پوشیدن پیراهن تیم ملی برای هر ورزشکاری باید بالاترین مایه افتخار باشد، اما در ورزش حرفه‌ای امروز، قراردادهای چندده‌میلیاردی باشگاهی و نگرانی از مصدومیت، ناخودآگاه ذهن بازیکنان را درگیر کرده و بر کیفیت عملکرد آن‌ها در مسابقات ملی سایه می‌اندازد. این دغدغه این روزها به یکی از مهم‌ترین موضوعات والیبال ایران تبدیل شده است.

عملکرد ضعیف در لیگ ملت‌ها؛ هشداری جدی

تیم ملی والیبال ایران لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ را با نتایجی پایین‌تر از حد انتظار به پایان رساند. اگرچه نشانه‌هایی از پیشرفت در این تیم دیده می‌شد، اما اشتباهات فردی مکرر، افت‌های ناگهانی در جریان مسابقات و از دست رفتن تمرکز در امتیازات حساس، به کرات از سوی کارشناسان مورد نقد قرار گرفت. حتی روبرتو پیاتزا، سرمربی تیم ملی، نیز بارها تأکید کرد که تیمش در مقاطع حساس از نظر ذهنی زود از هم می‌پاشد.

اعتراف رئیس فدراسیون به مشکلات روانی

میلاد تقوی، رئیس فدراسیون والیبال، با تأیید این مسئله، بخشی از مشکلات را ریشه در مسائل روحی و روانی دانست. او گفت: «بسیاری از مشکلات شخصی است و نمی‌توانم بازگو کنم، چرا که بار اضافه به تیم ملی و خودمان وارد می‌کنیم. همان‌طور که پیاتزا گفت خیلی زود وا می‌دهیم که قطعاً علت آن روحی و روانی است.»

تقوی با اصرار بر لزوم دوری بازیکنان از فضای مجازی در جریان مسابقات افزود: «من اصرار دارم که بچه‌ها در جریان مسابقات از فضای مجازی دور باشند، اما نمی‌توانیم ۲۴ ساعت آنها را کنترل کنیم.»

قراردادهای میلیاردی و ترس از مصدومیت

مهم‌ترین بخش صحبت‌های رئیس فدراسیون به موضوعی اختصاص داشت که سال‌هاست در ورزش حرفه‌ای جهان درباره آن بحث می‌شود: تأثیر قراردادهای سنگین باشگاهی بر ذهنیت بازیکنان در تیم ملی. تقوی در این باره تصریح کرد: «وقتی بازیکنی قبل از لیگ ملت‌ها قرارداد ۲۰ یا ۲۵ میلیاردی می‌بندد، ناخودآگاه به این فکر می‌کند که مصدوم نشود تا قراردادش به هم نخورد. این موضوع مهمی است که باید روی میز ما برای بررسی باشد.»

این پدیده تنها مختص والیبال ایران نیست. در فوتبال اروپا بارها دیده شده که بازیکنان در آستانه انتقال‌های بزرگ یا پس از امضای قراردادهای چندده‌میلیون یورویی، با احتیاط بیشتری در دیدارهای ملی حاضر می‌شوند. نمونه‌های متعددی از انصراف بازیکنان از اردوهای ملی به دلیل نگرانی‌های پزشکی یا توصیه باشگاه‌ها وجود داشته است. در بسکتبال NBA نیز بسیاری از ستاره‌ها به دلیل نگرانی از مصدومیت، حضور در رقابت‌های ملی را محدود کرده‌اند.

نیاز به بازسازی ذهنی در والیبال ایران

کارشناسان معتقدند که این به معنای کم‌کاری عمدی بازیکنان نیست، بلکه واقعیت این است که ذهن انسان در برابر امنیت شغلی و آینده مالی واکنش نشان می‌دهد. وقتی یک مصدومیت می‌تواند قرارداد چندده‌میلیاردی را به خطر بیندازد، کنترل این نگرانی کار ساده‌ای نیست. به همین دلیل است که در ورزش حرفه‌ای دنیا، روان‌شناسان ورزشی و برنامه‌های تقویت ذهنی به اندازه تمرینات فنی اهمیت پیدا کرده‌اند.

والیبال ایران امروز بیش از هر چیز به بازسازی ذهنی نیاز دارد. تیمی که میانگین سنی پایینی دارد از نظر فنی ظرفیت رشد قابل توجهی نشان داده، اما برای عبور از لحظات بحرانی مسابقات هنوز به بلوغ ذهنی نرسیده است. اگر قرار باشد این نسل در مسابقات پیش رو از جمله قهرمانی آسیا، بازی‌های آسیایی، قهرمانی جهان و المپیک نتایج متفاوتی رقم بزند، حل این چالش‌ها باید در اولویت کادر فنی و فدراسیون قرار گیرد.

شاید مهم‌ترین پیام صحبت‌های تقوی این باشد که موفقیت تیم ملی فقط با تمرین بیشتر یا تغییرات تاکتیکی به دست نمی‌آید. تا زمانی که دغدغه‌های ذهنی، فشار فضای مجازی و نگرانی از آینده مالی بازیکنان مدیریت نشود، نمی‌توان انتظار داشت استعدادهای والیبال ایران در حساس‌ترین لحظات، بهترین نسخه خود را به نمایش بگذارند.