تأمین سوخت ماشین‌آلات کشاورزی در فصل کاشت و برداشت از الزامات اصلی ادامه فعالیت بهره‌برداران این بخش است و هرگونه اختلال در آن می‌تواند روند تولید و هزینه‌های کشاورزان را به‌طور مستقیم تحت تأثیر قرار دهد. در کردستان که بخش بزرگی از معیشت و فعالیت‌های اقتصادی مردم به کشاورزی گره خورده است، سوخت تراکتورها و کمباین‌ها اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند؛ با این حال کاهش سهمیه سوخت در سال جاری به یکی از دغدغه‌های جدی فعالان این بخش تبدیل شده است.

اختلاف ۳۲ میلیون لیتری میان نیاز و سهمیه

محمد رسول شیخی‌زاده، نماینده مردم قروه و دهگلان در مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اعلام کرد که نیاز واقعی بخش کشاورزی استان کردستان حدود ۱۴۵ میلیون لیتر سوخت برآورد شده، اما سهمیه ابلاغ‌شده به شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی تنها ۱۱۳ میلیون لیتر است؛ یعنی کسری به‌اندازه ۳۲ میلیون لیتر در تخصیص سوخت استان وجود دارد که باید جبران شود.

به گفته وی، دو عامل اصلی در این کاهش نقش داشته است: نخست، گزارشی از سوی جهاد کشاورزی درباره کاهش سطح زیرکشت و دوم، تغییر در مبنای محاسبه مصرف روزانه هر دستگاه تراکتور. نماینده قروه و دهگلان توضیح داد که در سال گذشته مصرف روزانه هر تراکتور ۱۴ لیتر در نظر گرفته می‌شد، اما امسال این رقم به ۱۰.۵ لیتر کاهش یافته است؛ در حالی که فعالیت‌های کشاورزی استان به آن اندازه که در محاسبات لحاظ شده، کاهش پیدا نکرده است.

نقد بر فرمول محاسبه و فرسودگی ناوگان

شیخی‌زاده با اشاره به اینکه وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نفت و ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در تعیین و توزیع سهمیه سوخت نقش دارند، خاطرنشان کرد که مجموعه این تصمیم‌ها به کاهش سهمیه کشاورزان منجر شده است. وی درباره عدد ۱۰.۵ لیتر برای مصرف روزانه تراکتورها نیز گفت: این میزان بر اساس فرمولی محاسبه شده که جهاد کشاورزی و وزارت نفت تدوین کرده‌اند، اما در آن توجه کافی به فرسودگی ناوگان ماشین‌آلات کشاورزی نشده است.

نماینده مردم قروه و دهگلان افزود: در این محاسبات این فرض وجود داشته که با نوسازی ناوگان، مصرف سوخت کاهش یافته است، در حالی که چنین اتفاقی در عمل رخ نداده و بخش قابل توجهی از ماشین‌آلات همچنان فرسوده هستند. وی اعلام کرد که در جلسه اخیر پذیرفته شده شیوه محاسبه مصرف سوخت نیازمند اصلاح است و باید مصرف واقعی ماشین‌آلات مبنای تعیین سهمیه قرار گیرد؛ به همین دلیل قرار است ملاک ۱۴ لیتر در روز که سال گذشته به کار گرفته می‌شد، بار دیگر مبنای محاسبه شود.

خرید از بازار آزاد و هزینه‌های مضاعف

به گفته شیخی‌زاده، آثار کاهش سهمیه تنها به کم شدن سوخت تحویلی محدود نمانده است. بخشی از بهره‌برداران در دو تا سه ماه اخیر برای جبران کمبود، ناچار به خرید سوخت از بازار آزاد شده‌اند که این کار هزینه‌های مضاعفی را به آنان تحمیل کرده است. وی تأکید کرد که اگرچه رقم دقیق خسارت وارده به کشاورزان هنوز مشخص نیست، اما نمی‌توان آثار این کمبود را بر روند فعالیت‌های کشاورزی نادیده گرفت و باید هرچه سریع‌تر برای جبران آن اقدام شود.

پیگیری مجلس و مصوبه جبران کسری

نماینده قروه و دهگلان از پیگیری این موضوع در سطح مجلس شورای اسلامی خبر داد و گفت: در جلسه‌ای با حضور نایب‌رئیس مجلس، وزیر جهاد کشاورزی و معاون وزیر نفت در حوزه فرآورده‌های نفتی، موضوع کمبود سهمیه سوخت بررسی و مقرر شد کسری در ماه‌های مرداد و شهریور جبران شود؛ به‌گونه‌ای که ماهانه ۱۰۰ میلیون لیتر سوخت در میان استان‌های کشور توزیع شود.

وی افزود: برای استان کردستان نیز چهار میلیون لیتر سهمیه سوخت برای مردادماه اختصاص یافته و این سهمیه ابلاغ شده است. شیخی‌زاده از مسئولان شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی و جهاد کشاورزی استان خواست سازوکار توزیع این سهمیه را هرچه سریع‌تر فراهم کنند تا کشاورزان در انجام فعالیت‌های خود با مشکل مواجه نشوند.

راهکار کوتاه‌مدت برای فصل برداشت

شیخی‌زاده با اشاره به نزدیک شدن فصل برداشت، راهکار اصلی جلوگیری از اختلال در عملیات کشاورزی را تصمیم‌گیری بر مبنای آمار و اطلاعات دقیق دانست و تأکید کرد: باید نیاز واقعی بخش کشاورزی، تعداد ماشین‌آلات، میزان فعالیت و شرایط فرسودگی ناوگان در محاسبات لحاظ شود تا سهمیه سوخت بر اساس واقعیت‌های موجود تعیین گردد.

به نظر می‌رسد اصلاح شیوه محاسبه سهمیه، جبران کسری اختصاص‌یافته و تسریع در توزیع سوخت ابلاغ‌شده می‌تواند بخشی از مشکلات بهره‌برداران بخش کشاورزی کردستان را کاهش دهد؛ موضوعی که تحقق آن نیازمند هماهنگی میان دستگاه‌های متولی و تصمیم‌گیری بر مبنای آمار واقعی و شرایط میدانی کشاورزی استان است.