حجتالاسلام والمسلمین نظری منفرد، استاد حوزه علمیه قم، عصر سهشنبه در مراسم عزاداری دهه سوم ماه صفر که در دفتر آیتاللهالعظمی نوریهمدانی برگزار شد، با بررسی تحولات سالهای پایانی زندگی پیامبر اکرم(ص) سخن گفت و تأکید کرد که پیامبر(ص) هرگز نسبت به سرنوشت آینده امت اسلامی بیتفاوت نبوده است.
تغییر ماهیت تهدیدها در اواخر حیات پیامبر(ص)
وی با بیان اینکه جامعه اسلامی در آستانه رحلت پیامبر(ص) با تهدیدهایی متفاوت از دوران آغازین بعثت روبهرو شد، اظهار کرد: در سالهای نخست دعوت، مخالفت با اسلام و شخص پیامبر(ص) عمدتاً آشکار بود و جبهه دشمنی برای مردم شناخته شده به نظر میرسید، اما با گسترش اسلام و افزایش شمار مسلمانان، شکل برخی تهدیدها تغییر کرد و جریان نفاق به یکی از مهمترین خطرهای درونی جامعه اسلامی تبدیل شد.
این استاد حوزه با اشاره به اینکه در سالهای پایانی عمر پیامبر(ص) مناطق مختلف به اسلام گرایش پیدا کردند و شمار مسلمانان افزایش یافت، افزود: همزمان فعالیت منافقان نیز در جامعه گسترش یافت و همین مسئله باعث شد خطرهایی که از درون جامعه اسلامی را تهدید میکرد، پیچیدهتر از گذشته شود.
وی خاطرنشان کرد: قرآن کریم نیز در آیات مربوط به منافقان از وجود این جریان در میان ساکنان مدینه و اطراف آن سخن گفته است و این نشان میدهد که تهدید نفاق صرفاً یک جریان بیرونی و آشکار نبوده، بلکه بخشی از آن در درون جامعه اسلامی فعالیت میکرد.
توطئه منافقان حتی برای حذف فیزیکی پیامبر(ص)
نظری منفرد با یادآوری تلاش منافقان برای ضربه زدن به پیامبر اکرم(ص) گفت: در جریان بازگشت پیامبر(ص) از تبوک نیز توطئهای علیه آن حضرت شکل گرفت که نشان میدهد جریان نفاق در سالهای پایانی حیات پیامبر(ص) به مرحلهای رسیده بود که حتی برای حذف فیزیکی رهبر جامعه اسلامی برنامهریزی میکرد.
وی تفاوت دشمن آشکار و جریان نفاق را اینگونه تبیین کرد: دشمن آشکار موضع خود را مشخص کرده است، اما منافق با حفظ ظاهر و پنهان کردن اهداف واقعی خود میتواند در درون جامعه فعالیت کند و تشخیص او برای مردم دشوارتر است.
این استاد حوزه علمیه تأکید کرد: در چنین شرایطی، جامعه اسلامی بیش از گذشته به بصیرت، شناخت جریانهای سیاسی و اجتماعی و توجه به معیارهای اصیل دینی نیاز دارد تا ظاهر افراد و جریانها موجب غفلت از واقعیتهای پشت پرده نشود. تجربه تاریخی صدر اسلام نشان میدهد که با افزایش قدرت و گسترش یک جامعه، تهدیدها لزوماً از بین نمیروند، بلکه ممکن است شکل پیچیدهتری پیدا کنند.
هشدار درباره فتنههای آینده و تدبیر پیامبر(ص)
نظری منفرد با اشاره به هشدارهای پیامبر اکرم(ص) درباره فتنههای پس از رحلت ایشان تصریح کرد: هنگامی که پیامبر(ص) نسبت به وقوع فتنههای آینده هشدار میدهند، این پرسش مطرح میشود که آیا ممکن است آن حضرت از چنین خطرهایی آگاهی داشته باشند اما برای مواجهه امت با این شرایط هیچ تدبیری نیندیشیده باشند.
وی گفت: پیامبر اکرم(ص) در طول دوران رسالت خود نسبت به مسائل مختلف جامعه اسلامی حساس بودند و برای هدایت مردم و سامان دادن امور اجتماعی و دینی توصیههای متعددی داشتند؛ بنابراین مسئله آینده امت نیز نمیتوانسته خارج از این چارچوب باشد. از منظر عقلی نیز پذیرش اینکه پیامبر(ص) جامعهای را با آن گستردگی و ظرفیت شکل داده باشند و در برابر آینده آن پس از رحلت خود هیچ مسئولیتی برای هدایت و جلوگیری از اختلاف در نظر نگرفته باشند، دشوار است.
پیامدهای سنگین اختلاف پس از رحلت پیامبر(ص)
این استاد حوزه با اشاره به حوادث پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) گفت: وقوع درگیریهای گسترده میان مسلمانان، از جمله حوادثی مانند جنگ جمل، نشان میدهد جامعه اسلامی پس از رحلت پیامبر(ص) با اختلافات عمیقی مواجه شد و این اختلافات هزینههای سنگینی برای امت اسلامی به همراه داشت.
وی افزود: هنگامی که جامعهای پس از رحلت رهبر خود با اختلاف درباره مسیر آینده مواجه شود، زمینه برای شکلگیری بحرانهای سیاسی و اجتماعی فراهم میشود و تاریخ اسلام نیز نمونههایی از این مسئله را در خود ثبت کرده است.
غدیر؛ نشانه تعیین مسیر آینده در نگاه شیعه
نظری منفرد با اشاره به دیدگاه شیعه درباره جانشینی پیامبر اکرم(ص) اظهار کرد: بر اساس مبانی شیعه، پیامبر اکرم(ص) امت اسلامی را بدون تعیین مسیر آینده رها نکردند و واقعه غدیر از مهمترین شواهد این مسئله به شمار میرود.
وی افزود: در واقعه غدیر، پیامبر اکرم(ص) در حضور جمع زیادی از مسلمانان درباره جایگاه امیرالمؤمنین علی(ع) سخن گفتند و از نگاه شیعه، این واقعه به روشنی با مسئله ولایت و رهبری امت پس از پیامبر(ص) ارتباط دارد. اصل حدیث غدیر تنها در منابع شیعی مطرح نشده و در منابع مختلف اسلامی نیز گزارشهایی درباره آن وجود دارد؛ حتی میان برخی عالمان اهل سنت درباره دلالت این حدیث بر جایگاه و امامت امیرالمؤمنین(ع) بحث شده است.
تبیین معارف اهلبیت(ع) برای نسل امروز
نظری منفرد در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شرایط فکری جامعه امروز اظهار کرد: سطح تحصیلات و آگاهی عمومی مردم نسبت به گذشته افزایش یافته است و در چنین شرایطی تبیین معارف دینی باید با شناخت، استدلال و ارائه منطقی آموزههای اسلامی همراه باشد.
وی افزود: بخشی از تلاش جریانهای مخالف اسلام و تشیع متوجه تضعیف ارتباط مردم با معارف دینی است، زیرا آشنایی صحیح با قرآن و سیره اهلبیت(ع) میتواند زمینه شناخت و گرایش انسانها به معارف اسلامی را فراهم کند.
این استاد حوزه علمیه قم با تأکید بر ظرفیت بالای آموزههای اهلبیت(ع) برای جذب مخاطبان گفت: تجربه گرایش برخی افراد در کشورهای مختلف به اسلام و مکتب اهلبیت(ع) نشان میدهد که ارائه صحیح، منطقی و دقیق این معارف میتواند اثرگذاری قابل توجهی داشته باشد. جامعه دینی باید به جای تکیه صرف بر پاسخهای شعاری، معارف قرآن، سیره پیامبر اکرم(ص) و آموزههای اهلبیت(ع) را به زبان قابل فهم برای نسل امروز تبیین کند تا مخاطب بتواند با منطق و محتوای این آموزهها ارتباط برقرار کند.
نظری منفرد در پایان تأکید کرد: بررسی دقیق حوادث روزهای پایانی عمر پیامبر اکرم(ص)، شناخت جریان نفاق، توجه به هشدارهای آن حضرت درباره فتنههای آینده و مطالعه واقعه غدیر، از جمله موضوعاتی است که برای فهم مسیر تحولات جامعه اسلامی پس از رحلت پیامبر(ص) اهمیت دارد.
نظرات (0)