دانشگاه تهران همچنان در تازهترین رتبهبندی جهانی QS در صدر دانشگاههای ایران قرار دارد، اما «اول بودن در ایران» دیگر نمیتواند افت جایگاه این دانشگاه در رقابت جهانی را پنهان کند. بررسی تازهترین دادههای منتشرشده نشان میدهد که این دانشگاه در رتبهبندی سال ۲۰۲۵ در جایگاه ۳۲۲ جهان ایستاده بود، اما در رتبهبندی ۲۰۲۷ به جایگاه ۳۶۷ عقبنشینی کرده است؛ یعنی ۴۵ پله سقوط در فاصله دو رتبهبندی پیاپی.
این روند نزولی تنها به دانشگاه تهران محدود نمانده و تقریباً برای همه دانشگاههای کشور در این دوره از رتبهبندی QS رخ داده است؛ وضعیتی که پرسشهایی جدی درباره سیاستهای کلان آموزش عالی ایران در عرصه بینالمللی برمیانگیزد.
از وعده بهبود تا نتیجه معکوس
آنچه این افت جایگاه را برجستهتر میکند، فاصله گرفتن از هدفی است که خود مسئولان دانشگاه تهران اعلام کرده بودند. محمدحسین امید، رئیس دانشگاه تهران، سال گذشته با اشاره به اینکه این دانشگاه در گذشته تجربه جایگاههای زیر ۳۰۰ را داشته، از هدفگذاری برای ارتقای دستکم صدپلهای در رتبهبندیهای جهانی بهعنوان یکی از اولویتهای فوری دانشگاه خبر داده بود.
اکنون اما نهتنها آن ارتقای صدپلهای محقق نشده، بلکه فاصله دانشگاه با هدف موردنظر بیشتر هم شده است. بهجای صعود، سقوط رقم خورده و جایگاه جهانی دانشگاه تهران در مقایسه با دوره پیشین رتبهبندی، ۴۵ پله تنزل یافته است.
برنامه سهساله رئیس دانشگاه
محمدحسین امید در تازهترین اظهارات خود از برنامهای سهساله برای بازگرداندن دانشگاه تهران به جمع ۳۰۰ دانشگاه برتر جهان سخن گفته است. او بخش مهمی از دلایل افت جایگاه را به محدودیتهای مالی، تحریمها، کاهش ارتباطات بینالمللی و آثار جنگ نسبت میدهد و این عوامل را مانع اصلی پیشرفت علمی دانشگاههای کشور در عرصه جهانی معرفی میکند.
به گفته او، دانشگاه تهران در شرایط دشوار اقتصادی و سیاسی، همچنان بهترین عملکرد را در میان دانشگاههای ایران در شاخصهای بینالمللی ثبت کرده و برای بهبود جایگاه جهانی نیازمند حمایتهای جدیتر از سوی نهادهای سیاستگذار است.
پرسشهای بیپاسخ درباره مدیریت علمی
در کنار این تبیینها، پرسش اساسی همچنان بیپاسخ مانده است: سهم مدیریت دانشگاه، سیاستهای علمی، وضعیت اعضای هیئت علمی، کیفیت پژوهش و تصمیمهای اجرایی در این عقبگرد چقدر بوده است؟ کارشناسان حوزه آموزش عالی بر این باورند که عوامل بیرونی مانند تحریم و محدودیت مالی هرچند اثرگذارند، نمیتوانند تمامی ابعاد افت جایگاه دانشگاههای کشور را توضیح دهند و بهروزرسانی سیاستهای پژوهشی، تقویت ارتباطات علمی و بهبود کیفیت تولیدات علمی نیز در این میان نقشی تعیینکننده دارد.
بهنظر میرسد تحقق وعده سهساله جدید رئیس دانشگاه تهران، فراتر از وعدهها، نیازمند یک ارزیابی شفاف از عملکرد داخلی دانشگاه، اصلاح مسیر پژوهش و بینالمللیسازی واقعی آموزش عالی است؛ مسیری که تجربه دو سال اخیر نشان داده بدون پشتوانه عملی، به سادگی میتواند به وعدهای دیگر تبدیل شود.
نظرات (0)