نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جلسه سه‌شنبه سوم شهریورماه که به صورت مجازی برگزار شد، ماده ۲ طرح مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌ها یا نهادهای بیگانه را با اصلاحاتی به تصویب رساندند. این ماده که به تعریف واژگان و عبارات اختصاری طرح می‌پردازد، چارچوب گسترده‌ای برای شناسایی و مقابله با نفوذ عوامل خارجی در کشور ترسیم می‌کند.

اظهارات رئیس کمیسیون امنیت ملی

ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در جریان بررسی این ماده توضیح داد که کمیسیون امنیت ملی در روند بررسی طرح مقابله با نفوذ از نمایندگان دولت دعوت کرده بود و این همکاری در جریان بررسی طرح مرتبط با تنگه هرمز نیز ادامه دارد.

از سوی دیگر، کاظم دلخوش اباتری، نماینده دولت در جلسه، با اشاره به مشارکت دولت در بررسی طرح گفت: دولت با اصل طرح مخالفتی ندارد، اما در چند مورد محتوایی اشکالاتی مطرح است. وی افزود که دولت درخواست بررسی دوشوری طرح را داده بود که با مخالفت هیئت رئیسه مجلس مواجه شد.

تعریف کارگزار بیگانه و سطح‌بندی دولت‌ها

بر اساس ماده ۲ اصلاحی این طرح، تعاریف کلیدی زیر به تصویب رسیده است:

  • کارگزار بیگانه: هر دولت، نهاد، مؤسسه یا سازمان غیرایرانی و نیز اشخاص حقیقی یا حقوقی که تحت حمایت، استخدام، هدایت، اشراف یا راهبری مستقیم یا غیرمستقیم آنها قرار دارند، اعم از اینکه در داخل یا خارج از کشور مستقر باشند.
  • دولت سطح یک: دولت خارجی که به موجب قانون یا با تصویب شورای عالی امنیت ملی، دولت متخاصم شناخته شود.
  • دولت سطح دو: دولت خارجی که اقداماتی در راستای تأثیرگذاری مخرب، صدمه، تضعیف یا آسیب به منافع ملی جمهوری اسلامی ایران در تمام یا برخی از ابعاد سیاسی، دفاعی، امنیتی، اقتصادی، اجتماعی یا فرهنگی برنامه‌ریزی یا اجرا کرده باشد. فهرست این دولت‌ها به پیشنهاد وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه پاسداران تهیه و به تصویب شورای عالی امنیت ملی می‌رسد.
  • دولت سطح سه: دولت‌های خارجی که در فهرست دولت‌های سطح یک و دو قرار ندارند.

دامنه فعالیت‌های مشمول طرح

ماده ۲ اصلاحی طرح همچنین حوزه‌های مختلف تعامل با کارگزاران بیگانه را مشخص کرده است. این فعالیت‌ها شامل موارد زیر می‌شود:

  • تعاملات اقتصادی و مالی: نقل و انتقال پول، ارائه کالا یا خدمات، تسهیلات مالی و هرگونه تعامل تجاری یا مالی دیگر.
  • همکاری‌های علمی و آموزشی: تدوین یا نشر کتاب و مجله، اخذ بورسیه یا کمک‌هزینه‌های تحصیلی، فرصت‌های مطالعاتی و هرگونه همکاری علمی و دانشگاهی.
  • فعالیت‌های رسانه‌ای: تعامل با رسانه‌ها یا انسان‌های رسانه‌ای در قالب ارائه مشاوره، اطلاعات یا تحلیل، و همچنین تأسیس یا اداره روزنامه، تارنما یا هرگونه رسانه حقیقی یا مجازی.
  • مبادله نمونه‌ها: تبادل نمونه‌های آزمایشگاهی پزشکی، ژنتیکی، دامپزشکی، خاک، معدنی، کشاورزی و نمونه‌های جانوری-میکروبی زنده و غیرزنده.
  • اقدامات فرهنگی و اجتماعی: برگزاری یا شرکت در کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی، اقامت هنری، شرکت در کنفرانس‌ها و جشنواره‌ها، ساخت و نمایش فیلم مستند، تئاتر، موسیقی و هنرهای تجسمی.

سامانه ثبت ارتباطات خارجی

در بخش پایانی این ماده، سامانه برخط ثبت، مدیریت و نظارت ارتباطات خارجی به عنوان ابزار رسمی ثبت فعالیت‌های افراد و نهادها با کارگزاران بیگانه و اتباع خارجی تعریف شده است. این سامانه قرار است به عنوان بستر مرکزی برای نظارت بر تعاملات با عوامل خارجی مورد استفاده قرار گیرد.

تصویب این ماده در حالی صورت می‌گیرد که مجلس شورای اسلامی در هفته‌های اخیر تمرکز ویژه‌ای بر مسائل امنیتی و مقابله با نفوذ بیگانه داشته و طرح‌های متعددی در این حوزه در دستور کار قرار گرفته است.