رئیس سازمان ثبت احوال کشور با ارائه گزارشی از آخرین وضعیت صدور کارت ملی هوشمند، از صدور یک میلیون و ۵۰۰ هزار کارت طی ماه‌های اخیر خبر داد و اعلام کرد میزان بدهی این سازمان به مردم از ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار کارت به حدود ۶ میلیون کارت کاهش یافته است. او ابراز امیدواری کرد با رفع موانع موجود، تا پایان پاییز امسال صف انتظار به‌طور کامل برطرف شود.

محمد جمالو در یک برنامه تلویزیونی، با عذرخواهی از مردم بابت تأخیر طولانی در تحویل کارت‌ها گفت: کارت ملی یک کارت عادی نیست و ویژگی‌های امنیتی و هویتی خاص آن، نیازمند احراز هویت دقیق است. تورم قوانین و تعدد دستگاه‌های مسئول در این حوزه، روند صدور را با کندی مواجه کرده، اما برنامه‌ریزی جدید برای تسریع فرآیند در حال اجراست.

کاهش بدهی از ۷.۵ میلیون به ۶ میلیون کارت

به گفته جمالو، در ابتدای دوره مسئولیت وی، سازمان ثبت احوال حدود ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار کارت به متقاضیان بدهکار بود که این رقم اکنون به ۶ میلیون رسیده است. صدور یک میلیون و ۵۰۰ هزار کارت در ماه‌های اخیر، گام مهمی در جهت جبران عقب‌ماندگی‌ها بوده است.

وی تأکید کرد اگر آسیب‌های ناشی از حمله اخیر به کشور رخ نمی‌داد، روند تسویه بدهی با سرعت بیشتری پیش می‌رفت. با این حال، برنامه سازمان بر این است که تا پایان پاییز امسال، تمام کارت‌های معوق تحویل داده شود. او افزود تورم مقررات و همپوشانی مسئولیت‌ها میان نهادهای مختلف، از دلایل اصلی انباشت این بدهی در سال‌های گذشته بوده است.

صدور فوری مدارک موقت برای آسیب‌دیدگان جنگ

رئیس سازمان ثبت احوال بخش دیگری از سخنان خود را به اقدامات این سازمان در جریان جنگ تحمیلی اخیر اختصاص داد. وی با اشاره به اینکه در پی حملات انجام‌شده، اسناد هویتی شمار زیادی از هموطنان در زیر آوار ماند یا از بین رفت، گفت: این موضوع مشکلات جدی برای دریافت خدمات بانکی، مخابراتی و اداری ایجاد کرده بود.

برای حل این مشکل، سازمان ثبت احوال با همکاری اپراتورهای تلفن همراه، شبکه بانکی و سایر دستگاه‌های اجرایی، طرح صدور «شناسه هویتی» موقت را اجرا کرد. این مدرک در واقع یک رسید و گواهی رسمی بود که هویت و شناسه ملی فرد را تأیید می‌کرد و بسته به میزان ترافیک کاری در هر شهر، ظرف یک ساعت تا حداکثر یک روز صادر می‌شد.

جمالو تصریح کرد: امروز تقریباً تمام آسیب‌دیدگان جنگ مدارک موقت خود را دریافت کرده‌اند، به‌جز موارد معدودی که فرد در دسترس نبوده یا برای تحویل مراجعه نکرده است. افرادی که سیم‌کارت یا مدارکشان از بین رفته بود، می‌توانستند با مراجعه به شعب ثبت احوال و احراز هویت بیومتریک، امور خود را بدون وقفه پیگیری کنند.

تمدید اعتبار کارت‌ها تا پایان ۱۴۰۵ و طراحی نسل جدید

در پاسخ به پرسش بسیاری از شهروندان درباره انقضای کارت‌های هوشمند، رئیس سازمان ثبت احوال اعلام کرد اعتبار تمام کارت‌های ملی هوشمند تا پایان سال ۱۴۰۵ تمدید شده است و دارندگان نیازی به مراجعه فوری ندارند.

وی همچنین از آغاز طراحی مجدد نسل جدید کارت ملی خبر داد و گفت: در طرح جدید، قابلیت احراز هویت برخط به‌طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. این کارت جدید، علاوه بر افزایش سرعت صدور، بهره‌مندی از خدمات را نیز ساده‌تر خواهد کرد. به‌ویژه برای افرادی که کارت‌شان منقضی شده یا در صف دریافت هستند، اجرای این طرح جدید در اولویت قرار دارد.

دریافت خدمات بدون همراه داشتن کارت فیزیکی

جمالو با اشاره به توسعه زیرساخت‌های احراز هویت دیجیتال گفت: با اتکا به پایگاه دقیق داده‌های ثبت احوال و بهره‌گیری از هوش مصنوعی، می‌توان خدمات را سطح‌بندی کرد. به این معنا که حتی اگر شهروندی کارت ملی خود را همراه نداشته باشد، با استفاده از اثر انگشت و تشخیص چهره بتواند خدمات سطح یک و دو را در بانک‌ها، ادارات و نهادهای خدماتی دریافت کند.

وی افزود این رویکرد در نسل جدید کارت ملی به‌صورت کامل پیاده‌سازی می‌شود و دیگر نیازی به ارائه فیزیکی کارت برای بسیاری از مراجعات روزمره نخواهد بود. زیرساخت این تحول به گفته او فراهم شده و تنها نیازمند همکاری بین‌دستگاهی برای اتصال سامانه‌هاست.

بهبود کیفیت عکس و تجمیع کارت‌های خدماتی

یکی دیگر از دغدغه‌های مطرح‌شده، کیفیت عکس روی کارت ملی بود. رئیس سازمان ثبت احوال در این باره توضیح داد: در تمام دنیا، عکس کارت‌های هویتی با عکس‌های آتلیه‌ای متفاوت است و استانداردهای خاصی دارد. هرچند ممکن است همچنان نارضایتی‌هایی وجود داشته باشد، اما در نسل جدید تلاش شده کیفیت و رضایتمندی به‌طور محسوسی بهبود یابد.

وی درباره طرح تجمیع کارت‌های مختلف در کارت ملی نیز گفت: احراز هویت برخط این امکان را فراهم می‌کند که بسیاری از کارت‌های خدماتی در یک کارت واحد تجمیع شوند. سازمان ثبت احوال زیرساخت لازم را آماده کرده و مذاکراتی با شبکه بانکی آغاز شده است. با اجرای کامل این طرح، مشکل کپی‌برداری از مدارک هویتی نیز برطرف خواهد شد و اصالت‌سنجی به‌صورت الکترونیکی انجام می‌گیرد.

سامانه «از من بپرس» و خدمات غیرحضوری در «سهیم»

جمالو پاسخگویی و انعطاف‌پذیری را محور اصلی تحول دیجیتال در ثبت احوال دانست و از فعالیت سامانه «از من بپرس» با شماره ۱۵۱۰ خبر داد. این سامانه از ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ فعال شده و هر روز از ساعت ۸ صبح تا ۱۰ شب به پرسش‌های مردم درباره مدارک هویتی پاسخ می‌دهد.

به گفته وی، حدود ۱۰۰۰ نفر در سراسر کشور در این مرکز پاسخگو هستند و تماس‌ها به‌صورت مستقیم به تلفن همراه کارشناسان منتقل می‌شود. ایرانیان خارج از کشور نیز می‌توانند از طریق کد هفت همین سامانه، خدمات مشاوره‌ای دریافت کنند.

رئیس سازمان ثبت احوال با تأکید بر توسعه خدمات غیرحضوری افزود: در حال حاضر بیش از ۲۵ خدمت الکترونیک از طریق سامانه «سهیم» ارائه می‌شود. شهروندان با ورود به این سامانه و وارد کردن کد ملی و احراز هویت اولیه، می‌توانند خدماتی از تغییر نام خانوادگی تا درخواست شناسنامه نوزاد را به‌صورت کاملاً آنلاین انجام دهند. دفاتر پیشخوان نیز در سراسر کشور این خدمات را به شکل حضوری پشتیبانی می‌کنند.

«کیف هویت من» روی تلفن همراه در راه است

جمالو از رونمایی قریب‌الوقوع خدمت جدید «کیف هویت من» در سامانه سهیم خبر داد و گفت: این سرویس که هم‌اکنون برای بخشی از ایرانیان فعال شده، طی روزهای آینده برای همه هموطنان در دسترس قرار می‌گیرد و حداکثر تا ۲۰ روز آینده تکمیل می‌شود.

بر این اساس، افراد پس از احراز هویت در سامانه سهیم، می‌توانند نسخه رمزنگاری‌شده کارت ملی و شناسنامه خود را در تلفن همراه داشته باشند. در مراجعه به بانک یا ادارات، همین نسخه دیجیتال از طریق بستر امن برای دستگاه مقصد ارسال می‌شود و همزمان احراز هویت بیومتریک با کمک هوش مصنوعی انجام خواهد گرفت. این اقدام گام مهمی در جهت ارائه خدمات بدون نیاز به مدارک فیزیکی و کاهش مراجعات حضوری محسوب می‌شود.