سفر تاریخی امام رضا(ع) از مدینه به سوی خراسان، یکی از ماندگارترین روایتهای تاریخ تشیع است؛ سفری که به خواست و اجبار مأمون عباسی آغاز شد و از بخشهایی از سرزمین ایران عبور کرد. در این میان، روایتهای محلی و اسناد تاریخی، شهرستان اقلید در استان فارس را نیز در شمار مناطقی قرار دادهاند که این کاروان در مسیر خود از آن عبور کرده است؛ روایتی که قرنها بعد همچنان در حافظه مردم این دیار زنده است.
تحقیقی که از یک نقشه آغاز شد
حمید ایمنی، مسئول دفتر آستان قدس رضوی در شهرستان اقلید، در گفتوگو با خبرنگار مهر از روند بررسی این مسیر سخن گفت. به گفته وی، در سال ۱۳۸۴ و در قالب مستندی که در مجله «زائر» آستان قدس رضوی منتشر شده بود، نقشهای از مسیر حرکت حضرت علیبنموسیالرضا(ع) از مدینه تا مرو ترسیم شده بود که اقلید نیز روی این نقشه دیده میشد؛ هرچند جزئیات آن با ابهامهایی همراه بود.
ایمنی افزود: همین ابهامها سبب شد کارگروهی با محوریت هیئت رزمندگان اسلام شهرستان اقلید شکل بگیرد و حدود دو سال تحقیق و پیگیری میدانی درباره مسیر حرکت امام رضا(ع) انجام شود. این تحقیقات از آستان قدس رضوی آغاز و شهرستانهای واقع در مسیر نقشه تا مشهد مورد بررسی قرار گرفتند. نخستین گام در سال ۱۳۸۴ و همزمان با میلاد امام رضا(ع) برداشته شد؛ جشنی که در آن با حضور اقشار مختلف مردم، از نقشه مسیر حرکت حضرت رونمایی شد و با استقبال گسترده مردم روبهرو گردید.
پیگیریها تا پروژه شلمچه تا مرو
به گفته مسئول دفتر آستان قدس رضوی در اقلید، این روند با برگزاری جلسات متعدد با کارشناسان آستان قدس رضوی ادامه یافت و ارتباط با محمد سالاری، مدیر پروژه مسیر عبور امام رضا(ع) از شلمچه تا مرو و مشهد، برقرار شد. همچنین چند سفر به آستان قدس رضوی انجام و با معاونت تحقیقات و مسئول واحد حرمشناسی امام رضا(ع) نشستهایی برگزار شد تا مسیر حرکت حضرت با دقت بیشتری بررسی شود.
ایمنی تصریح کرد که سالاری این موضوع را به طور جدی از طریق جهاد نصر استان خراسان رضوی و میراث فرهنگی استان پیگیری میکرد و در نهایت مجموعه این بررسیها به شناسایی مسیرهایی انجامید که اقلید نیز در میان آنها قرار داشت.
مسیری از دژکرد تا سورمق
بر پایه نتایج این تحقیقات، مسیر حرکت امام رضا(ع) در بخشهایی از استان فارس مورد مطالعه قرار گرفته و اقلید در این مسیر شناسایی شده است. در این بررسیها شهرهایی مانند ابرکوه و مناطقی از بهبهان و یاسوج نیز مورد توجه قرار گرفتند و مسیر در نهایت از محدوده دژکرد آغاز شده، از اقلید عبور کرده و به سمت سورمق ادامه پیدا میکند.
این یافتهها با استفاده از روایتهای محلی، دیدگاه بزرگان و علمای منطقه و همچنین مطالعات پژوهشگرانی که درباره مسیر حرکت امام رضا(ع) کار کردهاند، به دست آمده است. به گفته ایمنی، طبق مطالب مطرحشده از سوی برخی محققان از جمله آقای سنگری، امام رضا(ع) در مسیر حرکت به خراسان در برخی مناطق بیتوته و توقف داشتهاند؛ حضرت در این سفر تحتالحفظ و از مسیرهایی دور از مراکز پرجمعیت حرکت میکردند، اما این سفر همچنان از مناطق مختلف ایران عبور کرده است.
روایتی که بخشی از هویت مردم شد
حجتالاسلام والمسلمین مجید گشول درهسیبی، امام جمعه اقلید، نیز در این باره گفت: اقلید در فرهنگ عمومی و حافظه تاریخی مردم منطقه به عنوان یکی از مناطق واقع در مسیر حرکت حضرت علیبنموسیالرضا(ع) به سمت خراسان شناخته میشود. هرچند درباره جزئیات دقیق مسیر حضرت در فارس دیدگاههای مختلفی وجود دارد، آنچه اهمیت دارد جایگاه این روایت در حافظه تاریخی و فرهنگی مردم است؛ مردمی که نسل به نسل ارتباط این منطقه با مسیر حرکت امام را حفظ کردهاند.
امام جمعه اقلید با تأکید بر اینکه این روایت به مرور زمان با فرهنگ عمومی، آیینهای مذهبی و ارادت مردم به اهلبیت(ع) پیوند خورده است، خاطرنشان کرد: وقتی یک جامعه خاطره ارتباط خود با یکی از ائمه اطهار(ع) را زنده نگه میدارد، این روایت میتواند به عاملی برای تقویت هویت دینی و فرهنگی آن جامعه تبدیل شود. نشانههای این ارادت امروز در برنامههای مذهبی، مراسم مرتبط با امام رضا(ع)، نامگذاری اماکن و حضور گسترده مردم در مناسبتهای رضوی در اقلید دیده میشود.
برکتی فراتر از مادیات
گشول درهسیبی تأکید کرد که برکت حضور امام رضا(ع) را نباید صرفاً در امور مادی جستوجو کرد؛ بزرگترین برکت چنین روایتها و مکانهایی، زنده نگه داشتن یاد اهلبیت(ع) و ایجاد پیوند میان نسلهای مختلف با فرهنگ رضوی است. به گفته وی، این باور اگر با معرفت، نماز، دعا، قرآن، زیارت و خدمت به مردم همراه شود، میتواند به سرمایهای بزرگ تربیتی و معنوی تبدیل شود و فرهنگ رضوی باید از یک عنوان و مناسبت فراتر برود و در رفتار اجتماعی، اخلاق، خدمت به مردم و سبک زندگی جامعه نمود پیدا کند.
ظرفیتی برای گردشگری مذهبی
امام جمعه اقلید با اشاره به جاذبههای طبیعی و فرهنگی این شهرستان گفت: پیوند این ظرفیتها با روایت مسیر امام رضا(ع) میتواند زمینهساز توسعه گردشگری مذهبی و فرهنگی در منطقه شود. معرفی مسیر حرکت حضرت و ظرفیتهای مرتبط با آن، در کنار توجه به طبیعت و میراث فرهنگی اقلید، میتواند این شهرستان را به یکی از مقاصد گردشگران علاقهمند به فرهنگ رضوی تبدیل کند.
مسئول دفتر آستان قدس رضوی در اقلید نیز با یادآوری پیشینه ولایتمداری مردم این شهرستان، این روایت را برگ دیگری بر هویت مذهبی و فرهنگی منطقه دانست و ابراز امیدواری کرد که با ترویج سبک زندگی اهلبیت(ع) و فرهنگ رضوی، این میراث معنوی به نسلهای آینده منتقل شود.
نظرات (0)