در جریان آغاز به کار خط پروازی جدید شرکت هواپیمایی تابان به مقصد ترابزون ترکیه، ایرباس A320 این شرکت با ظاهری متفاوت توجه حاضران را به خود جلب کرد؛ روی دماغه این هواپیما، امضای «مصطفی کمال آتاتورک»، بنیانگذار جمهوری ترکیه، حک شده است. این ویژگی اگرچه ارتباطی به جنبههای فنی هوانوردی ندارد، اما به سرعت به موضوعی خبرساز و پرسشبرانگیز در فضای سیاسی و رسانهای کشور تبدیل شد.
چرا این امضا جنجالی شد؟
بررسیهای اولیه نشان میدهد درج این امضا بر بدنه هواپیما، نه ناشی از الزام فنی و نه حاصل توافق بینالمللی بوده، بلکه انتخابی شخصی از سوی مالک ترکیتبار این هواپیما و پیوندخورده با علایق خاص اوست. با این حال، پرسش اصلی از سوی منتقدان این است که چرا یک ایرلاین ایرانی باید حامل نمادی باشد که در حافظه تاریخی ملت ایران و جهان اسلام با رویکردهای اسلامستیزانه و غربگرایانه پیوند خورده است.
آتاتورک به عنوان شناختهشدهترین چهره غربگرا در جهان اسلام، در تاریخچه خود اقداماتی مانند لغو خلافت، جایگزینی نظام حقوقی غربی به جای شریعت، اجباریسازی پوشش غربی، تعطیلی مدارس مذهبی و ممنوعیت اذان و نماز به زبان اصلی را دارد؛ اقداماتی که همچنان از سوی جریانهای اصیل اسلامی به شدت مورد نقد قرار میگیرد.
نگرانی از پیامهای دیپلماسی فرهنگی
به باور تحلیلگران، استفاده از این نماد بر بدنه هواپیمای یک ایرلاین ایرانی، به ویژه در پروازی که قرار است نماد تعاملات دو کشور باشد، پیامهای نامناسبی در حوزه دیپلماسی فرهنگی منتقل میکند. صنعت هوانوردی ایران در شرایطی برای حفظ استقلال و هویت خود در عرصه بینالمللی با دشواریهای متعددی روبهروست که نمایش چنین نمادهایی بر ناوگان هوایی کشور، از نظر منتقدان، «دهنکجی به باورهای عمومی» ارزیابی شده است.
اظهارات کارشناس مسائل استراتژیک
محسن ابراهیمی، کارشناس مسائل استراتژیک، در این باره میگوید: «صنعت هوانوردی تنها جابهجایی مسافر نیست؛ هواپیما سفیر پرنده یک کشور است. وقتی بر بدنه هواپیمای ایرانی، امضای شخصیتی نقش میبندد که در حافظه تاریخی، نماد تقابل با احکام الهی و اسلامزدایی است، عملاً در حال تبلیغ و عادیسازی این جریان فکری در افکار عمومی هستیم.»
وی افزود: «متولیان امر باید در قراردادهای اجاره ناوگان، پیوستهای فرهنگی و هویت ملی را لحاظ کنند تا شاهد تکرار چنین صحنههایی نباشیم که شائبه بیتوجهی به ارزشهای انقلابی را تقویت میکند.»
خواسته از سازمان هواپیمایی کشوری
کارشناسان حوزه فرهنگی و سیاسی معتقدند هرچند شرکتهای هواپیمایی خصوصی ممکن است در توافقات اجاره هواپیما (ACMI) تابع شرایط مالک باشند، اما نهادهای ناظر بر صنعت هوایی و سازمان هواپیمایی کشوری نباید نسبت به پوششهای تبلیغاتی یا نمادهای حکشده بر بدنه هواپیماهایی که با پرچم و نشان جمهوری اسلامی ایران پرواز میکنند بیتفاوت باشند.
انتظار میرود سازمان هواپیمایی با ورود به این موضوع، تذکرات لازم برای حذف این قبیل نمادهای تفرقهانگیز از بدنه ناوگان هوایی کشور را صادر کند و در نظارت بر آنچه بر هواپیماهای ایرانی نقش میبندد، دقت بیشتری به خرج دهد تا در لوای کسبوکار و تعاملات اقتصادی، هویت فرهنگی کشور به حاشیه نرود.
نظرات (0)