جدیدترین نتایج نظام رتبهبندی دانشگاههای جهان شانگهای (ARWU) که هر ساله منتشر میشود، نشان میدهد جایگاه دانشگاههای بزرگ ایران در جمع برترینهای جهان روندی نزولی پیدا کرده است. در نسخه ۲۰۲۶ این رتبهبندی، شش دانشگاه از کشورمان در میان هزار دانشگاه برتر حضور دارند، اما پنج مورد از آنها نسبت به سال گذشته با افت رتبه مواجه شدهاند.
کدام دانشگاهها رتبه خود را از دست دادند؟
بر اساس این گزارش، دانشگاههای علوم پزشکی تهران، تهران، علوم پزشکی شهید بهشتی و صنعتی شریف هر یک حدود یک بازه رتبهای (حدود ۱۰۰ پله) سقوط کردهاند. دانشگاه تربیت مدرس اما افت شدیدتری را تجربه کرده و با دو بازه تنزل، از محدوده رتبه ۷۰۱ تا ۸۰۰ به بازه ۹۰۱ تا ۱۰۰۰ سقوط کرده است.
در مقابل، دانشگاه صنعتی امیرکبیر که در رتبهبندی سال ۲۰۲۵ از فهرست شانگهای حذف شده بود، امسال بار دیگر به جمع دانشگاههای برتر جهان بازگشته است؛ بازگشتی که عملاً مانع کاهش تعداد نمایندگان ایران در این فهرست شده است.
شاخصهای ششگانه و دلایل افت امتیازها
نظام رتبهبندی شانگهای دانشگاهها را بر اساس شش سنجه ارزیابی میکند: تعداد برندگان نوبل و مدال فیلدز میان استادان و دانشآموختگان، تعداد پژوهشگران پراستناد، شمار مقالات منتشرشده در نشریات معتبر نیچر و ساینس، تعداد مقالات علمی نمایهشده در وب آو ساینس و عملکرد علمی سرانه اعضای هیئت علمی.
بیشترین افت در سنجه پژوهشگران پراستناد به دانشگاه علوم پزشکی تهران مربوط میشود؛ این دانشگاه همچنین در شاخص مقالات نیچر و ساینس و امتیاز مقالات وب آو ساینس کاهش داشته و عملکرد سرانه اعضای هیئت علمی آن نیز رو به افول بوده است.
دانشگاه تهران در سنجه دانشآموختگان برنده نوبل و فیلدز اندکی کاهش داشته و در نشریات نیچر و ساینس تغییری نداشته، اما امتیاز وب آو ساینس و عملکرد سرانه آن افت کرده است. دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز در تمامی شاخصها با کاهش روبهرو بوده است.
صنعتی شریف از نظر دانشآموختگان برنده جوایز بینالمللی اندکی تنزل کرده و در مقالات نیچر و ساینس ثابت مانده، ولی در وب آو ساینس و عملکرد سرانه امتیاز کمتری کسب کرده است.
وضعیت تربیت مدرس؛ از امتیاز ۶.۶ تا صفر
دانشگاه تربیت مدرس بیشترین کاهش را در سنجه پژوهشگران پراستناد تجربه کرده است؛ امتیاز این دانشگاه در این شاخص از ۶.۶ در سال ۲۰۲۵ به صفر در سال ۲۰۲۶ رسیده است. هرچند این دانشگاه در نشریات نیچر و ساینس بهبود داشته، اما در وب آو ساینس و عملکرد سرانه نیز با افت امتیاز مواجه شده و در نهایت به بازه رتبه ۹۰۱ تا ۱۰۰۰ سقوط کرده است.
روند بلندمدت؛ از ۱۳ دانشگاه به ۶ دانشگاه
بررسی روند چند سال اخیر نشان میدهد تعداد دانشگاههای ایرانی حاضر در رتبهبندی شانگهای تقریباً نصف شده است؛ بهگونهای که در سال ۲۰۱۹ سیزده دانشگاه از ایران در این فهرست حضور داشتند و این شمار در نسخه ۲۰۲۶ به شش دانشگاه رسیده است.
به گزارش ایسنا، ثبات تعداد دانشگاههای ایرانی در جمع هزار دانشگاه برتر، به معنای ثبات جایگاه علمی آنها نیست؛ زیرا پنج دانشگاه حاضر در فهرست با افت رتبه مواجه شدهاند و تنها ورود دوباره امیرکبیر ترکیب این فهرست را حفظ کرده است. به نظر میرسد چالش اصلی فراتر از حفظ تعداد دانشگاهها، ارتقای جایگاه و تقویت کیفیت پژوهش در شاخصهای مورد توجه این نظام رتبهبندی است.
نظرات (0)