نشست کارگروه طراحی و فنی آرامستان نو شهر قم با هدف ساماندهی این مجموعه تاریخی و با حضور قم‌پژوهان، متخصصان حوزه فرهنگ و تاریخ، معماران و شهرسازان در سازمان بهسازی اطراف حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) برگزار شد.

علیرضا خاکی، مدیرعامل سازمان بهسازی اطراف حرم مطهر، در این نشست توضیح داد که مدیریت شهری پروژه ساماندهی آرامستان نو را با هماهنگی نهادهای بالادستی و بر اساس توافق با سازمان اوقاف و امور خیریه به عنوان مالک مجموعه پیش می‌برد. به گفته وی، در اجرای این طرح قرار نیست صرفاً از الگوهای کلاسیک طراحی استفاده شود، بلکه تلاش می‌شود با بهره‌گیری از رویکردهای ارگانیک، هم ساختار موجود مجموعه و هم ویژگی‌های تاریخی و هویتی آرامستان و نیازهای فضای شهری مورد توجه قرار گیرد.

حداقل مداخله در مرحله نخست

خاکی با تأکید بر اینکه سیاست اصلی در مرحله اول پروژه «حداقل مداخله» است، گفت: اولویت فعلی، رفع معضلات عاجل و ضروری مجموعه و ساماندهی آن است تا در ادامه بتوان زمینه مناسبی برای ارتقای کیفیت این عرصه فراهم کرد. این رویکرد نشان‌دهنده دقت و حساسیت مدیریت شهری در مواجهه با فضاهای تاریخی و فرهنگی است.

کمبود فضای باز عمومی در هسته مرکزی قم

مدیرعامل سازمان بهسازی اطراف حرم مطهر یکی از مهم‌ترین دلایل ورود مدیریت شهری به این پروژه را کمبود شدید فضای باز و عمومی در هسته مرکزی شهر قم اعلام کرد. وی توضیح داد که محدوده پیرامون حرم مطهر حضرت معصومه(س) با فقر جدی فضای باز شهری مواجه است و ایجاد یک فضای شهری مناسب در این محدوده می‌تواند هم برای زائران و هم برای ساکنان محلات پیرامونی اهمیت زیادی داشته باشد.

تعادل بین حفاظت تاریخی و نیازهای امروزی

خاکی با اشاره به حساسیت مداخلات در فضاهای تاریخی و واجد ارزش، به چالش‌های موجود در پروژه‌های مرمت و بهسازی اشاره کرد. وی گفت: در چنین پروژه‌هایی گاهی با نقاطی مواجه می‌شویم که تصمیم‌گیری درباره آنها اجتناب‌ناپذیر است. توجه صرف به بنای موجود و نادیده گرفتن مسائل شهری، رویکرد کاملی نیست و از سوی دیگر، نگاه صرفاً شهری و بی‌توجهی به ارزش‌های بنا و مجموعه هم نمی‌تواند مبنای مناسبی برای تصمیم‌گیری باشد.

خاکی تأکید کرد که در چنین پروژه‌هایی باید راهبردی میانه انتخاب شود؛ راهبردی که بتواند میان حفاظت از ارزش‌های تاریخی و هویتی مجموعه و ضرورت‌های امروز شهر تعادل ایجاد کند.

تهیه طرح اصلی ساماندهی

به گفته خاکی، طرح اصلی ساماندهی آرامستان نو در حال تهیه است و تشکیل کارگروه‌های تخصصی با حضور صاحب‌نظران حوزه‌های مختلف به مدیریت شهری کمک می‌کند تا پیش از تکمیل طراحی، مبانی نظری و اصول مورد نیاز طراح استخراج و درباره مهم‌ترین ارزش‌های مجموعه به جمع‌بندی برسند.

مدیرعامل سازمان بهسازی اطراف حرم مطهر خاطرنشان کرد که هدف از برگزاری این جلسات آن است که تصمیم‌های مربوط به آرامستان نو تنها از زاویه کالبدی و اجرایی دیده نشود و مسائل فرهنگی، تاریخی، اجتماعی، هویتی و شهرسازی مجموعه نیز در تدوین طرح مورد توجه قرار گیرد.