تیم ملی کشتی آزاد جوانان ایران پس از نایب‌قهرمانی در مسابقات آسیایی تایلند، امید زیادی برای جبران در مسابقات جهانی ۲۰۲۶ اسلواکی داشت؛ اما در نهایت با ۱۰۹ امتیاز و کسب ۴ مدال از جمله دو طلا، یک نقره و یک برنز، در جایگاه چهارم جهان ایستاد. فاصله معنادار ایران با آمریکای قهرمان (۲۰۵ امتیاز)، روسیه نایب‌قهرمان (۱۵۵ امتیاز) و حتی ژاپن سومی (۱۰۳ امتیاز) نشان‌دهنده عمق مشکل است.

از نایب‌قهرمانی آسیا تا چهارمی جهانی

سینا خلیلی و ابوالفضل محمدنژاد دو مدال طلای ایران را به دست آوردند، ابوالفضل رحمانی صاحب مدال نقره شد و اهورا خاطری نیز به مدال برنز رسید. اما حسرت بزرگ مسابقات جایی بود که رحمانی در فینال وزن ۹۲ کیلوگرم تا ثانیه‌های پایانی با نتیجه ۲ بر صفر از حریف گرجستانی پیش بود، اما در دو ثانیه پایانی با دریافت فنی چهار امتیازی، طلا را از کف داد.

پیش از این نیز در مسابقات قهرمانی آسیا در تایلند، تیم جوانان با سه طلا، دو نقره و سه برنز نایب‌قهرمان شده بود. نتیجه‌ای که فدراسیون کشتی را به واکنش تند واداشت و در نهایت منجر به تغییرات در کادر فنی شد. علیرضا کریمی و امین طاهری از قهرمانان سابق به تیم اضافه شدند و مهدی یگانه‌جعفری نیز به جمع مربیان پیوست، اما تغییرات نتوانست نتیجه مورد انتظار را رقم بزند.

ضعف ساختاری، نه تصادفی

مشکل اصلی کشتی آزاد جوانان ایران در شش وزن از ۱۰ وزن نمایان شد؛ جایی که نمایندگان کشور از رسیدن به مدال بازماندند. این نتیجه تصادفی نیست و ریشه در ضعفی ساختاری دارد که سال‌هاست فدراسیون کشتی با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند.

فدراسیون کشتی سال‌هاست از «پشتوانه‌سازی» به عنوان یکی از برنامه‌های محوری خود صحبت می‌کند؛ اما سؤالی که کمتر به آن پرداخته شده این است: برای ساختن کشتی‌گیران آینده، چه برنامه‌ای برای ساختن مربیان آینده وجود دارد؟

داستان آمریکا: وقتی قهرمانان، مربی می‌شوند

نکته قابل تأمل در مسابقات جهانی امسال، قهرمانی آمریکا برای سومین سال متوالی با فاصله‌ای قابل توجه بود. یکی از تفاوت‌های اساسی کشتی آزاد آمریکا با ایران، استفاده سیستماتیک از قهرمانان سابق در مسیر توسعه رده‌های پایه است.

جردن کاکس، قهرمان جهان و دارنده مدال برنز المپیک، از سال ۲۰۲۴ مسئولیت توسعه کشتی آزاد رده‌های پایه آمریکا را برعهده گرفته و امسال نیز هدایت تیم جوانان را در مسابقات جهانی زیر ۲۰ سال بر عهده داشت. دیوید تیلور نیز به عنوان یکی دیگر از چهره‌های مطرح کشتی آمریکا، علاوه بر فعالیت باشگاهی، در کنار تیم ملی فعالیت می‌کند. این چهره‌ها فقط روی نیمکت نیستند؛ تجربه و دانش خود را به نسل بعدی منتقل می‌کنند.

挑战 اصلی: مربیگری همزمان در دو تیم ملی

یکی دیگر از موضوعات حاشیه‌ای تیم جوانان، حضور همزمان احسان امینی به عنوان سرمربی تیم جوانان و عضو کادر فنی تیم بزرگسالان است. در حالی که ایران کمبودی از بابت مربیان باتجربه ندارد، چرا باید یک مربی مسئولیت همزمان دو تیم ملی را برعهده داشته باشد؟ این در حالی است که تیم جوانان ابتدا در آسیا نایب‌قهرمان شد و سپس در جهانی به مقام چهارم بسنده کرد.

کشتی فرنگی نیز درگیر همان چرخه

این معضل محدود به کشتی آزاد نیست. در کشتی فرنگی نوجوانان نیز پس از کسب عنوان سومی جهان و سقوط دو پله نسبت به سال گذشته، صحبت از تغییر کادر فنی مطرح شده است. تیم ایران در جهانی با دو طلا، دو برنز و ۹۶ امتیاز سوم شد، در حالی که سال گذشته با هدایت محسن سوریان قهرمان جهان شده بود. در این میان، دیسکالیفه شدن آرمین اسماعیلی به دلیل دیر رسیدن به مرحله نیمه‌نهایی، یکی دیگر از اتفاقات تلخ مسابقات بود.

پشتوانه‌سازی واقعی چیست؟

تغییرات مقطعی نام و مربیان نمی‌تواند پشتوانه‌سازی واقعی باشد. اگر قرار است برای ساختن قهرمانان آینده برنامه‌ای جدی وجود داشته باشد، باید همزمان برای تربیت مربیانی که قرار است این قهرمانان را بسازند نیز مسیر مشخصی تعریف شود. تیم جوانان بهترین بستر برای این کار است؛ جایی که مربیان مستعد می‌توانند در کنار افراد باتجربه رشد کنند، مسئولیت بیشتری بگیرند و برای هدایت تیم‌های ملی آماده شوند.

بدون یک برنامه بلندمدت و ساختارمند برای پرورش مربیان، هر بار نتیجه نامطلوبی حاصل شود، دوباره همان چرخه تکرار خواهد شد: تغییر چند اسم، جابه‌جایی یک مربی و اضافه شدن یک قهرمان سابق به کادر. و بعد از مدتی همه چیز از نو.