کارناوال ناتینگهیل، بزرگترین جشن خیابانی اروپا، امسال نیز با آیین سنتی و تماشایی «ژوور» (J’Ouvert) در غرب لندن آغاز شد؛ آیینی که شرکتکنندگان در آن با بدنهای آغشته به رنگ، گل و روغن به خیابان میآیند تا پیش از شروع رسمی کارناوال، پیام برابری، همبستگی و آزادی را به نمایش بگذارند.
ژوور چیست و چرا آغازگر کارناوال است؟
واژه «ژوور» برگرفته از عبارت فرانسوی «Jour Ouvert» به معنای «سپیدهدم» یا «آغاز روز» است و به سنت دیرینهای در کارناوالهای کارائیبی اشاره دارد که پیش از طلوع آفتاب برگزار میشود. در ناتینگهیل نیز این آیین بهعنوان پیشدرآمد رسمی کارناوال، شور و انرژی اولیه را به خیابانها میآورد.
در این مراسم، هزاران نفر از ساعات اولیه صبح گرد هم میآیند، به موسیقی طبلها و ریتمهای کارائیبی گوش میسپارند، میرقصند و با پاشیدن رنگ و روغن به یکدیگر، فضایی آکنده از شادی آزاد و بیپیرایه خلق میکنند. ژوور نه یک نمایش صرف، بلکه یک کنش جمعی و آیینی است که همه را به مشارکت فرا میخواند؛ بدون تماشاچی و بدون فاصله میان اجراگر و مخاطب.
فلسفه رنگ و روغن؛ وقتی همه یکسان میشوند
مهمترین ویژگی بصری ژوور، بدنهای پوشیده از رنگهای شاد، روغن، گل و حتی دوده است. این انتخاب ظاهری، معنایی عمیق و نمادین دارد. هدف اصلی این آیین، از میان برداشتن مرزهای طبقاتی و اجتماعی از طریق یکسانسازی ظاهر افراد است.
وقتی همه شرکتکنندگان، فارغ از جایگاه اقتصادی، پیشینه خانوادگی، شغل یا موقعیت اجتماعی، در پوششی یکسان از رنگ و روغن ظاهر میشوند، تفاوتهای ظاهری و نمادهای طبقاتی محو میشود. در آن لحظه، هیچکس با لباس گرانقیمت یا ظاهر آراسته از دیگری متمایز نیست؛ همه در یک قاب برابر، رها و یکرنگ به شادی میپردازند. این تجربه جمعی، یادآور آرمان برابری و کرامت انسانی است که در تار و پود این جشن تنیده شده است.
ریشههای کارائیبی و میراث رهایی از بردگی
ژوور و کارناوال ناتینگهیل ریشهای عمیق در تاریخ و فرهنگ کارائیب دارند. این جشنها میراثدار مقاومت و شادی مردمانی هستند که پس از قرنها بردگی و استعمار، حق خود برای جشن گرفتن، رقصیدن و حضور شادمانه در فضای عمومی را بازپس گرفتند.
در دوران بردهداری، کارناوالهای اشرافی تنها به طبقه حاکم تعلق داشت و بردگان از آن محروم بودند. پس از لغو بردهداری، نوادگان بردگان سابق با بازآفرینی کارناوال به شیوه خود ـ با طبل، رقص خیابانی، لباسهای بازیافتی و بدنهای رنگین ـ معنای تازهای به آن بخشیدند: جشن رهایی، جشن بازپسگیری کرامت و جشن «حق شادی» برای همه.
کارناوال ناتینگهیل نیز در دهه ۱۹۶۰ میلادی توسط مهاجران کارائیبی ساکن لندن، بهویژه جامعه ترینیدادی، بنیان گذاشته شد تا در برابر تبعیض نژادی و فشارهای اجتماعی آن دوران، فضایی برای همبستگی، نمایش هویت فرهنگی و تقویت پیوندهای اجتماعی ایجاد کند. ژوور بهعنوان قلب تپنده این کارناوال، همان روح اولیه مقاومت شادمانه را زنده نگه داشته است.
ناتینگهیل؛ بزرگترین جشن خیابانی اروپا در قلب لندن
امروز کارناوال ناتینگهیل هر سال در آخرین یکشنبه و دوشنبه ماه اوت، خیابانهای منطقه ناتینگهیل در غرب لندن را به صحنهای عظیم از موسیقی، رقص و رنگ تبدیل میکند. این رویداد که از آن بهعنوان بزرگترین جشن خیابانی اروپا یاد میشود، میلیونها بازدیدکننده از سراسر بریتانیا و جهان را جذب میکند.
در طول دو روز اصلی کارناوال، گروههای رقص با لباسهای پرزرق و برق، ارابههای موسیقی، نوازندگان سبکهای سوکا، کالیپسو، رگی و درامز استیل، و غرفههای غذاهای کارائیبی، فضایی چندفرهنگی و پرنشاط میآفرینند. اما ژوور، که پیش از این هیاهوی اصلی برگزار میشود، صمیمیتر، بیپیرایهتر و از نظر معنایی عمیقتر است؛ گویی شرکتکنندگان پیش از ورود به جشن بزرگ، پیمان برابری میبندند.
حق شادی در فضای عمومی؛ پیامی فراتر از یک جشن
آنچه ژوور و کارناوال ناتینگهیل را از یک فستیوال تفریحی صرف متمایز میکند، تأکید آن بر «حق شادی» بهعنوان یک حق عمومی و انسانی است. اینکه خیابان ـ بهعنوان فضای مشترک شهری ـ میتواند برای ساعاتی به عرصهای برای بیان فرهنگی، تخلیه شادمانه احساسات جمعی و تجربه برابری تبدیل شود، خود دستاوردی اجتماعی محسوب میشود.
در شهری مانند لندن که تنوع فرهنگی یکی از ویژگیهای اصلی آن است، ناتینگهیل فرصتی است تا فرهنگ کارائیب، آفریقایی و دیگر فرهنگهای مهاجر، نه در حاشیه بلکه در مرکز توجه قرار گیرد. ژوور با بدنهای رنگین و چهرههای خندان، یادآوری میکند که شادی جمعی میتواند کنشی رهاییبخش باشد؛ کنشی که فاصلهها را کم میکند، همدلی میآفریند و میراث تاریخی رهایی از بند بردگی را به نسلهای جدید منتقل میکند.
تصاویر منتشرشده از آیین امسال نیز همین پیام را بازتاب میدهد: مردان و زنانی از نسلها و پیشینههای مختلف، در کنار یکدیگر، آغشته به رنگ و روغن، در حال رقص و پایکوبی؛ تصویری زنده از برابری در عمل و جشن رهایی که هر سال در خیابانهای لندن تکرار میشود و همچنان الهامبخش است.
نظرات (0)