درمانگاه امام سجاد(ع) رشت، که روزگاری پناهگاه درمانی بیماران بیبضاعت بود، پس از آتشسوزی مهیب در جریان حوادث ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ به نمادی از ایثار تبدیل شد؛ نمادی که با نام شهیده «مرضیه نبوینیا»، پرستار فداکار و مادر یک دختر پنجساله، گره خورده و در حافظه تاریخی گیلان ثبت شده است.
شبی که پرستار شهیده تا آخرین لحظه بر بالین بیماران ماند
در حملات روز پنجشنبه ۱۸ دیماه ۱۴۰۴، درمانگاه امام سجاد(ع) رشت طعمه حریق آشوبگران مسلح شد. مرضیه نبوینیا که در حال خدمترسانی به بیماران بود، ابتدا به مداوا و خروج آنان از ساختمان کمک کرد، اما خود در طبقات بالایی محبوس ماند و در آتشسوزی جان باخت و به شهادت رسید. روایتها حاکی از آن است که او در ساعات منتهی به حادثه حتی کودک زیر سرم را رها نکرد و تا آخرین لحظه به وظیفه انسانیاش وفادار ماند.
زمینی که «حافظه است، هویت است، فرهنگ است»
ماهها پس از آن واقعه تلخ، نگرانیهایی درباره سرنوشت زمین این درمانگاه مطرح شده است. شنیدهها حاکی از آن است که قرار است این زمین واگذار و ساختمان جدیدی در جای دیگری احداث شود. در مقابل، جمعی از فعالان فرهنگی، هنرمندان، مسئولان و اقشار مختلف مردم خواستار ثبت و حفظ این مکان بهعنوان یادمان شهادت این پرستار فداکار شدهاند. آنان معتقدند این زمین تنها یک ملک نیست؛ بلکه «حافظه است، هویت است، فرهنگ است» و باید بهعنوان شهادتگاه شهیده نبوینیا به نسلهای آینده منتقل شود تا فرزندان این سرزمین بدانند چه عزیزانی با خون خود این خاک را آبیاری کردهاند.
یک فعال فرهنگی در یادداشتی برای خبرگزاری مهر نوشته است: «گاهی یک زمین، فقط زمین نیست؛ حافظه است، هویت است، فرهنگ است... درمانگاه امام سجاد(ع) در رشت، حالا دیگر فقط محل یک ساختمان سوخته نیست. آنجا با نام شهیده مرضیه نبوینیا گره خورده است و این گره به این سادگیها گسستنی نیست.»
روایت مسئولان: طرحی که پیشینهاش به پیش از حادثه بازمیگردد
در سوی دیگر، متولیان امر بر نیاز به تأمین منابع مالی برای اهداف درمانی و خدماتی تأکید دارند و واگذاری این زمین را در چارچوب تأمین اعتبار برای طرحهای موجه عنوان میکنند. یک منبع آگاه در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به طرح واگذاری زمین در ورودی شهر رشت اظهار کرد: این طرح برای احداث یک بیمارستان مجهز طراحی شده و پیشینه آن به قبل از حادثه بازمیگردد و هیچگونه ارتباطی با آتشسوزی یا رویدادهای اخیر ندارد.
این منبع مسئول با بیان اینکه نیاز به یک بیمارستان مجهز در یکی از مناطق رشت، یک ضرورت درمانی و زیرساختی محسوب میشود، افزود: تأمین اعتبار مورد نیاز برای احداث این بیمارستان، بدون فروش یا تهاتر زمین مذکور ممکن نیست و این تصمیم بر اساس مطالعات کارشناسی و نیازسنجیهای انجامشده اتخاذ شده است. وی در ادامه با تأکید بر حفظ یاد و خاطره شهدا تصریح کرد: ما داغدار شهادت خانم نبوینیا هستیم و هرگز به دنبال نادیده گرفتن این یادگار نبودهایم؛ قطعاً یادمان این شهیده گرانقدر در آن منطقه جانمایی خواهد شد تا نام و راه او برای همیشه زنده بماند.
پیشنهاد رئیس حوزه هنری گیلان: راهی میان تنگنای مالی و حفظ حافظه
«سید رسول منفرد»، رئیس حوزه هنری استان گیلان، در گفتوگو با خبرنگار مهر با تأکید بر لزوم فعالسازی ظرفیتهای جایگزین برای تأمین مالی گفت: اگر اساساً نیازی به منابع مالی از محل این زمین وجود نداشت، طبیعی بود که تصمیم متولیان نیز به حفظ آن متمایل باشد؛ اما حفظ این زمین زمانی ارزش پیدا میکند که با وجود تنگنای مالی، راهی پیدا شود. هنر مدیریت آنجاست که در شرایط کمبود منابع، رهگشایی کند.
وی با اشاره به تجربه موفق برگزاری کنگره شهدای گیلان در سال ۱۴۰۴ افزود: در تنگناهای مالی آن سال، از ابتدا بودجه آمادهای وجود نداشت؛ آنچه آن رویداد را به سرانجام رساند، اراده، پیگیری و هنر دستاندرکاران بود. منفرد با تأکید بر لزوم فعالسازی ظرفیتهای جایگزین تصریح کرد: برای حفظ زمین شهادتگاه نیز میتوان مدیران ملی و ستادی را نسبت به اهمیت موضوع قانع کرد؛ اگر بودجه عمومی پاسخگو نباشد، ظرفیتهایی مانند وقف قابل فعالشدن است.
هشدار درباره هزینه سنگین از دست دادن سرمایه فرهنگی
رئیس حوزه هنری گیلان با بیان اینکه هزینه از دست دادن این سرمایه فرهنگی بهمراتب سنگینتر از هزینه حفظ آن است، هشدار داد: حفظ این زمین احتمالاً چند ده یا چند صد میلیارد تومان هزینه دارد، اما اگر جامعه نشانهها و یادگارهایی را که پیامد اعتراض بیضابطه و غفلت از دشمن را یادآوری میکند از دست بدهد، خسارت آن با هیچ بودجهای قابل جبران نخواهد بود. او یادآور شد که هجدهم دی تنها در چند ساعت، ۱۰ همت خسارت مالی مستقیم به یک شهر وارد کرد؛ تعطیلی کسبوکارها، از دست رفتن جانها و فشارهای روحی و روانی که هرکدام به تنهایی فاجعهآفرین است.
منفرد با اشاره به لزوم استفاده حداکثری از فرصت ایجادشده به بهای شهادت این مادر شهیده گفت: چه در این مکان و چه در جای دیگر، موقعیت شهری محل آتشسوزی باید راوی حادثه باشد؛ به کوری چشم دشمن، آنجا باید کانون روشنگری، عبرت و اشاعه بصیرت شود. او پیشنهاد داد این مکان میتواند نخستین موزه فتنه، فروشگاه کتاب و محصولات فرهنگی، راهیاننور رشت، سالن سینمایی به یاد سینمای سوخته خورشید رشت و فضای اداری یک مجموعه فرهنگی همچون کنگره شهدا باشد.
شفافسازی درباره تخریب ساختمان و شایعه فروش زمین
منفرد در ادامه به شفافسازی برخی ابهامات پرداخت و تأکید کرد: تخریب ساختمان درمانگاه پس از آتشسوزی، بر اساس توصیه مهندسان برای جلوگیری از فروریختن ناگهانی و خسارتآفرین صورت گرفته و نباید آن را نشانه غفلت دانست. وی همچنین با رد شایعات درباره فروش زمین تصریح کرد: زمین درمانگاه فروخته نشده و بنای فروش آن وجود ندارد؛ آنچه زمین را تهدید میکند، نیاز بهرهبردار به واگذاری آن برای تأمین مالی احداث یک مرکز درمانی جدید و بزرگتر است؛ آن هم نه با انگیزه تجاری، بلکه برای توسعه خدمات به مستضعفان.
نقش مردم گیلان در نظارت بر سرنوشت شهادتگاه
رئیس حوزه هنری گیلان در پایان با اشاره به نقش مردم در این مسیر تصریح کرد: مردم انقلابی گیلان با حسن ظن به مسئولان، بر فرآیندها نظارت خواهند داشت. آنان باور دارند که علاوه بر خباثت و رذالت دشمن، یکی از زمینههای خسارت مضاعف حوادث ۱۸ دیماه در رشت، انفعال مضاعفی بود که نسبت به وقایع ۱۴۰۱ در این استان نشان داده شد. اکنون اراده ما این است که استان بیش از این دچار خسارت نشود و این اراده از مسیر کمک به مسئولان میگذرد.
گزارشهای میدانی و اظهارات مسئولان نشان میدهد درمانگاه امام سجاد(ع) رشت پس از حادثه تلخ ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ و شهادت مرضیه نبوینیا به نمادی هویتی و فرهنگی برای مردم گیلان تبدیل شده است. در حالی که متولیان بر ضرورت تأمین اعتبار از محل واگذاری این زمین برای احداث بیمارستانی جدید تأکید دارند و آن را ضرورتی درمانی و زیرساختی میدانند، فعالان فرهنگی و اقشار مختلف مردم بر حفظ این مکان بهعنوان یادمانی ماندگار اصرار میورزند؛ پیشنهادهایی نظیر تبدیل آن به موزه فتنه، مرکز فرهنگی و راهیاننور شهری، نشان از عزم جمعی برای استفاده حداکثری از این ظرفیت تاریخی دارد.
نظرات (0)