مأموریتی که قرار بود یک حضور آموزشی و دریانوردی معمول در آبهای هند باشد، به یکی از پرحاشیهترین روایتهای اخیر نیروی دریایی ارتش تبدیل شد. ناو لاوان که همراه با ناوشکن دنا راهی رزمایش بینالمللی هند شده بود، اکنون پس از حدود شش ماه دوری از کشور، با بازگشت نخستین گروه از ملوانان خود به صدر اخبار بازگشته است.
به گزارش تابناک، داستان لاوان را نمیتوان تنها با چند عدد درباره طول، وزن یا سرعت شناور روایت کرد. این شناور که امروز به عنوان یکی از ناوهای پشتیبانی قدیمی اما فعال نیروی دریایی شناخته میشود، ناخواسته در مرکز حادثهای قرار گرفت که مسیر یک مأموریت دریایی را به کلی تغییر داد.
مأموریتی آموزشی که رنگ نظامی گرفت
لاوان به همراه ناوشکن دنا برای شرکت در برنامههای دریایی هند از جمله رزمایش چندملیتی MILAN ۲۰۲۶ و مراسم «سان ناوگان بینالمللی» به این کشور اعزام شده بود. این اعزام در چارچوب برنامههای حضور برونمرزی نیروی دریایی ارتش و با هدف تمرینهای مشترک، تعامل دریایی و نمایش پرچم تعریف شده بود.
دو شناور ایرانی در کنار ناوهای چندین کشور دیگر در بندر و آبهای هند حضور یافتند و پس از پایان برنامهها، دنا مسیر بازگشت به ایران را در پیش گرفت. لاوان نیز قرار بود پس از تکمیل مأموریت به همراه گروه اعزامی به کشور بازگردد، اما تحولات منطقهای این برنامه را بر هم زد.
درخواست پهلوگیری اضطراری پیش از حادثه دنا
برخلاف تصور اولیه که لاوان پس از حمله به دنا به هند پناه برده است، گزارشهای منتشرشده در رسانههای هندی تصویر دقیقتری ارائه میدهند. بر اساس این گزارشها، لاوان پیش از وقوع حمله، با مشکلات فنی مواجه شده و درخواست پهلوگیری اضطراری در بندر کوچی را مطرح کرده بود.
- ۲۸ فوریه: ایران درخواست رسمی برای پذیرش اضطراری لاوان در بندر کوچی را به هند ارائه کرد.
- اول مارس: دولت هند با این درخواست موافقت کرد و مجوز پهلوگیری اضطراری صادر شد.
- چهارم مارس: لاوان در بندر کوچی پهلو گرفت و حدود ۱۸۳ نفر از خدمه آن در تأسیسات دریایی هند اسکان داده شدند.
وزیر خارجه هند نیز بعداً تأکید کرد که تصمیم دهلینو برای پذیرش این شناور، ماهیتی کاملاً انسانی و بر اساس قواعد دریانوردی برای کمک به شناور دچار نقص فنی بوده است. این نکته نشان میدهد حضور لاوان در کوچی از قبل برنامهریزی نشده بود و ارتباط مستقیمی با حادثه بعدی نداشت.
حمله مرگبار به ناوشکن دنا در اقیانوس هند
تنها ساعاتی پس از پهلوگیری لاوان، حادثه اصلی رخ داد. در چهارم مارس ۲۰۲۶، ناوشکن دنا که در مسیر بازگشت از هند و در آبهای نزدیک به سواحل جنوبی سریلانکا در حال دریانوردی بود، هدف حمله اژدری یک زیردریایی آمریکایی قرار گرفت.
بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، این حمله منجر به انفجار و غرق شدن دنا شد. در این حادثه ۸۷ نفر از ملوانان ایرانی به شهادت رسیدند و ۳۲ نفر از خدمه توسط تیمهای جستوجو و نجات سریلانکایی نجات یافتند. بعدها پیکر ۸۴ تن از شهدا برای انتقال به ایران آماده شد و همراه با بازماندگان به کشور بازگردانده شد.
دنا از کلاس موج و از شناورهای رزمی اصلی نیروی دریایی ارتش بود که نقش مهمی در مأموریتهای دوربرد و حضور در آبهای آزاد ایفا میکرد. از دست رفتن آن در یک مأموریت بینالمللی، یکی از تلخترین حوادث سالهای اخیر برای نیروی دریایی محسوب میشود و جنگ در منطقه را به شکلی آشکار به پهنه اقیانوس هند کشاند.
شش ماه توقف در کوچی؛ فراتر از یک تعمیر فنی
پس از غرق شدن دنا، لاوان عملاً در شرایطی کاملاً متفاوت در بندر کوچی باقی ماند. بندری که قرار بود توقفی کوتاه و اضطراری برای رفع نقص فنی باشد، به اقامتگاهی چندماهه برای خدمه ایرانی تبدیل شد.
در این مدت، تصمیمگیری درباره حرکت دوباره لاوان دیگر یک موضوع صرفاً فنی یا دریانوردی نبود. محیط امنیتی اقیانوس هند به شدت ملتهب شده بود، یک ناو ایرانی در نزدیکی همان منطقه غرق شده بود و هرگونه تردد شناور نظامی ایران نیازمند ارزیابیهای دقیق عملیاتی، امنیتی و دیپلماتیک بود.
هند نیز در این میان تلاش میکرد توازن حساسی میان روابط خود با ایران، مناسباتش با آمریکا و الزامات امنیتی منطقه برقرار کند. حساسیت موضوع تا حدی بود که حتی تلاش برخی خبرنگاران برای تصویربرداری از لاوان در بندر کوچی با برخورد نیروهای امنیتی هند مواجه شد. مقامهای هندی بارها تأکید کردند میزبانی از لاوان اقدامی بشردوستانه است و نه موضعگیری سیاسی.
بازگشت سه ملوان به داراب پس از دوری طولانی
اکنون پس از گذشت حدود شش ماه از آغاز آن مأموریت، سه تن از کارکنان ناو لاوان به ایران بازگشته و وارد شهرستان داراب، محل سکونت خانوادههای خود شدهاند. به نوشته رسانهها از جمله فرارو، این افراد از جمله ۱۸۳ خدمهای بودند که از اسفندماه سال گذشته در هند به سر میبردند.
تصاویر منتشرشده از استقبال خانوادهها و مردم داراب از این ملوانان، جنبه انسانی این مأموریت را پررنگ کرده است. شش ماه دوری در شرایط عادی نیز برای خانواده یک دریانورد طولانی است؛ اما وقتی این دوری با توقف در کشوری دیگر، نگرانی از جنگ منطقهای و خبر غرق شدن شناور همراه همراه شود، اضطراب و انتظار دوچندان میشود.
این سه ملوان نخستین گروهی هستند که پس از ماهها بلاتکلیفی به آغوش خانواده بازگشتهاند و بازگشت آنان از سوی رسانهها به عنوان پایانی بر یک انتظار طولانی توصیف شده است.
لاوان چه شناوری است؟
ناو لاوان از کلاس «هنگام» است؛ کلاسی با طراحی اولیه شرکت کشتیسازی یارو (Yarrow) اسکاتلند که برای مأموریتهای آبی-خاکی و پشتیبانی طراحی شده است. مشخصات کلی این شناورها عبارت است از:
- طول حدود ۹۳ متر و عرض حدود ۱۵ متر
- وزن بیش از ۲۵۰۰ تن
- توانایی حمل بالگرد، تجهیزات سنگین، خودروهای نظامی و نیرو
- قابلیت پشتیبانی از عملیات ساحلی و در پیکربندیهای جدید، حمل پهپاد
برخلاف دنا که یک شناور رزمی و ناوچه کلاس موج بود، لاوان یک شناور پشتیبانی و لجستیکی است و نقش مکمل را در یک ناوگروه ایفا میکند. حضور همزمان این دو شناور در مأموریت هند نیز نشاندهنده ترکیب توان رزمی و پشتیبانی در یک گروه اعزامی بود. لاوان قرار نبود جایگزین دنا شود، بلکه مأموریت آن جابهجایی نیرو و تجهیزات و پشتیبانی از عملیات بود.
روایتی انسانی پشت شماره بدنه
آنچه داستان لاوان را از یک خبر صرفاً نظامی جدا میکند، وجه انسانی آن است. پشت هر شماره بدنه، دهها و صدها انسان حضور دارند که هر تصمیم سیاسی و نظامی مستقیماً بر زندگی آنان اثر میگذارد.
اگر دنا در این روایت نماد یک تراژدی بزرگ دریایی است، لاوان نماد مأموریتی ناتمام است؛ مأموریتی که با هدف تعامل و حضور آموزشی آغاز شد، در میان جنگ و حادثهای مرگبار متوقف ماند و اکنون با بازگشت تدریجی خدمهاش به خانه، فصل تازهای را آغاز کرده است. سرنوشت نهایی این شناور و زمان بازگشت کامل آن به ایران همچنان به بررسیهای فنی و شرایط امنیتی منطقه وابسته است.
نظرات (0)