در شبانهروز گذشته موجی از اخبار تأییدنشده و ادعاهای جنجالی در شبکههای اجتماعی و برخی کانالهای خبری منتشر شد که واکنش سریع نهادهای رسمی را به دنبال داشت. خبرگزاری مهر در گزارش فکتچک روزانه خود برای ۶ شهریور ۱۴۰۵، سه خبر اصلی را که در ۲۴ ساعت اخیر به طور گسترده بازنشر شده بودند، تکذیبشده اعلام کرد.
این سه ادعا که موضوعات اقتصادی، دیپلماتیک و امنیتی را در بر میگرفت، پس از بررسی مراجع ذیربط بیاساس شناخته شد و مسئولان مربوطه با صدور تکذیبیه، از مردم خواستند اخبار را تنها از مجاری رسمی پیگیری کنند.
تکذیب محدود شدن کالابرگ به فروشگاههای زنجیرهای
نخستین شایعهای که روز گذشته به سرعت در فضای مجازی فراگیر شد، ادعای محدود شدن استفاده از کالابرگ الکترونیکی به فروشگاههای زنجیرهای بود. در این ادعا گفته میشد که از این پس دارندگان کالابرگ تنها میتوانند خرید خود را از چند فروشگاه زنجیرهای خاص انجام دهند و امکان خرید از سوپرمارکتها و فروشگاههای خرد و محلی سلب شده است.
این خبر که نگرانی زیادی را در میان دهکهای یارانهبگیر ایجاد کرده بود، از سوی مراجع مسئول حوزه رفاه و توزیع کالابرگ به طور کامل تکذیب شد. بر اساس توضیحات رسمی، هیچ تغییری در شبکه فروشگاههای طرف قرارداد کالابرگ ایجاد نشده و دارندگان این اعتبار همچنان میتوانند مانند گذشته از طیف گستردهای از فروشگاههای زنجیرهای، تعاونیها و واحدهای صنفی خرد متصل به شبکه کالابرگ خرید کنند.
مسئولان تأکید کردهاند که هدف طرح کالابرگ، تسهیل دسترسی عادلانه همه اقشار به کالاهای اساسی است و هرگونه محدودسازی به چند فروشگاه خاص، برخلاف فلسفه اصلی این طرح حمایتی است. شهروندان همچنین میتوانند فهرست بهروز فروشگاههای مجاز را از طریق سامانهها و اپلیکیشنهای رسمی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی استعلام کنند.
ادعای عجیب درباره عاصم منیر؛ از فرماندهی ارتش پاکستان تا سفارت آمریکا!
دومین خبر تکذیبشده، ادعایی به مراتب عجیبتر بود که در برخی کانالهای تلگرامی و صفحات غیررسمی منتشر شد. در این ادعا آمده بود که ژنرال «عاصم منیر»، رئیس ستاد ارتش پاکستان، در سفری به ایران نقش «سفیر آمریکا» را ایفا کرده است.
این ادعای بیپایه که فاقد هرگونه منطق دیپلماتیک و عرف بینالملل بود، به سرعت از سوی منابع رسمی تکذیب شد. عاصم منیر عالیترین مقام نظامی پاکستان است و هیچ ارتباط سازمانی با دستگاه دیپلماسی ایالات متحده ندارد؛ ضمن آنکه روابط دیپلماتیک ایران و آمریکا از طریق سفارت و سفیر مستقیم انجام نمیشود و چنین عنوانی اساساً موضوعیت ندارد.
کارشناسان معتقدند انتشار چنین اخباری با هدف ایجاد ابهام در افکار عمومی و تخریب روابط تهران و اسلامآباد صورت میگیرد. سفرها و تماسهای مقامات نظامی و سیاسی ایران و پاکستان در چارچوب همکاریهای دوجانبه، امنیتی و منطقهای انجام میشود و هرگونه تفسیر انحرافی از آن، فاقد اعتبار است.
اتهام بیاساس طرح ترور بارون ترامپ از سوی ایران
سومین شایعه تکذیبشده در ۶ شهریور، ادعایی با رنگ و بوی امنیتی و بینالمللی بود. در این شایعه ادعا شده بود که ایران طرحی برای ترور «بارون ترامپ»، فرزند کوچک دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، در دست اجرا دارد.
این ادعا که ابتدا در برخی حسابهای مشکوک در شبکههای اجتماعی به زبان انگلیسی منتشر و سپس به فارسی بازنشر شد، هیچگونه سند، منبع رسمی یا تأیید نهاد امنیتی معتبری را به همراه نداشت و از سوی مراجع رسمی کشورمان قاطعانه تکذیب شد.
پیش از این نیز بارها ادعاهای مشابهی مبنی بر طرحهای ادعایی ایران علیه اتباع یا مسئولان آمریکایی مطرح شده که همگی با هدف فضاسازی رسانهای، افزایش فشار سیاسی و تحریک افکار عمومی آمریکا علیه ایران صورت گرفته است. تکذیب این خبر بار دیگر نشان داد که بسیاری از این اتهامات، بخشی از جنگ روانی و عملیات رسانهای علیه جمهوری اسلامی است.
ضرورت توجه به فکتچک و سواد رسانهای
تکذیب همزمان سه خبر با موضوعات متفاوت در یک روز، بار دیگر اهمیت راستیآزمایی اخبار را نشان میدهد. در شرایطی که سرعت انتشار اطلاعات در پیامرسانها و شبکههای اجتماعی بسیار بالاست، بسیاری از کاربران بدون بررسی صحت، اقدام به بازنشر اخبار میکنند و همین موضوع به ضریب انتشار شایعات میافزاید.
- پیش از بازنشر هر خبر، منبع اصلی آن را بررسی کنید.
- به تکذیبیهها و اطلاعیههای رسمی نهادهای ذیربط توجه کنید.
- به تیترهای هیجانی و ادعاهای بدون سند و مدرک اعتماد نکنید.
- اخبار اقتصادی و معیشتی مانند کالابرگ را تنها از وزارت رفاه و رسانههای رسمی پیگیری کنید.
گزارش روزانه فکتچک خبرگزاری مهر تلاش میکند با رصد اخبار جعلی و اعلام موارد تکذیبشده، به ارتقای سواد رسانهای و کاهش سردرگمی مخاطبان کمک کند. توصیه میشود شهروندان برای جلوگیری از گرفتار شدن در دام شایعات، اخبار حساس را تنها از خبرگزاریهای معتبر و پایگاههای اطلاعرسانی رسمی دنبال کنند.
نظرات (0)