جشنواره فیلم ونیز ۲۰۲۶ بار دیگر به صحنه یک مطالبه جهانی برای فلسطین تبدیل شده است. گروهی از سینماگران، نویسندگان و موسیقیدانان برجسته ایتالیایی و بینالمللی با انتشار نامهای سرگشاده از قدیمیترین جشنواره سینمایی جهان خواستهاند نقش فعالتری در توقف جنایات علیه مردم غزه ایفا کند و همدستی فرهنگی با رژیم صهیونیستی را بهطور شفاف قطع کند.
نامهای برای دومین سال متوالی؛ «غزه همچنان میسوزد»
به گزارش هالیوود ریپورتر که خبرگزاری مهر آن را بازنشر کرده، این نامه به ابتکار کارزار Venice4Palestine (ونیز برای فلسطین) منتشر شده؛ همان تشکلی که سال گذشته نیز بیانیه مشابهی را خطاب به مسئولان دوسالانه ونیز منتشر کرده بود. امضاکنندگان در متن جدید تاکید کردهاند آنچه امروز به نام آتشبس معرفی میشود، وضعیتی عادی و دروغین ساخته و تغییری در سرنوشت مردم فلسطین ایجاد نکرده است.
در بخشی از نامه آمده است: «برای مردم فلسطین هیچ چیز تغییر نکرده است. اسرائیل نهتنها جنایات خود را متوقف نکرده، بلکه دامنه آتش خود را به کرانه باختری، سوریه، لبنان و ایران گسترش داده است. اشکها برای تبرئه ما کافی نیست؛ این اشکها گواه ناتوانی ما در استفاده از قدرت عمل جمعیمان است.»
نویسندگان نامه با اشاره به نمایش فیلم «صدای هند رجب» در دوره گذشته جشنواره که به گفته آنان احساسات و خشم جمعی را برانگیخت، نوشتهاند سال گذشته موجی از همبستگی شکل گرفت و میلیونها نفر در خیابانها و حتی در دریا به حمایت از فلسطین برخاستند، اما اکنون خطر عادیسازی جنایت، دوباره برجسته شده است.
چه کسانی امضا کردهاند؟ از راجر واترز تا برنده نوبل
فهرست امضاکنندگان امسال چهرههای شناختهشدهای از سینما، ادبیات و موسیقی را در بر میگیرد. در میان آنان نام راجر واترز از گروه پینک فلوید، آنی ارنو نویسنده برنده جایزه نوبل ادبیات، گای پیرس بازیگر سرشناس، و کارگردانانی چون ایزابل کوشت، سلین سیاما و ماتئو گارونه دیده میشود. همچنین عرب ناصر و طارزان ناصر کارگردانان فلسطینی و ایان سیوان کارگردان فرانسوی-اسرائیلی نیز این نامه را امضا کردهاند.
به گفته برگزارکنندگان، نمایندگان «ونیز برای فلسطین» قرار است روز ۸ سپتامبر (۱۷ شهریور) در حاشیه جشنواره ونیز، پنلی با عنوان «هنوز غزه همچنان میسوزد» برگزار کنند و جزئیات مطالبات خود را با اهالی سینما و رسانهها در میان بگذارند.
مطالبه نخست: پرچم فلسطین را برافرازید
یکی از خواستههای صریح و نمادین نامه، برافراشتن پرچم فلسطین در تمام طول جشنواره است. امضاکنندگان از مدیران جشنواره خواستهاند همانگونه که پرچم کشورهای حاضر در بخش رسمی طبق روال استاندارد به نمایش درمیآید، پرچم فلسطین نیز به پاس حضور دو فیلم فلسطینی «المواطن اسامه» (شهروند اسامه) ساخته احمد حسونا و «حوار مع البحر» (گفتوگو با دریا) ساخته مؤید علیان در ونیز امسال، برافراشته بماند. آنان تاکید کردهاند این اقدام پیشتر در منابع رسمی جشنواره نیز به عنوان رویهای معمول تایید شده و سال گذشته نیز خواست مشابهی برای برجسته کردن صدای هنرمندان فلسطینی در مراسم افتتاحیه و اختتامیه مطرح شده بود.
سه محور اصلی نامه؛ از زنجیره تامین تا تحریم فرهنگی
نامه «ونیز برای فلسطین» فراتر از یک درخواست نمادین، سه محور عملی را برای شکستن چرخه همدستی و عادیسازی پیشنهاد کرده است:
- ۱. ردیابی زنجیره تامین و تعلیق همکاریها: سینما مانند سایر عرصههای فرهنگ به زنجیرهای از تامین مالی، تولید مشترک، پخش، فروش و حضور در جشنوارهها وابسته است. امضاکنندگان میگویند در هر حلقه از این زنجیره باید شفافیت مطالبه شود و تمام توافقها با نهادها و موسسات مرتبط با رژیم صهیونیستی تا زمان پایبندی اسرائیل به حقوق بینالملل به حالت تعلیق درآید. آنان این تحریم را نه بر مبنای هویت، بلکه بر اساس سازوکارهای همدستی و در پاسخ به فراخوان جنبش BDS و PACBI در سال ۲۰۰۵ دانستهاند. سه شرط محوری برای پایان تحریم نیز یادآوری شده است: پایان اشغال و استعمار فلسطین، به رسمیت شناختن حقوق بنیادین شهروندان عرب فلسطینی در اسرائیل و احترام به حق بازگشت پناهندگان فلسطینی بر اساس قطعنامه ۱۹۴ سازمان ملل.
- ۲. از آگاهی تا عمل مشترک و حمایت از کارکنان: نویسندگان نامه از اصناف، انجمنها و فعالان حوزه فیلم و فرهنگ خواستهاند ساختاری حمایتی برای محافظت از کارکنانی ایجاد کنند که به دلیل موضعگیری علیه نسلکشی با خطر اخراج، اتهامات و اقدامات انضباطی مواجه میشوند. در همین راستا و با همکاری یک تیم حقوقی، سندی تهیه شده که با تکیه بر قانون اساسی ایتالیا، حقوق بینالملل و قانون حق نشر، به فیلمسازان اجازه میدهد خود را از همدستی در جنایات مبرا کنند. این ابتکار پاسخی به مناقشه اخیر پیرامون نمایش مرور آثار سینمای ایتالیا در سرزمینهای اشغالی و احساس ناتوانی پدیدآورندگان در مدیریت بهرهبرداری از آثارشان عنوان شده است.
- ۳. فلسطین فراموش نشده است: فراتر از پرچم، تاکید بر تداوم حضور صدای فلسطین در متن جشنواره، از جمله حمایت از فیلمسازان فلسطینی و روایت مقاومت و خلاقیت آنان در شرایط جنگی.
انتقاد از عادیسازی و گسترش دامنه جنگ
لحن نامه به شدت انتقادی است و از شکلگیری «وضعیت عادی جدید» ابراز نگرانی میکند. به باور امضاکنندگان، آتشبس صوری پوششی برای ادامه جنایت و گسترش آن به جغرافیایی فراتر از غزه شده است. آنان یادآور شدهاند که فلسطین امروز بار دیگر این ایده را زنده کرده که «جهانی دیگر ممکن است»؛ ایدهای که به گفته آنان ۲۵ سال پیش در جریان اعتراضات جنوا ۲۰۰۱ در حاشیه نشست گروه هشت سرکوب شد.
در بخش دیگری از متن، با اشاره به افزایش سرکوب، نظامیشدن شهرها، قوانین محدودکننده اعتراض و روایتهای جهتدار در رسانهها، آمده است که دیواری در برابر عدالت، برابری و کنش متقابل ساخته شده، اما مقاومت مردم فلسطین – که با به خطر انداختن جان خود واقعیت را روایت و حافظه جمعی را زنده نگه میدارند – الگویی برای پافشاری است.
نویسندگان همچنین به نمونههایی از کنش جمعی در یک سال گذشته اشاره کردهاند: کارگرانی که مانع حمل سلاح شدهاند، هیات داوران بینالمللی دوسالانه هنری ونیز که به ابتکار ائتلاف «هنر نه نسلکشی» (ANGA) به صورت جمعی استعفا دادند، اعتراض کارکنان به افتتاح غرفه اسرائیل و اعتصاب بیسابقه در تاریخ این نهاد، و کاروان جهانی صمود که به گفته آنان محاصره دریایی غزه را در آبهای بینالمللی به چالش کشید.
چرا ونیز مهم است؟
جشنواره فیلم ونیز به عنوان قدیمیترین جشنواره سینمایی جهان و یکی از سه رویداد بزرگ سینمایی در کنار کن و برلین، همواره فراتر از نمایش فیلم، تریبونی فرهنگی و سیاسی بوده است. دوسالانه ونیز که متولی این جشنواره است، نهادی با نفوذ بینالمللی محسوب میشود و موضعگیری آن میتواند بر مناسبات تامین مالی، تولید مشترک و توزیع آثار در اروپا اثر مستقیم بگذارد. از این رو، کارزار «ونیز برای فلسطین» میکوشد با فشار بر همین نقطه کانونی، زنجیره همدستی فرهنگی را در معرض پرسش قرار دهد.
این در حالی است که دوره ۲۰۲۶ ونیز با حضور پررنگ سینمای فلسطین و حساسیت افکار عمومی اروپا نسبت به بحران انسانی غزه، بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه قرار گرفته است. برگزارکنندگان کارزار میگویند تا زمانی که قوانین بینالمللی رعایت نشود، انزوای دیپلماتیک، فرهنگی و اقتصادی رژیم صهیونیستی باید به عنوان ابزاری مشروع برای فشار بر نهادها ادامه یابد.
نظرات (0)