مرتضی شعبانی، کارگردان مستند «نبض در خط مقدم»، در گفت‌وگویی با خبرنگار مهر از تجربه ساخت این اثر مستند که زندگی و فعالیت امدادگران سازمان دفاع مدنی لبنان را در روزهای درگیری نشان می‌دهد، سخن گفت. مستندی که حاصل سفر تیم فیلمبرداری به شهر تبنین لبنان و همراهی نزدیک با یک تیم پنج‌شش نفره امدادی در بیمارستانی محلی است.

شروع از میانه جنگ اکتبر

بنا بر گفته شعبانی، آغاز جنگ اکتبر و گسترش دامنه درگیری‌ها به لبنان عامل اصلی شکل‌گیری این پروژه مستندسازی بود. او گفت: «حدود یک هفته یا سه‌چهار روز از شهادت سیدحسن نصرالله گذشته بود که با تیم خود راهی بیروت شدیم. تا زمان جنگ دوازده‌روزه، مردم تصویر شفافی از اتفاقات لبنان نداشتند، اما حالا موضوع قابل‌لمس‌تر شده؛ انسان احساس می‌کند که تهران خط مقدم است.»

وی ادامه داد: «اسرائیل نقاط مختلفی را در لبنان مورد اصابت قرار می‌داد و ما تصمیم گرفتیم به سراغ کسانی برویم که به مجروحان و آسیب‌دیدگان جنگ کمک می‌کنند. در میان سازمان‌هایی مانند آتش‌نشانی، هلال احمر و صلیب سرخ، مجموعه دفاع مدنی را انتخاب کردیم؛ چون بیش از بقیه در میدان حضور داشت و بیشتر از هر سازمان دیگری مورد تهدید بود. اسرائیلی‌ها معمولاً آمبولانس‌ها و ماشین‌های این سازمان را هدف قرار می‌دادند.»

۷۳ ساعت همراهی با امدادگران در تبنین

شعبانی از حضور نزدیک به ۷۳ ساعته تیمش در کنار امدادگران بیمارستانی در شهر تبنین خبر داد: «این افراد خود را به مناطق بمباران‌شده می‌رسانند و کارهای امداد و نجات را انجام می‌دهند. ما به عنوان مستندساز سعی کردیم خود را به آنها نزدیک کنیم تا بتوانیم از زندگی و تلاش آنها مستندی تولید کنیم.»

این کارگردان تأکید کرد که تیم سازنده عمداً از ورود به مسائل سیاسی لبنان پرهیز کرده است: «ما دوست نداشتیم وارد فضای سیاسی و مسائل داخلی لبنان بشویم و رویکرد ما بیشتر ساخت یک مستند مردمی بود. همچنین بخش‌های نظامی شرایط بسیار ویژه‌ای دارند که حتی خود نیروهای حزب‌الله هم نمی‌توانستند وارد آن فضا بشوند.»

چالش‌های مستندسازی در شرایط جنگی

شعبانی درباره دشواری‌های کار در منطقه جنگی اظهار کرد: «بزرگ‌ترین چالش حفظ امنیت جانی همه اعضاست. چالش دیگر این است که کسانی که آسیب دیده‌اند و عزیزانشان شهید شده‌اند، حاضر نمی‌شوند جلوی دوربین بیایند. شما نه می‌توانید با آنها مقابله کنید و نه در آن لحظه آنها را قانع کنید.»

وی همچنین از استقبال گرم مردم لبنان از تیم ایرانی خبر داد: «مردم لبنان می‌دانند که ایرانی‌ها بزرگ‌ترین حامی معنوی، مادی و تسلیحاتی حزب‌الله و لبنان هستند. وقتی در سخت‌ترین روزها کسانی را از کشوری می‌بینند که به آن علاقه‌مند هستند، احساس دلگرمی می‌کنند. آنها احساس می‌کنند که حمایت ما فقط در حد حرف نیست.»

انتقاد از نگاه نهادهای دولتی به پخش مستند

شعبانی با اشاره به وضعیت اکران این مستند بیان کرد: «اختیار پخش در دست ما نیست. تهیه‌کننده و سرمایه‌گذار باید برای پخش تلاش کنند. مستند ما در جشنواره تلویزیونی مستند حضور داشته اما هنوز شرایط پخش گسترده فراهم نشده است.»

وی با انتقاد از نگاه رایج نهادهای دولتی گفت: «سازمان‌های دولتی معمولاً فکر می‌کنند وقتی یک فیلم ساخته شد، کار تمام است؛ در حالی که وقتی ساخت یک فیلم خوب به پایان می‌رسد، گروه تنها چهل درصد از کار را انجام داده و شصت درصد باقی‌مانده مربوط به پخش و توزیع است. اگر این مرحله انجام نشود، انگار فیلم اصلاً ساخته نشده است.»

او در پایان تأکید کرد: «ما فیلم را برای جشنواره‌ها نمی‌سازیم، بلکه کار برای مردم ساخته می‌شود. جشنواره صرفاً یک فرصت نمایش است تا مخاطبان حرفه‌ای بتوانند آن را ببینند، اما جایگاه اصلی پخش مستند، تلویزیون است.» شعبانی همچنین از تولید مستندی جدید درباره جنگ چهل‌روزه خبر داد که به گفته وی در زمان مناسب اطلاع‌رسانی خواهد شد.