گرانی افسارگسیخته سنگ‌های ساختمانی و تزئینی، این‌بار به شکل عجیبی خود را در آرامستان‌ها نشان داده است. در هفته‌های اخیر ویدیوهایی در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شود که از ربوده شدن سنگ قبرها حکایت دارد؛ پدیده‌ای تلخ و تأسف‌بار که به گفته فعالان این حوزه، مستقیماً با جهش قیمت سنگ قبر ارتباط دارد.

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، قیمت انواع سنگ قبر به‌ویژه نمونه‌های وارداتی و سنگ‌های گرانیت و مرمر خاص، در یک سال گذشته چند برابر شده و همین موضوع، سنگ قبر را به کالایی با ارزش برای سارقان تبدیل کرده است. ویدیوهای اخیر نشان می‌دهد سارقان شبانه و حتی در روشنایی روز، سنگ‌های نصب‌شده را جدا کرده و از محوطه آرامستان خارج می‌کنند.

گرانی سنگ، انگیزه‌ای برای سرقتی نامتعارف

تا پیش از این، سرقت از آرامستان‌ها بیشتر به قطعات فلزی، حفاظ‌ها یا اشیای تزئینی محدود می‌شد، اما حالا سنگ اصلی مزار هدف قرار گرفته است. کارشناسان بازار سنگ می‌گویند قیمت یک سنگ قبر معمولی که تا دو سال پیش با چند ده میلیون تومان قابل تهیه بود، اکنون در نمونه‌های باکیفیت و حکاکی‌شده به صدها میلیون تومان رسیده است.

سنگ‌های خارجی، سنگ‌های سیاه یکدست، گرانیت‌های نطنز و مرمرهای خاص که به دلیل زیبایی و دوام، متقاضی زیادی دارند، بیشترین رشد قیمت را تجربه کرده‌اند. همین افزایش قیمت باعث شده برخی افراد سودجو، سنگ‌های دست دوم مسروقه را پس از صیقل و تغییر حکاکی، دوباره به چرخه فروش بازگردانند. به گفته برخی سنگ‌تراشان، نوشته روی سنگ تراشیده می‌شود، سطح آن براق و صیقلی شده و با حکاکی نام جدید، به عنوان سنگ نو به خانواده‌ای دیگر فروخته می‌شود.

ویدیوهای منتشر شده چه می‌گویند؟

در ویدیوهایی که اخیراً با عنوان «سنگ قبر دزدی» منتشر شده، مزارهایی دیده می‌شود که سنگ آن کاملاً جدا شده و تنها جای خالی آن باقی مانده است. در برخی تصاویر، بستگان متوفی با شکایت از ناپدید شدن یک‌باره سنگ قبر عزیزانشان، خواستار رسیدگی مسئولان آرامستان‌ها شده‌اند.

کاربران شبکه‌های اجتماعی نیز واکنش‌های متفاوتی به این ماجرا نشان داده‌اند. برخی با ابراز تأسف از اینکه حتی حریم اموات نیز از دستبرد سارقان در امان نمانده، این پدیده را نشانه‌ای از فشار اقتصادی و فروپاشی اخلاقی دانسته‌اند. عده‌ای دیگر نیز پرسیده‌اند که سنگ سرقتی با وجود نام، تاریخ و مشخصات حک‌شده، چگونه دوباره قابل فروش است.

پاسخ فعالان صنف سنگ‌تراشان به این پرسش روشن است: نام و تاریخ با دستگاه تراشیده می‌شود و سنگ دوباره برش و صیقل می‌خورد. در مواردی نیز سنگ به شهر دیگر منتقل می‌شود تا ردی از آن باقی نماند.

روش «اسکوپ»؛ راهکاری برای مهار سارقان

در کنار هشدار درباره گسترش این پدیده، توصیه‌ای فنی نیز از سوی سنگ‌تراشان و نصابان مطرح شده است: اسکوپ کردن سنگ قبر از چند ناحیه.

اسکوپ یا اسکوپ سنگ، به معنای مهار سنگ با بست‌های فلزی به زیرساخت بتنی مزار است. در این روش، پشت سنگ شیارهایی ایجاد شده و با مفتول یا بست‌های گالوانیزه، سنگ به شاسی و ملات زیرین محکم می‌شود. هرچه تعداد نقاط اسکوپ بیشتر باشد، جدا کردن سنگ بدون تخریب کامل آن تقریباً غیرممکن می‌شود و سارقان از خیر آن می‌گذرند.

  • اسکوپ در چهار گوشه و میانه سنگ، مقاومت را به حداکثر می‌رساند
  • استفاده از چسب سنگ و دوغاب سیمانی در کنار بست فلزی، اتصال را بسیار محکم‌تر می‌کند
  • نصب سنگ‌های یکپارچه و سنگین‌تر نیز تا حدی بازدارنده است، هرچند هزینه بیشتری دارد

نصابان حرفه‌ای تأکید می‌کنند که نصب صرفاً با چسب یا ملات ساده، برای سنگ‌های گران‌قیمت به هیچ وجه کافی نیست و حتماً باید از روش اسکوپ چند نقطه‌ای استفاده شود. همچنین توصیه می‌شود خانواده‌ها برای نصب سنگ قبر، حتماً از کارگاه‌های معتبر که فاکتور رسمی و ضمانت نصب ارائه می‌دهند استفاده کنند.

خلأ نظارتی و لزوم برخورد قضایی

پدیده سرقت سنگ قبر علاوه بر خسارت مالی سنگین به خانواده‌ها، بار روانی و عاطفی شدیدی نیز به همراه دارد. بسیاری از خانواده‌ها سال‌ها پس‌انداز می‌کنند تا سنگی آبرومند برای عزیز از دست رفته خود تهیه کنند و سرقت آن، داغی دوباره بر دلشان می‌گذارد.

از منظر حقوقی، سرقت سنگ قبر علاوه بر عنوان سرقت، می‌تواند مصداق تخریب اموال و توهین به اموات نیز محسوب شود و مجازات جداگانه‌ای دارد. با این حال، نکته مهم‌تر، برخورد با شبکه خرید و فروش مال مسروقه است. کارشناسان حقوقی معتقدند باید با کارگاه‌ها و واسطه‌هایی که به صورت عمدی سنگ مسروقه را خریداری و تراش مجدد می‌دهند، برخورد قاطع صورت گیرد و حتی مجازات‌هایی مانند مصادره اموال برای خریداران حرفه‌ای مال مسروقه در نظر گرفته شود.

مسئولان آرامستان‌ها نیز در برابر این موج جدید مسئولیت دارند. تقویت نگهبانی شبانه، نصب دوربین‌های مداربسته در قطعات مختلف، ثبت مشخصات سنگ‌های نصب شده و همکاری با نیروی انتظامی برای شناسایی باندهای سرقت، از جمله اقداماتی است که می‌تواند بازدارنده باشد.

توصیه پایانی به خانواده‌ها

اگر قصد نصب یا تعویض سنگ قبر دارید، پیش از هر چیز درباره روش نصب با نصاب صحبت کنید و بخواهید که اسکوپ چند نقطه‌ای را به صورت کامل اجرا کند. از رها کردن مزار بدون سرکشی طولانی‌مدت خودداری کنید و در صورت مشاهده هرگونه لق زدن یا جابه‌جایی مشکوک، سریعاً به مدیریت آرامستان اطلاع دهید. نگهداری فاکتور خرید سنگ و عکس از سنگ نصب شده نیز در صورت بروز سرقت، روند پیگیری انتظامی و بیمه را تسهیل خواهد کرد.

گسترش سرقت سنگ قبر، هشداری است که نشان می‌دهد فشار گرانی تا کجا می‌تواند حریم‌های اخلاقی و اجتماعی را تهدید کند؛ حریمی که تا دیروز امن‌ترین نقطه برای آرامش بازماندگان به شمار می‌رفت و امروز نیازمند مراقبت و حفاظت جدی است.