ویدئویی کوتاه اما تکاندهنده از سیلاب اخیر در مرز چین و نپال طی ساعات گذشته بهطور گسترده در رسانهها و شبکههای اجتماعی بازنشر شده است. در این تصاویر، رودخانهای خروشان که به بستری گلآلود و پر از سنگ و تنه درختان تبدیل شده، با سرعتی شگفتانگیز به سمت مناطق پاییندست حرکت میکند و در مسیر خود هر آنچه را بر سر راه دارد، میبلعد. نکتهای که این ویدئو را بیش از پیش مورد توجه قرار داده، مقاومت یک ساختمان در برابر این موج ویرانگر است.
بر اساس آنچه در ویدئوی منتشر شده دیده میشود، سیلاب با رنگ قهوهای تیره و کفی از گل و لای، همچون بهمنی از آب و سنگ از ارتفاعات سرازیر شده و به سرعت دشت و جادههای اطراف را در بر میگیرد. ساختمان چندطبقهای که در حاشیه مسیر سیل قرار دارد، در حالی که امواج به شدت به پایههای آن میکوبند، همچنان ایستادگی میکند و فرو نمیریزد؛ صحنهای که از سوی کاربران «معجزه مقاومت» توصیف شده است.
فیلمی که پربازدید شد
این ویدئو که روز نهم شهریورماه (۳۱ اوت ۲۰۲۶) بازتاب گستردهای یافته، در بسیاری از کانالهای خبری با عنوان «سیل آخرالزمانی نپال» منتشر شده است. در توضیح منتشرکنندگان آمده که سیلاب در منطقه مرزی میان تبت (چین) و شمال نپال رخ داده؛ منطقهای کوهستانی و صعبالعبور در دامنههای هیمالیا که هر ساله در فصل بارانهای موسمی شاهد سیلابهای ناگهانی است.
در ویدئو، علاوه بر حجم عظیم آب، شدت تخریب نیز بهوضوح قابل مشاهده است. درختان کندهشده، قطعات چوب و سنگهای بزرگ با سرعت در جریان آب جابهجا میشوند و غبار و مه ناشی از برخورد آب با صخرهها فضا را فرا گرفته است. افرادی که از فاصله دور فیلمبرداری میکنند، با حیرت این صحنه را «آخرالزمانی» توصیف میکنند.
چرا سیلابهای هیمالیا تا این اندازه ویرانگرند؟
کارشناسان محیط زیست و مدیریت بحران میگویند سیلابهای این منطقه معمولاً ترکیبی از چند عامل همزمان است:
- بارشهای موسمی شدید: از خرداد تا شهریور، بارشهای سنگین موسمی در نپال و جنوب چین باعث اشباع خاک و بالا آمدن ناگهانی سطح رودخانهها میشود.
- ذوب برف و یخچالهای هیمالیا: افزایش دما در سالهای اخیر، ذوب سریعتر برف و یخچالها و حتی خطر شکستن دریاچههای یخچالی را به دنبال داشته است.
- زمینلغزش و رانش کوه: در مناطق مرزی چین و نپال، لغزش دامنهها میتواند مسیر رودخانه را بهطور موقت مسدود و سپس با شکست سد طبیعی، موجی سهمگین ایجاد کند.
- توپوگرافی تند و درههای باریک: شیب زیاد کوهستان باعث میشود آب در مدت کوتاهی شتاب بگیرد و قدرت تخریب چند برابری پیدا کند.
به همین دلیل، سیلابهای هیمالیا اغلب علاوه بر آب، حجم زیادی از رسوب، گل و لای و قلوهسنگ را با خود حمل میکنند و به «سیل گلآلود» یا «جریان واریزهای» معروف هستند؛ پدیدهای که قدرت تخریب آن به مراتب بیشتر از سیلاب معمولی است.
مقاومت ساختمان؛ استثنا یا مهندسی مقاوم؟
یکی از پرسشهای پرتکرار کاربران پس از دیدن ویدئو این است که چگونه آن ساختمان در برابر چنین فشاری دوام آورده است. بررسی اولیه تصاویر نشان میدهد سازه مذکور اسکلتی نسبتاً محکم دارد و احتمالاً بر روی پی سنگی و در ارتفاعی کمی بالاتر از بستر اصلی رودخانه بنا شده است. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که حتی اگر بنا در نگاه اول سالم به نظر برسد، احتمال آسیب جدی به فونداسیون، فرسایش خاک زیر پی و ناپایداری در روزهای آینده بسیار بالاست و باید به سرعت مورد بررسی فنی قرار گیرد.
در سیلابهای مشابه سالهای گذشته در نپال و ایالتهای شمالی هند، بسیاری از ساختمانهای حاشیه رودخانهها که در ابتدا سالم مانده بودند، ساعاتی بعد به دلیل آبشستگی ناگهانی فرو ریختهاند.
هشدار درباره تکرار سیلابهای ویرانگر
نپال یکی از آسیبپذیرترین کشورها در برابر تغییرات اقلیمی به شمار میرود. گزارشهای سازمانهای بینالمللی نشان میدهد که در یک دهه اخیر، تواتر و شدت سیلابها و رانش زمین در این کشور بهطور محسوسی افزایش یافته است. ترکیب جمعیت متراکم در درهها، ساختوسازهای غیراصولی در حریم رودخانهها و کمبود سامانههای هشدار زودهنگام، تلفات و خسارات این حوادث را تشدید میکند.
در حادثه اخیر نیز اگرچه هنوز گزارش رسمی از تعداد تلفات یا میزان خسارت منتشر نشده، اما تصاویر هوایی و ویدئوهای محلی از تخریب جادههای ارتباطی، قطع برق و مسدود شدن مسیرهای مرزی حکایت دارد. نیروهای امدادی نپال و چین به حالت آمادهباش درآمدهاند و از ساکنان مناطق پاییندست خواسته شده از نزدیک شدن به حریم رودخانهها خودداری کنند.
کارشناسان توصیه میکنند ساکنان مناطق کوهستانی در فصل بارشهای موسمی، هشدارهای هواشناسی را جدی بگیرند، از اتراق در بستر و حاشیه رودخانهها پرهیز کنند و در صورت مشاهده بالا آمدن ناگهانی و تغییر رنگ آب به قهوهای گلآلود، بدون درنگ منطقه را ترک کنند؛ چرا که این نشانهها اغلب مقدمه وقوع سیل واریزهای است.
ویدئوی منتشر شده بار دیگر زنگ خطر را درباره لزوم مدیریت حریم رودخانهها، مقاومسازی سازهها و توسعه سامانههای پایش دریاچههای یخچالی هیمالیا به صدا درآورده است؛ هشداری که نهتنها برای نپال و چین، بلکه برای تمام کشورهای واقع در حوزه هیمالیا و هندوکش حیاتی است.
نظرات (0)