صنعت نوشت‌افزار در ایران مسیری تازه را تجربه می‌کند؛ مسیری که از تولید دفتر و کیف و لوازم‌التحریر ساده فراتر رفته و به عرصه صنایع فرهنگی پیوند خورده است. دبیر دوازدهمین دوره نمایشگاه «ایران‌نوشت» در تازه‌ترین اظهارات خود از صادرات نوشت‌افزارهای ایرانی به اروپا و از جمله کشور هلند خبر داده و گفته است در صورت رفع چالش‌های تأمین مواد اولیه، ظرفیت صادراتی تمامی محصولات این حوزه وجود دارد.

تحول نوشت‌افزار از ابزار آموزشی به محصول فرهنگی

مهدی کلانتری، دبیر دوازدهمین دوره نمایشگاه «ایران‌نوشت» با اشاره به دگرگونی جایگاه نوشت‌افزار در جهان گفت: زنجیره صنایع فرهنگی در گذشته صرفاً به عنوان ابزار آموزشی شناخته می‌شد؛ دفتر، کیف و لوازم‌التحریر ساده‌ای که طرح و هویتی خاص نداشت. اما در سال‌های اخیر این محصولات در سراسر جهان کارکرد فرهنگی پیدا کرده‌اند.

به گفته او، امروز دیگر نوشت‌افزارها محصولاتی بی‌هویت و ساده نیستند. طرح‌ها، شخصیت‌ها و نمادهای بومی و ملی هر کشور بر روی این کالاها نقش می‌بندد و به این ترتیب، نوشت‌افزار به حامل فرهنگ و هویت تبدیل می‌شود. این تغییر رویکرد باعث شده است که نمادهای فرهنگی هر ملت از طریق همین کالاهای به ظاهر ساده، در میان کودکان و نوجوانان ترویج شود.

زنجیره صنایع فرهنگی؛ از ایده تا قهرمان محبوب

کلانتری با تشریح الگوی جهانی صنایع فرهنگی توضیح داد: این زنجیره از یک ایده آغاز می‌شود، سپس برای آن سناریو نوشته می‌شود تا یک قهرمان خلق شود. این قهرمان در مرحله بعد در قالب کتاب داستان، انیمیشن، بازی‌های رایانه‌ای و سایر محصولات فرهنگی جان می‌گیرد و به تدریج در میان کودکان جا باز می‌کند.

او افزود: وقتی شخصیت مورد نظر میان مخاطبان کودک و نوجوان محبوب شد، تصویر و نماد آن بر روی محصولات مختلف از جمله نوشت‌افزار درج و تجاری‌سازی می‌شود. در این فرآیند، کودک هنگام استفاده روزمره از این کالاهای فرهنگی، با قهرمان داستان همذات‌پنداری می‌کند و به صورت غیرمستقیم از الگوهای رفتاری و ارزشی آن تأثیر می‌پذیرد. به همین دلیل، نقش‌آفرینی این زنجیره محدود به نوشت‌افزار نمی‌ماند و می‌تواند به سایر کالاها و صنایع نیز تسری یابد.

«ایران‌نوشت» و گفتمان‌سازی مصرف کالای ایرانی

دبیر نمایشگاه «ایران‌نوشت» در پاسخ به پرسشی درباره کارکرد زنجیره صنایع فرهنگی در شرایط اقتصادی کنونی و اینکه این زنجیره چگونه می‌تواند به کاهش هزینه‌ها در بخش تولید یا توزیع کمک کند، گفت: هدف اصلی مجمع ایرانی - اسلامی «ایران‌نوشت» گفتمان‌سازی استفاده از صنایع فرهنگی و اثبات توان تولید داخلی است.

به گفته کلانتری، برگزاری نمایشگاه «ایران‌نوشت» با این پیام برگزار می‌شود که محصولات ایرانی با تنوع کمی و کیفی قابل توجه وجود دارند و می‌توانند نیاز بازار داخلی را پوشش دهند. این نمایشگاه تلاش می‌کند این باور را تقویت کند که کالای ایرانی نه تنها از نظر کمیت بلکه از نظر کیفیت و طراحی نیز حرف‌های زیادی برای گفتن دارد.

عرضه مستقیم؛ راهکاری برای مناسب‌سازی قیمت‌ها

یکی از ویژگی‌های مهم نمایشگاه «ایران‌نوشت» به گفته دبیر آن، فراهم کردن زمینه عرضه مستقیم محصولات است. کلانتری تأکید کرد: بسیاری از نمایشگاه‌های تخصصی این امکان را ایجاد می‌کنند که تولیدکننده بدون واسطه محصول خود را به دست مصرف‌کننده برساند. همین عرضه مستقیم باعث مناسب‌سازی قیمت‌ها می‌شود.

او تصریح کرد: در این نمایشگاه خبری از کالاهای لوکس و گران‌قیمت نیست. محصولات با قیمت‌های متعادل و در دسترس خانواده‌ها عرضه می‌شود تا دانش‌آموزان و خانواده‌ها بتوانند بدون فشار اقتصادی، نوشت‌افزار ایرانی با کیفیت و با هویت فرهنگی تهیه کنند. این رویکرد در شرایطی که خانواده‌ها با چالش‌های معیشتی مواجه هستند، اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.

صادرات به اروپا؛ ظرفیت‌های ناشناخته نوشت‌افزار ایرانی

نکته قابل توجه در صحبت‌های دبیر «ایران‌نوشت»، اشاره به بعد صادراتی این صنعت بود. کلانتری گفت: نوشت‌افزارهای ما نه تنها در بازار داخلی مورد استقبال قرار گرفته، بلکه حتی به کشورهای اروپایی از جمله هلند نیز صادر می‌شود.

او با اشاره به ظرفیت‌های بالقوه این حوزه افزود: اگر برای ورود مواد اولیه تولید نوشت‌افزار با مشکل مواجه نبودیم، قابلیت صادراتی تمام انواع نوشت‌افزارها وجود داشت و اکنون نیز بخشی از محصولات به خارج از کشور صادر می‌شود. به عبارت دیگر، مانع اصلی توسعه صادرات نه کیفیت یا طراحی، بلکه تأمین پایدار و به‌صرفه مواد اولیه است.

این اظهارات نشان می‌دهد صنعت نوشت‌افزار ایران با تکیه بر طراحی بومی، شخصیت‌پردازی فرهنگی و تولید باکیفیت، توانسته است فراتر از مرزهای داخلی حرکت کند و در بازار رقابتی اروپا نیز جایگاهی به دست آورد. کارشناسان معتقدند حمایت از زنجیره صنایع فرهنگی، سرمایه‌گذاری در خلق شخصیت‌های ایرانی - اسلامی و تسهیل واردات مواد اولیه می‌تواند این صنعت را به یکی از حوزه‌های ارزآور و اشتغال‌زا تبدیل کند.

دوازدهمین نمایشگاه «ایران‌نوشت» در همین راستا تلاش دارد تا علاوه بر معرفی دستاوردهای تولیدکنندگان داخلی، پیوند میان فرهنگ، اقتصاد و آموزش را برجسته کند و الگویی برای توسعه صنایع فرهنگی در سایر بخش‌ها ارائه دهد.