ایلام، استانی در دل رشته‌کوه زاگرس، همواره به طبیعت خشن و در عین حال زیبای خود شناخته می‌شود؛ اما همین جغرافیای کوهستانی و جاده‌های پرپیچ‌وخم، مأموریت نیروهای امدادی را به چالشی پیچیده و نفس‌گیر بدل کرده است. در این استان، تأخیر حتی چند ثانیه‌ای یا نقصی کوچک در تجهیزات می‌تواند پیامدهایی جبران‌ناپذیر داشته باشد.

جغرافیای سخت؛ مأموریت دشوار

ایلام با گستره‌ای از ارتفاعات، گردنه‌های مه‌گیر، دره‌های عمیق و جاده‌های دوطرفه و باریک، یکی از استان‌های حادثه‌خیز کشور به شمار می‌رود. بسیاری از محورهای مواصلاتی این استان از دل کوهستان می‌گذرند و در فصل‌های سرد سال با لغزندگی، ریزش کوه و مه غلیظ همراه می‌شوند. در چنین شرایطی، دسترسی سریع به محل حادثه به‌ویژه در مناطق روستایی و عشایری، نیازمند آمادگی کامل، شناخت دقیق منطقه و برخورداری از ناوگان و تجهیزات متناسب با اقلیم کوهستان است.

تجربه سال‌های گذشته نشان داده که سوانح رانندگی در محورهایی مانند ایلام-مهران، ایلام-دره‌شهر و گردنه‌های منتهی به ایوان و چرداول، بخش قابل توجهی از مأموریت‌های اورژانس و هلال‌احمر را به خود اختصاص می‌دهد. در کنار آن، حوادث کوهستان، سقوط از ارتفاع، گرفتار شدن در سیلاب‌های فصلی و آتش‌سوزی مراتع نیز بر پیچیدگی کار امدادگران افزوده است.

وقتی ثانیه‌ها سرنوشت‌ساز می‌شوند

در عملیات امداد و نجات، زمان طلایی نخستین دقایق پس از حادثه تعیین‌کننده‌ترین عامل در حفظ جان مصدومان است. در ایلام، به دلیل پراکندگی جمعیت، فاصله زیاد برخی روستاها تا مراکز درمانی و دشواری تردد در مسیرهای کوهستانی، همین دقایق طلایی گاه به سختی به دست می‌آید.

کارشناسان امدادی تأکید می‌کنند که کاهش زمان رسیدن بر بالین مصدوم، تنها با استقرار مناسب پایگاه‌های امدادی، به‌کارگیری نیروهای آموزش‌دیده و بهره‌گیری از سامانه‌های ارتباطی و مکان‌یابی دقیق ممکن است. هرچه این چرخه سریع‌تر و منسجم‌تر عمل کند، شانس زنده ماندن و کاهش عوارض ناشی از مصدومیت به شکل محسوسی افزایش می‌یابد.

تجهیزات؛ حلقه حیاتی زنجیره نجات

اگر سرعت رسیدن به صحنه حادثه یک روی سکه امداد باشد، روی دیگر آن تجهیزات است. در مناطق کوهستانی ایلام، آمبولانس‌ها و خودروهای نجات باید توان عبور از جاده‌های ناهموار، شیب‌های تند و مسیرهای گلی و برفی را داشته باشند. فرسودگی ناوگان، کمبود خودروهای کمک‌دار، نبود تجهیزات تخصصی نجات در ارتفاع و کمبود ست‌های هیدرولیک و برش، می‌تواند عملیات را با اختلال جدی مواجه کند.

به گفته فعالان حوزه مدیریت بحران، نوسازی ناوگان امدادی، تأمین بالگرد امدادی برای پوشش مناطق صعب‌العبور، تجهیز پایگاه‌ها به دستگاه‌های احیای پیشرفته، ست‌های نجات کوهستان و تجهیزات ارتباطی ماهواره‌ای از جمله نیازهای اولویت‌دار استان است. تجهیزاتی که در لحظه حادثه باید بدون نقص عمل کنند؛ چرا که در کوهستان، فرصت آزمون و خطا وجود ندارد.

نیروی انسانی آموزش‌دیده؛ مکمل فناوری

در کنار سخت‌افزار، مهارت نیروی انسانی نقشی بی‌بدیل دارد. امدادگرانی که در ایلام خدمت می‌کنند، علاوه بر دانش عمومی امداد، باید با فنون نجات در کوهستان، حمل مصدوم در شیب، کار با طناب و تجهیزات فنی و مدیریت صحنه در شرایط آب‌وهوایی ناپایدار آشنا باشند.

برگزاری دوره‌های بازآموزی مستمر، مانورهای مشترک میان هلال‌احمر، اورژانس، پلیس‌راه و راهداری و همچنین آموزش همگانی به جوامع محلی و دهیاران برای اقدام اولیه تا رسیدن نیروهای حرفه‌ای، از راهکارهایی است که می‌تواند خلأ ناشی از دوری مسافت را تا حدی جبران کند. تجربه نشان داده که حضور یک فرد آموزش‌دیده در روستا، گاه پیش از رسیدن آمبولانس، جان مصدومی را نجات داده است.

جاده‌های پرحادثه و ضرورت نگاه پیشگیرانه

پیشگیری همواره کم‌هزینه‌تر و اثربخش‌تر از درمان است. ایمن‌سازی نقاط حادثه‌خیز، نصب علائم هشداردهنده، روشنایی گردنه‌ها، ایجاد شانه خاکی ایمن و توسعه اورژانس جاده‌ای می‌تواند از شمار مأموریت‌های سنگین بکاهد. در کنار آن، فرهنگ‌سازی برای رعایت سرعت مطمئنه، استفاده از کمربند ایمنی و پرهیز از سبقت غیرمجاز در جاده‌های کوهستانی ایلام ضرورتی انکارناپذیر است.

  • توسعه و نوسازی پایگاه‌های بین‌جاده‌ای هلال‌احمر و اورژانس
  • تأمین خودروهای دو دیفرانسیل و آمبولانس‌های کوهستان‌رو
  • تقویت پوشش ارتباطی و استقرار بالگرد امدادی در غرب کشور
  • آموزش روستاییان و رانندگان حمل‌ونقل عمومی برای اقدامات اولیه

استان ایلام به دلیل موقعیت مرزی و تردد زائران عتبات عالیات در ایام اربعین، در برخی مقاطع سال با افزایش چشمگیر حجم ترافیک نیز روبه‌روست؛ موضوعی که فشار مضاعفی بر شبکه امدادی وارد می‌کند و لزوم برنامه‌ریزی فصلی و تقویت ظرفیت‌های امدادی را دوچندان می‌سازد.

پیوند ثانیه و تجهیز؛ فرمول نجات در ایلام

در نهایت، امداد در ایلام روایتی از پیوند ناگسستنی «زمان» و «تجهیز» است. جغرافیا را نمی‌توان تغییر داد، اما می‌توان با سرمایه‌گذاری هوشمند بر تجهیزات به‌روز، ناوگان توانمند و نیروی انسانی ماهر، از دل همین کوهستان‌های سخت، مسیری برای نجات گشود. هر ثانیه‌ای که با تجهیز مناسب صرفه‌جویی شود، امید بیشتری برای بازگشت یک هم‌وطن به آغوش خانواده‌اش زنده می‌ماند؛ و این همان رسالت بزرگ امدادگران ایلامی است که در سخت‌ترین شرایط، چراغ امید را روشن نگه می‌دارند.