انتشارات مکتب وحی تازه‌ترین جلد از مجموعه «دوره علوم و مبانی اسلام و تشیّع» را با عنوان «ارتداد در اسلام» به بازار کتاب عرضه کرد. این اثر که حاصل تقریر دروس خارج فقه آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در حوزه علمیه قم است، تلاش می‌کند پاسخی مبنایی به یکی از پیچیده‌ترین موضوعات جهان اسلام ارائه دهد: پرسش از نسبت میان «خروج از دین» و «آزادی اندیشه و بیان».

روش‌شناسی عقل‌محور کتاب

از ویژگی‌های برجسته این کتاب، بهره‌گیری از روش‌شناسی مبتنی بر عقل و فطرت است. مؤلف در این اثر فراتر از نگاه‌های صرفاً تقلیدی، به ریشه‌یابی انطباق احکام تشریعی با حقایق تکوینی و موازین نظام آفرینش پرداخته است. در مباحث آغازین کتاب، جایگاه عقل به‌عنوان یگانه ممیز حق و باطل و ضرورت بازنگری در موضوعات حیاتی جامعه تبیین شده و نظریه‌هایی همچون «رنسانس اسلامی» و قرائت‌های مدرن از دین نیز مورد نقد علمی قرار گرفته است.

ساختار و سرفصل‌های اثر

کتاب در یک مقدمه و ۹ فصل تنظیم شده و از جمله فصل‌های آن می‌توان به این عناوین اشاره کرد:

  • کیفیت تکوّن تشریع و لزوم انطباق آن با موازین نظام تکوین
  • آیات مبحث ارتداد و نگاهی اجمالی به روایات شیعه
  • بررسی اجمالی مبانی علمای عامه و خاصه
  • لزوم عقلی محدودیت‌های اجتماعی فرد مرتد
  • اصل دموکراسی و مسئله ارتداد در اسلام

مؤلف با واکاوی دقیق آیات قرآن کریم و روایات فریقین، معنای لغوی و اصطلاحی ارتداد را استخراج کرده و میان دو گونه «ارتداد ملّی» و «ارتداد فطری» تفکیک قائل شده است.

نوآوری‌های نظری کتاب

در این اثر، مبانی فقهای بزرگ شیعه و عامه نقد و بررسی شده و سه رکن «عقل»، «علم» و «قدرت» به‌عنوان ملاک‌های اصلی در ترتّب حکم ارتداد معرفی شده‌اند. از نوآوری‌های شاخص این کتاب، تأکید بر عنصر «عناد و جحد» به جای صرفِ «انکار ضروری» برای تحقق موضوع ارتداد است؛ رویکردی که مرز دقیق‌تری میان شک بدوی و انکار معاندانه ترسیم می‌کند.

دموکراسی، حجاب و سیره معصومان

بررسی نسبت ارتداد با اصل دموکراسی، حدود آزادی بیان، مسئله حجاب، امنیت اخلاقی جامعه و سیره معصومان علیهم‌السلام در برخورد با اندیشه‌های مخالف، از دیگر مباحث مهم این کتاب به شمار می‌رود. در بخش پایانی نیز فهرستی از احتجاجات ائمه علیهم‌السلام با ملحدان و پاسخ به استفتائاتی پیرامون مسئله خروج از دین و توهین به مقدسات ارائه شده است.

نکته‌ای از متن کتاب

در بخشی از کتاب که بر پشت جلد نیز آمده، آمده است: «امروزه کفر بسیاری از افراد به مقتضای عوارض اجتماعی و تربیتی حاکم بر آن‌هاست، نه آنکه استدعای فطری و ذاتی آن‌ها کفر باشد... در صورتی که شرایط مناسب در یک حکومت اسلامی برای آن‌ها پدید آید و باز هم قبول نکنند، آن‌وقت دیگر حجت بر آن‌ها تمام می‌شود.»

مشخصات نشر

کتاب «ارتداد در اسلام» در قطع وزیری و ۵۸۴ صفحه توسط انتشارات مکتب وحی منتشر شده است. این اثر پاسخی مبنایی به شبهات جوامع غربی و جریان‌های روشن‌فکری محسوب می‌شود و با تفکیک میان «شک بدوی» و «انکار معاندانه»، مرزهای دقیق حریّت فکر و مسئولیت انسان در قبال حقیقت را ترسیم می‌کند.