نخستین سوگواره «سرو سرخ شیراز» با هدف پاسداشت میراث ناملموس فرهنگی و آیین‌های ریشه‌دار محرم در مرکز شیرازشناسی برگزار شد. این رویداد که در عمارت تاریخی این مرکز برپا گردید، بخشی از آیین‌های کهن عزاداری شامل نی‌نوازی آیینی، چاوشی‌خوانی و تعزیه را بازخوانی و اجرا کرد.

تجلیل از پیرغلامان حسینی

در حاشیه این سوگواره از حاج مهدی چهل‌تنان و حاج ابراهیم خشیج، دو تن از پیرغلامان حسینی شیراز که سال‌ها در حفظ و انتقال سنت‌های عزاداری محرم نقش داشته‌اند، تجلیل شد. این اقدام در راستای ثبت میراث شفاهی و انتقال تجربه‌های نسل‌های گذشته به نسل جوان صورت گرفت.

ثبت میراث ناملموس شهری

محمدعلی چوبینی، رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز، در حاشیه این برنامه تأکید کرد که بخش مهمی از هویت هر شهر در حافظه مردم، آیین‌ها و روایت‌هایی نهفته است که نسل به نسل منتقل شده‌اند. به گفته وی، یکی از رویکردهای اصلی سازمان فرهنگی شهرداری شیراز، ثبت و بازخوانی میراث فرهنگی و انتقال آن به نسل جدید است.

چوبینی با اشاره به اینکه برای احیا و حفظ سنت‌ها باید آنها را دوباره به متن زندگی مردم بازگرداند، گفت: «شهروندان باید با ارتباط مستقیم با این آیین‌ها، آنها را در فرهنگ زندگی خود حل کنند و از آن خود بدانند.» وی افزود: تاکنون برنامه‌های متعددی از پاسداشت مفاخر فرهنگی تا تهیه مستند هیئات مذهبی شیراز با هدف تقویت احساس تعلق شهروندان به این شهر برگزار شده است.

سنت‌های محرم در بافت تاریخی شیراز

رئیس سازمان فرهنگی شهرداری شیراز با اشاره به محتوای سوگواره «سرو سرخ» خاطرنشان کرد: با نگاهی به آیین‌های محرم در شیراز و نحوه برگزاری آنها از نواهای آیینی، چاوشی‌خوانی، تعزیه و سنت‌های مختلف عزاداری در محله‌ها درمی‌یابیم که این سنت‌ها در حقیقت بخشی از تاریخ اجتماعی این شهر هستند. هر یک از این آیین‌ها حامل مجموعه‌ای از خاطرات، باورها، روایت‌ها و تجربه‌های جمعی‌اند که بخشی از میراث ناملموس شیراز را شکل می‌دهند.

چرا «سرو سرخ»؟

چوبینی درباره انتخاب نام سوگواره توضیح داد: «سرو» در فرهنگ ایرانی نماد آزادگی و استواری است و در روایت عاشورا نیز این مفاهیم در پیوند با ایستادگی و آزادگی قابل مشاهده است. ترکیب «سرو سرخ» نیز ارجاعی به این پیوند معنادار بین نماد ایرانی و رویداد عاشورایی دارد.

ضرورت مستندسازی پیش از فراموشی

معاون فرهنگی شهردار شیراز یکی از ضرورت‌های مهم امروز را مستندسازی میراث ناملموس شهر عنوان کرد و گفت: بخش قابل توجهی از تاریخ فرهنگی شیراز در اسناد رسمی ثبت نشده و در حافظه شفاهی مردم قرار دارد. وی تأکید کرد: امروز باید صدای پیرغلامان، چاوش‌خوانان، هنرمندان آیینی و پیشکسوتان محله‌ها ثبت شود، زیرا تأخیر در این کار و از دست رفتن راویان، بخشی از جزئیات این میراث را دچار فراموشی خواهد کرد.

چوبینی در پایان گفت: «شیراز امروز با شیراز دهه‌های گذشته تفاوت کرده و این تغییر طبیعی است، اما توسعه شهری نباید باعث گسست نسل جدید از گذشته فرهنگی شهر شود. ما می‌خواهیم گذشته را بشناسیم و آن را به سرمایه‌ای برای امروز و آینده تبدیل کنیم و «سرو سرخ» تلاشی در همین مسیر است.»

سوگواره سرو سرخ شیراز - تجلیل از پیرغلامان حسینی