هفتهای که پشت سر گذاشتیم، یکی از پرخبرترین هفتهها برای اهالی تئاتر بود؛ هفتهای که با خبری تلخ آغاز شد، با جنجال بر سر قیمت بلیت ادامه یافت و با معرفی رویدادهای تازه و اجرای نمایشی در آن سوی مرزها به پایان رسید.
وداع با اسماعیل همتی؛ نویسندهای پرکار و پژوهشگر شاهنامه
خبری که جامعه تئاتری را در اندوه فرو برد، درگذشت اسماعیل همتی، نمایشنامهنویس، داستاننویس، شاعر و استاد دانشگاه در ۷۱ سالگی بود. او به دلیل عارضه مغزی چشم از جهان فروبست و مراسم خاکسپاریاش دوم شهریورماه مقابل فرهنگسرای کومش سمنان، زادگاهش، برگزار شد.
همتی دارای مدرک کارشناسی ارشد کارگردانی نمایش بود و سالها به عنوان پژوهشگر و مدرس ادبیات دراماتیک در دانشگاه فعالیت میکرد. کارنامه او شامل بیش از ۵۰ اثر در حوزه نمایشنامه، شعر و پژوهشهای آموزشی و ادبی است؛ آثاری که بخش مهمی از آنها به شاهنامه، ادبیات کهن و ادبیات کودک اختصاص داشت. از شناختهشدهترین نمایشنامههای او میتوان به «شب بارانی»، «سفری برای آرش» و «خاطرات یک گاو جنونزده» اشاره کرد؛ اثری که حتی توسط اتحادیه ناشران عرب به زبان عربی نیز ترجمه و منتشر شده بود.
در پی درگذشت این هنرمند، چهرههایی چون مهدی شفیعی معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، اتابک نادری مدیرکل هنرهای نمایشی و رضا بصیرت مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی ایران با انتشار پیامهای جداگانه، فقدان او را تسلیت گفتند.
محفل «روایت رحمت» و فراخوان دو جشنواره مهم
در کنار این سوگ، رویدادهای هنری تازهای نیز در حال برگزاری یا برنامهریزی است. محفل هنری «روایت رحمت» به مناسبت گرامیداشت هزار و پانصدمین سال ولادت پیامبر رحمت (ص) و با مشارکت ستاد بزرگداشت این مناسبت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از ۴ تا ۷ شهریورماه در محوطه مجموعه تئاتر شهر برپا شده است. این محفل هر شب از ساعت ۱۹:۳۰ تا ۲۱:۳۰ میزبان اجراهای متنوع موسیقی، نمایشهای آیینی و نقالی است. از جمله برنامههای دو روز نخست میتوان به اجرای نمایش «رستاخیز» نوشته فاتح بادپروا به کارگردانی مختار محمدی از مریوان و اجراهای موسیقی محمد اصفهانی، احسان یاسین و گروههای دفافان و میسان اشاره کرد.
همچنین دو فراخوان مهم جشنوارهای نیز در هفته گذشته منتشر شد. نخست، فراخوان بخش سمینار تخصصی نوزدهمین جشنواره بینالمللی تئاتر خیابانی مریوان که با رویکرد «پیوند تئاتر خیابانی و دانشگاه» از استادان، دانشجویان، پژوهشگران و هنرمندان دعوت کرده چکیده مقالات، سخنرانیها و تجربهنگاریهای خود را از طریق سایت رسمی جشنواره به نشانی mariwanfestival.ir ارسال کنند. این جشنواره آبانماه امسال به دبیری فاتح بادپروا برگزار خواهد شد.
دوم، فراخوان هشتمین جشنواره نمایشنامهخوانی مولوی با ادای احترام به زندهیاد بهرام بیضایی و به دبیری پرهام گودرزی بود. این جشنواره دانشجویی که برگزاری منظم آن در دو دهه گذشته با فراز و نشیبهای بسیاری همراه بوده، امسال در دو بخش رقابتی و غیررقابتی برگزار میشود؛ بخش غیررقابتی به طور ویژه به خوانش آثار بهرام بیضایی اختصاص دارد. برگزارکنندگان تلاش کردهاند پس از چند سال تعطیلی جشنواره تئاتر دانشجویی، دوباره بستری برای حمایت از تجربههای نو و حضور هنرمندان جوان فراهم کنند.
جنجال گرانی بلیت؛ از «آرش» تا «تهران پاریس تهران»
اما پرحاشیهترین بخش اخبار هفته، بیتردید به قیمتگذاری بلیتها مربوط بود. با آغاز پیشفروش بلیت تئاتر-ارکسترال «آرش» به تهیهکنندگی علی محتشم، کارگردانی علی سرابی و نویسندگی امید سهرابی که قرار است از هفته دوم شهریور در رویال هال اسپیناس روی صحنه برود، موجی از اعتراضات شکل گرفت.
قیمت بلیتهای این اثر به صورت شناور از ۹۹۰ هزار تومان تا ۴ میلیون و ۹۸۰ هزار تومان تعیین شده بود؛ رقمی که بسیاری آن را نامتعارف و نشانهای از فاصله گرفتن تئاتر از رسالت عمومی خود دانستند. منتقدان این پرسش را مطرح کردند که آیا تئاتر باید هنری فراگیر و در دسترس عموم باقی بماند یا به تفریحی لوکس برای اقلیت متمکن تبدیل شود؟ و نقش نظارتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این میان چیست؟
روابط عمومی پروژه «آرش» در توضیح این قیمتگذاری اعلام کرد که بلیتها در ۹ رده قیمتی عرضه شده و رقم ۴ میلیون و ۹۸۰ هزار تومانی تنها مربوط به تعداد محدودی از صندلیهای ویژه سالن است و نباید به عنوان قیمت عمومی کل اثر تلقی شود. با این حال، فشار انتقادها در فضای مجازی به حدی بود که گروه اجرایی در نهایت پیشفروش بلیت را به طور موقت متوقف کرد تا درباره راهکارهای تعدیل قیمت و جذب مخاطب تصمیمگیری کند.
این انتقادها تنها به «آرش» محدود نماند. نمایش «تهران پاریس تهران/ پل» به کارگردانی سعید دشتی نیز با وجود ترکیب محدود بازیگرانش شامل امیر جعفری، مهرداد صدیقیان، فاطمه مسعودیفر و سینا ساعی که در پردیس سینمایی باغ کتاب اجرا میشود، با بلیتهایی در بازه یک میلیون و ۵۰۰ هزار تا ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به صحنه میآید. بسیاری از رسانهها و کارشناسان با توجه به تعداد کم بازیگران و نداشتن تولید پرهزینه ارکسترال، این قیمت را نیز غیرمنطقی ارزیابی کردند. نکته قابل تأمل آنکه با وجود این قیمت بالا، تمامی بلیتهای این نمایش از ۳۰ شهریور تا ۲۲ مهر در همان روزهای نخست به طور کامل فروخته شد و به اصطلاح «سولد اوت» شد؛ اتفاقی که نشان میدهد بخشی از مخاطبان حاضرند برای تماشای چهرههای سینمایی، هزینههای سنگین بپردازند و این خود نیازمند آسیبشناسی فرهنگی است.
«چه کسی مرلین را کشت؟»؛ روایتی کلیشهای از اسطورهای تکرارشونده
در عرصه بینالملل نیز تئاتر هفته گذشته شاهد اجرای نمایشی درباره مرلین مونرو بود. نمایش «چه کسی مرلین را کشت؟» نوشته شارلین کوپر کوهن و به کارگردانی فیلیپ مککینلی که تا ۲۹ اکتبر در تئاتر امرالد لندن روی صحنه است، تلاش میکند با نگاهی جنایی به مرگ مرموز این ستاره در ۳۶ سالگی بپردازد.
اما بازخوردهای اولیه از این اثر چندان مثبت نبوده است. منتقدان معتقدند اسطورهسازی پیرامون مونرو مدتهاست به اشباع رسیده و این نمایش نیز به جای ارائه تصویری تازه، مجموعهای از کلیشهها را تکرار میکند. به گفته برخی منتقدان، اگر نوشتن نمایشنامهای درباره مونرو به هوش مصنوعی سپرده میشد، نتیجهای بسیار شبیه به همین اثر از کار درمیآمد.
در این نمایش، گروهی از بازیگران در نقش شخصیتهای اطراف مونرو ظاهر میشوند؛ اما حضور آنها بیشتر به کاریکاتورهایی گذرا میماند که میآیند، نقش کوتاهی ایفا میکنند و ناپدید میشوند، در حالی که شخصیت اصلی به شکلی شیءواره و قربانینما به تصویر کشیده شده است؛ با اینکه خود مونرو در دیالوگها تاکید میکند نمیخواهد قربانی دیده شود. بن دیلووی در نقش آرتور میلر، سومین همسر مونرو که تنها دوره ثبات خانوادگی او را رقم زد، بازی باوقار و قابل توجهی ارائه میدهد و پل کین نیز در نقش بابی کندی حضوری مودبانه دارد. طراحی صحنه جاستین ویلیام متشکل از مبلمان چرخان اتاق خواب و پروژکشنهایی بر دیوار پشتی نیز از نظر منتقدان فاقد حس زمان و مکان و تا حدی بیروح توصیف شده است.
در مجموع، به نظر میرسد این نمایش نیز مانند بسیاری از آثار مشابه، بیش از آنکه به دنبال واکاوی عمیق زندگی و زمانه مونرو باشد، بر جذابیت تجاری روایت از جسد زنی زیبا تکیه کرده است.
نظرات (0)