنجیره تولید

معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی برای روشن شدن اهمیت عملکرد زنجیره تولید، وضعیت امروز را با شرایط پس از آزادسازی نرخ ارز در سال ۱۴۰۱ مقایسه کرد. به گفته وی، حدود یک سال پس از آزادسازی نرخ ارز، قیمت گوشت مرغ با افزایش قابل توجهی در حدود ۵۰ درصد روبه‌رو شد و همزمان تغییر الگوی تقاضا، بخش‌های مختلف زنجیره تأمین را تحت تأثیر قرار داد.

زحمت‌کش با بیان اینکه در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ کشور در مقاطعی به واردکننده جوجه یک‌روزه گوشتی تبدیل شد، یادآور شد که برای تأمین نیاز داخل، واردات انجام گرفت و تخم‌مرغ نطفه‌دار نیز از کشورهایی مانند ترکیه و بلژیک وارد شد. در آن مقطع بیش از ۴۰ درصد گله‌های مولد کشور در سنین بالاتر از استاندارد قرار داشتند که این وضعیت نتیجه تلاش برای تأمین جوجه مورد نیاز کشور بود و نشان می‌داد شوک واردشده به زنجیره تولید در بخش‌های مختلف آثار خود را بر جا گذاشته است.

بازگشت به ثبات و آغاز صادرات

معاون وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به شرایط فعلی صنعت طیور اظهار کرد: «اکنون پس از گذشت حدود هشت ماه از اجرای سیاست‌های مربوط به آزادسازی نرخ ارز، از بخش عمده آثار این شوک عبور کرده‌ایم و امروز حتی مجوز صادرات جوجه گوشتی صادر شده است.»

به گفته زحمت‌کش، بازار گوشت مرغ به تعادل مناسبی رسیده و قیمت‌ها شرایط متعادلی را هم برای تولیدکننده و هم برای مصرف‌کننده فراهم کرده است. در حوزه تخم‌مرغ نیز وضعیت مشابهی وجود دارد و در مسیر پیش‌رو دغدغه جدی برای تأمین این محصولات وجود ندارد.

چرا مدیریت زنجیره طیور پیچیده است؟

زحمت‌کش با تأکید بر پیچیدگی مدیریت زنجیره تولید در صنعت طیور گفت که این موضوع هرچند در نگاه نخست ساده به نظر می‌رسد، اما مدیریت یک زنجیره تأمین که با تغییر الگوی تقاضا دچار تکانه می‌شود، بسیار پیچیده است.

وی توضیح داد که در صنعت مرغ، اثر یک تصمیم یا شوک اقتصادی ممکن است تا حدود ۲۲ ماه در زنجیره تولید باقی بماند؛ زیرا از مرحله اجداد تا تولید جوجه و سپس پرورش مرغ گوشتی، زمان قابل توجهی نیاز است. در این زنجیره، دوره‌های ۷ ماهه مربوط به گله اجداد و مادر و همچنین دوره حدود ۷۰ روزه پرورش، موجب می‌شود اثر تصمیمات امروز با فاصله زمانی طولانی در تولید نمایان شود.

به این ترتیب، ثبات فعلی بازار مرغ و تخم‌مرغ حاصل سیاست‌گذاری و مدیریت زنجیره‌ای است و ادامه این روند مستلزم نظارت مستمر بر تمام حلقه‌های زنجیره تأمین از گله‌های اجداد و مادر تا پرورش و عرضه به بازار است.