سخنرانی آیت‌الله خامنه‌ای، نماینده امام خمینی(ره) در شورای عالی دفاع، که در تاریخ اول تیرماه ۱۳۶۲ ایراد شده است، برای نخستین‌بار در اختیار عموم قرار گرفت. انتشار این سند تاریخی که از دل جنگ ایران و عراق بیرون آمده، فرصتی برای آشنایی نسل‌های جدید با فضای تصمیم‌گیری دفاعی کشور در سال‌های دفاع مقدس فراهم می‌کند.

بازگشت به تابستان ۱۳۶۲؛ روزهای حساس جبهه‌ها

سخنرانی مذکور به دوره‌ای از جنگ تحمیلی بازمی‌گردد که عملیات‌های گسترده و تحولات میدانی متعددی در جبهه‌ها در جریان بود. در آن مقطع، شورای عالی دفاع به عنوان نهاد عالی تصمیم‌گیری در امور جنگ، نقش مهمی در بررسی مسائل جبهه‌ها، اتخاذ راهبردهای دفاعی و اطلاع‌رسانی درباره روند تحولات ایفا می‌کرد.

آیت‌الله خامنه‌ای در جایگاه نماینده بنیان‌گذار جمهوری اسلامی در این شورا، در کنار دیگر مسئولان عالی نظام، در جریان مهم‌ترین مباحث دفاعی و نظامی کشور قرار داشت و اظهارات ایشان در آن مقطع، از اهمیت تاریخی بالایی برخوردار است.

شورای عالی دفاع؛ ستون تصمیم‌گیری‌های جنگ

شورای عالی دفاع در سال‌های دفاع مقدس به عنوان یکی از ارکان کلیدی مدیریت جنگ شناخته می‌شد. این شورا با گردهم آوردن مقامات ارشد سیاسی، نظامی و نمایندگان ولی‌فقیه، نقشه راه مقابله با تجاوز رژیم بعث عراق را ترسیم می‌کرد و هماهنگی میان ارتش، سپاه و دیگر نهادهای دفاعی را بر عهده داشت.

بررسی مستمر مسائل جبهه‌ها، ارزیابی نیازهای تجهیزاتی و لجستیکی نیروهای مسلح و تبیین وضعیت جنگ برای افکار عمومی، از جمله وظایفی بود که این نهاد در آن دوران دنبال می‌کرد. از همین رو، اسناد و سخنرانی‌های برجای‌مانده از جلسات و نشست‌های این شورا، از منابع ارزشمند پژوهشی برای مورخان دفاع مقدس به شمار می‌رود.

اهمیت انتشار اسناد تاریخی دفاع مقدس

انتشار تدریجی اسناد و مدارک تاریخی مربوط به دوران دفاع مقدس، افزون بر ثبت دقیق‌تر رویدادهای آن مقطع حساس، به محققان و تاریخ‌پژوهان کمک می‌کند تصویر کامل‌تری از روند تصمیم‌گیری‌های کلان کشور در آن سال‌ها به دست آورند. چنین اسنادی همچنین می‌تواند به تبیین دستاوردهای ملت ایران در برابر جنگ تمام‌عیار تحمیلی و بازنمایی نقش رهبران و مسئولان آن دوران در هدایت کشور کمک کند.

این سند تاریخی که اینک برای نخستین‌بار در اختیار عموم قرار گرفته، بخشی از گنجینه روایت‌های جنگ تحمیلی است که به تدریج در حال انتشار است و می‌تواند برای علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران و پژوهشگران دفاع مقدس، منبعی قابل توجه باشد.