بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در بخشنامه‌ای تازه به شبکه بانکی کشور، ضرب‌الأجل نهایی برای اجرای سامانه پرداخت آنی چک‌های تضمین‌شده را تعیین کرد. بر اساس این بخشنامه که با شماره ۱۳۰۲۸۳/۰۵ و در تاریخ اول شهریورماه ۱۴۰۵ از سوی معاونت نظام پرداخت و فناوری‌های نوین بانک مرکزی صادر شده، بانک‌ها مکلف هستند از ابتدای روز هفتم مهرماه ۱۴۰۵ نسبت به پرداخت آنی چک‌های تضمینی اقدام کنند.

چرا چک‌های تضمینی از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند؟

چک‌های تضمین‌شده ابزاری پرکاربرد در معاملات بزرگ مالی و تجاری هستند که در مقایسه با چک‌های عادی اعتبار بسیار بالاتری دارند. این نوع چک‌ها مشابه چک‌های رمزدار عمل می‌کنند و فاقد وضعیت برگشتی هستند؛ به این معنا که بانک صادرکننده شخصاً پرداخت وجه آن را تضمین کرده و دارنده چک می‌تواند با اطمینان کامل آن را دریافت کند.

با توجه به این ویژگی‌ها، چک‌های تضمینی در بسیاری از معاملات ملکی، تجاری و حقوقی مورد استفاده قرار می‌گیرند و سرعت پرداخت آن‌ها تأثیر مستقیمی بر جریان نقدینگی در اقتصاد کشور دارد.

الزام جدید بانک‌ها: پرداخت فوری بدون تسویه بین بانکی

پیش از این، بسیاری از بانک‌ها پرداخت وجه چک‌های تضمینی را به انجام تسویه بین بانکی مشروط می‌کردند. این روند باعث ایجاد تأخیر در دریافت وجه برای ذی‌نفعان می‌شد و گاهی فرآیند دریافت وجه را تا چندین روز به تعویق می‌انداخت.

طبق بخشنامه جدید بانک مرکزی، از تاریخ تعیین‌شده بانک‌ها موظفند بدون هیچ‌گونه قید و شرطی نسبت به پرداخت آنی چک‌های تضمینی اقدام کنند و از منوط کردن پرداخت وجه به حساب ذی‌نفع یا ذی‌نفعان به انجام تسویه بین بانکی پرهیز کنند.

عدت تمدید مهلت اجرا

بانک مرکزی تأکید کرده که مهلت اعلام‌شده نتیجه مساعدت این نهاد با شبکه بانکی بوده تا زمان کافی برای اعمال تغییرات فنی لازم فراهم شود. با این حال، مسئولان بانک مرکزی به صراحت اعلام کرده‌اند که امکان تمدید مجدد این مهلت وجود نخواهد داشت و بانک‌هایی که در موعد مقرر موفق به اجرای این سامانه نشوند، با برخوردهای انضباطی مواجه خواهند شد.

این اقدام بانک مرکزی در راستای تسهیل مبادلات مالی، کاهش زمان انتظار برای دریافت‌کنندگان چک‌های تضمینی و ارتقای اعتماد عمومی به نظام بانکی کشور صورت گرفته است. کارشناسان اقتصادی پیش‌بینی می‌کنند اجرای این مصوبه تأثیرات مثبتی بر روان‌سازی معاملات تجاری و کاهش مشکلات نقدینگی در بازار خواهد داشت.