انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در تازه‌ترین برنامه خود، نشستی تخصصی را با محوریت یکی از کهن‌ترین و ارزشمندترین اسناد تمدنی ایران برگزار می‌کند. نشست «منشور کوروش؛ سرمایه ملی و میراث جهانی» با هدف بازخوانی جایگاه تاریخی، فرهنگی و جهانی این اثر برجسته هخامنشی و تبیین نقش آن در حافظه تمدنی ایران و جهان تدارک دیده شده است.

زمان و مکان برگزاری

این نشست روز سه‌شنبه دهم شهریورماه ۱۴۰۵ از ساعت ۱۷ در تالار اجتماعات شهید مطهری (ره) انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار می‌شود. به گفته برگزارکنندگان، تمرکز اصلی این رویداد بر بررسی ابعاد تاریخی و فرهنگی منشور کوروش و جایگاه آن در میان میراث تمدنی جهان خواهد بود.

سخنرانان و محورهای گفت‌وگو

در این نشست جمعی از استادان و صاحب‌نظران حوزه فرهنگ، تاریخ و میراث فرهنگی حضور دارند و دیدگاه‌های خود را درباره وجوه مختلف منشور کوروش مطرح خواهند کرد. از جمله سخنرانان این برنامه می‌توان به این افراد اشاره کرد:

  • احمد پاکتچی؛ سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در یونسکو
  • حسن فرطوسی؛ دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران
  • روزبه زرین‌کوب؛ عضو هیئت علمی دانشگاه تهران
  • محمود شالویی؛ پژوهشگر و فعال حوزه فرهنگ و هنر

قرار است در این گفت‌وگوها، منشور کوروش نه فقط به عنوان یک شیء تاریخی، بلکه به مثابه یک سرمایه نمادین و فرهنگی برای ایران و جهان مورد بازخوانی قرار گیرد و نسبت آن با مفاهیمی چون هویت ملی، حافظه تاریخی و میراث مشترک بشری تحلیل شود.

منشور کوروش؛ سندی از مدارا و حکمرانی

منشور کوروش را یکی از مهم‌ترین اسناد به‌جامانده از دوره هخامنشی می‌دانند. این استوانه سفالین در سال‌های ۵۳۹ تا ۵۳۸ پیش از میلاد و پس از فتح بابل به زبان اکدی و با خط میخی نگاشته شده است. متن آن روایت رسمی کوروش بزرگ از ورود به بابل، سیاست‌های حکمرانی و نگاه او به اداره جامعه را بازتاب می‌دهد.

محورهای اصلی این منشور بر مفاهیمی چون همزیستی مسالمت‌آمیز، احترام به فرهنگ‌ها و باورهای اقوام مختلف، بازسازی شهرها و سامان‌دهی اجتماعی و شیوه‌ای از حکمرانی مبتنی بر مدارا استوار است. همین ویژگی‌ها سبب شده است که بسیاری از پژوهشگران، منشور کوروش را بیانگر الگویی متفاوت از قدرت در جهان باستان بدانند؛ الگویی که به جای تحمیل یکسان‌سازی فرهنگی، بر به رسمیت شناختن تنوع و حفظ کرامت جوامع تأکید دارد.

از فتح بابل تا ثبت جهانی در یونسکو

اهمیت منشور کوروش در دهه‌های اخیر تنها در حوزه پژوهش‌های تاریخی باقی نمانده و به عرصه دیپلماسی فرهنگی و میراث جهانی نیز راه یافته است. این اثر اکنون به عنوان نمادی از پیشینه مدارا و گفت‌وگوی فرهنگی ایران در مجامع بین‌المللی شناخته می‌شود.

در همین راستا، هم‌زمان با برگزاری چهل و سومین کنفرانس عمومی یونسکو در روز ششم نوامبر ۲۰۲۵ (۱۵ آبان ۱۴۰۴) در شهر سمرقند، «منشور کوروش کبیر» به همت جمهوری اسلامی ایران به ثبت جهانی رسید. به گزارش خبرگزاری مهر، این ثبت جهانی گامی مهم در معرفی ظرفیت‌های تمدنی ایران و تثبیت جایگاه این سند تاریخی در فهرست میراث مستند و مشترک بشری ارزیابی می‌شود.

برگزارکنندگان نشست پیش رو تأکید کرده‌اند که بررسی منشور کوروش در چنین بستری، فرصتی برای پیوند پژوهش‌های دانشگاهی با سیاست‌گذاری فرهنگی و تقویت روایت ایران از سهم خود در شکل‌گیری مفاهیم امروزین حقوق انسانی و احترام متقابل میان فرهنگ‌هاست.

انتظار می‌رود نتایج این نشست در قالب مجموعه‌ای از سخنرانی‌های تخصصی و تحلیل‌های تاریخی-فرهنگی، چشم‌انداز روشن‌تری از چرایی اهمیت تداوم پاسداشت و معرفی این میراث کهن برای نسل‌های آینده ترسیم کند.