گلیوبلاستوما بهعنوان مرگبارترین و تهاجمیترین شکل سرطان مغز، سالهاست یکی از دشوارترین چالشهای پیش روی پزشکان و پژوهشگران حوزه سرطان است. نفوذ سلولهای تومور به بافت سالم مغز، برداشتن کامل توده از طریق جراحی را تقریباً غیرممکن میسازد و همین عامل، عود بیماری را به معضلی همیشگی برای بیماران تبدیل کرده است.
تلاش مشترک سه دانشگاه برای حل یک مشکل دیرینه
در تازهترین تلاشها، محققان دانشگاه فناوری سیدنی استرالیا، دانشگاه هاروارد آمریکا و دانشگاه هنان چین، یک پلتفرم «نانوزیم دوگانه» مبتنی بر نانوذرات هوشمند طراحی کردهاند که به گفته آنها با یک ابزار واحد، هر دو چالش اصلی درمان این بیماری را هدف قرار میدهد: تصویربرداری دقیق حین عمل و پاکسازی سلولهای باقیمانده پس از آن.
«شی بینگ یانگ»، استاد ارشد نانوپزشکی دانشگاه فناوری سیدنی، این پلتفرم را «راهنمای دقیقی برای جراح در طول عمل و سپس یک درمان پاکسازی هدفمند پس از آن» توصیف کرده است. به گفته او، این دستاورد گامی معنادار در جهت کاهش عود بیماری محسوب میشود که همچنان یکی از بزرگترین چالشها برای افراد مبتلا به گلیوبلاستوماست.
چرا درمان گلیوبلاستوما اینقدر دشوار است؟
درمان این تومور به چند دلیل پیچیده است؛ نخست آنکه سلولهای تومور به بافت اطراف مغز نفوذ میکنند و برداشتن کامل آنها بدون آسیب به بافت سالم را چالشبرانگیز میکند. از سوی دیگر، سد خونی-مغزی انتقال بسیاری از داروها و اثربخشی رادیوتراپی را محدود میسازد و همین موضوع مقاومت بیماری را در برابر درمان افزایش میدهد. به گفته محققان، نرخ بقای پنجساله بیماران مبتلا به این سرطان تنها حدود ۷ درصد است.
سازوکار پلتفرم جدید چگونه است؟
بر اساس این مطالعه، پلتفرم مذکور از یک ورق فوقنازک و مهندسیشده در مقیاس اتمی استفاده میکند که هم تصویربرداری از تومور را در حین جراحی و هم فتوتراپی را با استفاده از همان نور نزدیک به مادون قرمز ممکن میسازد. به گفته شی، در طول عمل یک رنگ فلورسنت به جراحان اجازه میدهد خوشههای سلولهای توموری به کوچکی ۴۴ میکرومتر را شناسایی کنند. در همین حال، یک مولکول هدفگیری به ذرات کمک میکند تا از سد خونی-مغزی عبور کرده و در سلولهای گلیوما تجمع یابند.
پس از جراحی نیز همان نانوذرات دوباره فعال میشوند تا سلولهای سرطانی برجایمانده را از بین ببرند؛ رویکردی که پژوهشگران آن را نوعی «درمان پاکسازی هدفمند» پس از عمل معرفی کردهاند.
آزمایشهای اولیه و مسیر آینده
این فناوری در مدلهای موش با موفقیت آزمایش شده است و نتایج امیدوارکنندهای به همراه داشته است. با این حال، محققان تأکید میکنند که برای تأیید عملکرد تصویربرداری و درمانی این پلتفرم در مغز انسان، به مطالعات تکمیلی بیشتری نیاز است. اگر این مسیر با موفقیت ادامه یابد، میتوان انتظار داشت نانوذرات نورفعال در آینده به ابزاری مؤثر در اتاقهای عمل جراحی مغز و کاهش خطر عود گلیوبلاستوما تبدیل شوند.
نظرات (0)