سیل ناگهانی و سهمگینی که روز چهارشنبه مناطق مرزی نپال و چین را درنوردید، خسارات انسانی و زیرساختی گستردهای بر جای گذاشته است. گزارشهای رسمی منتشرشده در صبح پنجشنبه نشان میدهد عامل اصلی این فاجعه نه بارشهای موسمی معمول و نه زمینلرزه، بلکه فروپاشی عظیم یک یخچال طبیعی در ارتفاعات هیمالیا بوده که حجم انبوهی از یخ، سنگ و گلولای را به سمت درهها و روستاهای پاییندست روانه کرده است.
آمار سنگین قربانیان و مفقودان در دو سوی مرز
به گزارش رسانههای دولتی چین از جمله خبرگزاری شینهوا و شبکه سیسیتیوی، این حادثه تاکنون در مجموع دهها کشته و بیش از ۱۳۰۰ مفقود برجای گذاشته است. بر اساس اعلام مقامات:
- در نپال دستکم ۱۶۲ نفر جان باختهاند و حدود ۸۲۶ نفر همچنان مفقود هستند که از این میان حدود ۳۴۱ نفر اتباع خارجی گزارش شدهاند.
- در تبت نیز رانش گلولای ناشی از سیل سه کشته و ۵۵۸ مفقود بر جای گذاشته که حدود ۲۶۰ نفر از آنان اتباع خارجی هستند.
مقامات نپالی تأکید کردهاند سیل رودخانههای بوتهکوشی و تریشولی عامل اصلی آبگرفتگی گسترده و تخریب روستاهای حاشیه رود بوده است. عملیات جستوجو و نجات در هر دو کشور همچنان ادامه دارد اما حجم گلولای و تخریب جادهها، دسترسی گروههای امدادی را بهشدت دشوار کرده است.
از گمان زلزله تا تأیید فروپاشی یخچال
در ساعات اولیه پس از وقوع سیل، سازمان زمینشناسی آمریکا از ثبت یک رویداد لرزهای به بزرگی ۴.۴ ریشتر در حدود ۶۶ کیلومتری شمال کاتماندو و نزدیک مرز نپال و چین خبر داده بود. این گزارش در ابتدا گمانهزنیها درباره نقش زمینلرزه در وقوع سیل را تقویت کرد.
اما این نهاد ساعاتی بعد ارزیابی خود را اصلاح کرد و اعلام داشت آنچه بهعنوان زلزله ثبت شده، در واقع امواج لرزهای ناشی از فروپاشی عظیم یخچال طبیعی با بزرگی معادل ۵.۲ بوده است. به گفته کارشناسان، سقوط یکباره توده عظیم یخ و سنگ از ارتفاعات، انرژی لرزهای قابل توجهی آزاد کرده و همزمان سیلابی خروشان و گلآلود را به راه انداخته است.
کارشناسان اقلیمی مرکز بینالمللی توسعه یکپارچه کوهستان (ICIMOD) مستقر در کاتماندو نیز در بیانیهای اعلام کردند که دادههای هیدرولوژیک موجود، سرعت و شدت کمسابقه موج سیلاب را تأیید میکند و به احتمال بسیار زیاد عامل سیل روز چهارشنبه همین فروپاشی یخچالی بوده است.
تصاویر پهپادی؛ روایت ویرانی و بالا آمدن ۹ متری آب
تصاویر پهپادی منتشرشده از مناطق سیلزده نپال، ابعاد فاجعه را بهخوبی نشان میدهد. جادههای اصلی بهطور کامل شسته شده، پلها تخریب شده و دهها ساختمان در میان سیلابی قهوهای و گلآلود مدفون شدهاند. در برخی نقاط، تنها سقف خانهها از میان گلولای قابل مشاهده است.
به گفته مرکز ICIMOD، سطح آب رودخانه تریشولی در یکی از مقاطع پایش، تنها در مدت نیم ساعت حدود ۹ متر افزایش یافته است؛ رکوردی که نشاندهنده حجم بیسابقه آب و آوار رها شده از یخچال است. چنین سرعتی از بالا آمدن آب، فرصت هشدار و تخلیه را از ساکنان حاشیه رود گرفته و دلیل اصلی بالا بودن شمار مفقودان عنوان شده است.
هشدار درباره مخاطرات اقلیمی در هیمالیا
کارشناسان محیط زیست میگویند رشتهکوه هیمالیا به دلیل گرمایش جهانی و ذوب تدریجی یخچالها، به یکی از آسیبپذیرترین مناطق جهان در برابر سیلهای ناگهانی یخچالی موسوم به GLOF تبدیل شده است. هرچند این نوع سیلابها پیشتر نیز در نپال و تبت سابقه داشته، اما شدت و حجم آوار در حادثه اخیر بسیار فراتر از موارد مشابه ارزیابی میشود.
ذخیره نامتعادل آب در پشت یخچالها، ناپایداری دیوارههای یخی و افزایش دمای فصلی، همگی عواملی هستند که خطر فروپاشیهای ناگهانی را افزایش میدهند. پژوهشگران هشدار میدهند بدون پایش مستمر یخچالها و ایجاد سامانههای هشدار زودهنگام در حوضه رودخانههای بوتهکوشی و تریشولی، احتمال تکرار چنین فاجعهای در سالهای آینده وجود دارد.
در حال حاضر تمرکز اصلی دولتهای نپال و چین بر یافتن مفقودان، اسکان اضطراری آسیبدیدگان و بازگشایی مسیرهای مسدود شده است. با توجه به حضور صدها تبعه خارجی در میان مفقودان، هماهنگیهای کنسولی و بینالمللی نیز برای شناسایی هویت قربانیان آغاز شده است.
نظرات (0)