ادعای تازه طرف آمریکایی درباره تغییر شیوه مین‌ریزی ایران در تنگه هرمز، سوژه بررسی برنامه «به وقت ایران» از شبکه خبر شد. در این برنامه با استناد به اطلاعات منتشرشده از رزمایش‌های پیشین، جزئیاتی از یک تاکتیک عملیاتی متفاوت تشریح شد؛ تاکتیکی که در آن مأموریت اصلی راکت، انفجار مستقیم نیست بلکه انتقال و رهاسازی مین دریایی در مختصاتی از پیش تعیین‌شده است.

جزئیات تاکتیک مین‌ریزی با راکت

بر اساس آنچه در این برنامه مطرح شد، در شیوه جدید به‌جای استفاده از سرجنگی متعارف، محموله راکت یک مین دریایی است که پس از شلیک و طی مسیر، در نقطه مورد نظر روی آب یا در عمق مشخص رها می‌شود. تفاوت کلیدی این روش با مین‌ریزی سنتی که معمولاً با شناور، زیردریایی یا بالگرد انجام می‌شود، در برد و محل شلیک است.

به گفته کارشناسان حاضر در برنامه، این راکت‌ها لزوماً نیازی به استقرار در خط ساحلی ندارند و می‌توانند از مناطق ساحلی و حتی از عمق سرزمینی ایران به سمت دریا شلیک شوند. این ویژگی از یک‌سو تحرک و اختفای پرتابگرها را افزایش می‌دهد و از سوی دیگر، پیش‌بینی محل دقیق مین‌ریزی را برای طرف مقابل دشوار می‌کند.

نکته قابل توجه آن است که این شیوه پیش‌تر در رزمایش‌ها و تمرین‌های نظامی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران آزمایش و به‌صورت رسمی درباره آن اطلاع‌رسانی شده بود. اکنون و در پی طرح دوباره موضوع تنگه هرمز در ارزیابی‌های آمریکایی، این قابلیت به‌عنوان یکی از گزینه‌های عملیاتی قابل اتکا در این آبراه حساس مورد توجه قرار گرفته است.

چرا پاکسازی این مین‌ها دشوار است؟

محور اصلی تحلیل ارائه‌شده در برنامه، دشواری کشف و پاکسازی این نوع مین‌هاست. برخلاف تصور عمومی، مین‌های دریایی امروزی طیفی متنوع از نظر نحوه عملکرد، عمق استقرار و سازوکار فعال‌سازی دارند و همین تنوع، عملیات شناسایی را پیچیده می‌کند.

  • تنوع عملکرد: برخی مین‌ها با تماس مستقیم، برخی با اثر مغناطیسی، صوتی یا فشار آب ناشی از عبور شناور فعال می‌شوند و الگوی واحدی برای کشف ندارند.
  • عمق قرارگیری متغیر: مین می‌تواند روی بستر دریا، در عمق میانی یا نزدیک به سطح آب مستقر شود و هرکدام به تجهیزات متفاوتی برای شناسایی نیاز دارد.
  • پنهان‌کاری ذاتی: ابعاد نسبتاً کوچک و قابلیت همرنگ‌سازی با محیط دریا، حتی با وجود سونارهای پیشرفته، احتمال خطا در تشخیص را بالا می‌برد.

در چنین شرایطی، حتی اگر اراده برای آغاز عملیات مین‌روبی وجود داشته باشد، این عملیات به زمان قابل توجه، تجهیزات تخصصی و هماهنگی گسترده نیاز دارد. هر ساعت تأخیر یا تردید در پاکسازی کامل، به معنای تداوم ریسک برای کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها و در نتیجه محدود شدن عبور و مرور دریایی است.

پیام عملیاتی برای تنگه هرمز

تنگه هرمز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان، همواره در کانون محاسبات امنیتی و اقتصادی قرار داشته است. طرح تاکتیک مین‌ریزی راکتی در این منطقه، بیش از آنکه صرفاً یک ابزار نظامی باشد، حامل پیام بازدارندگی است؛ اینکه مین‌گذاری می‌تواند بدون نیاز به حضور گسترده شناورها در دریا و در زمانی کوتاه و از فواصل دور انجام شود.

کارشناسان در برنامه «به وقت ایران» تأکید کردند که همین ویژگی، محاسبه طرف مقابل برای تضمین امنیت تردد دریایی را پیچیده‌تر می‌کند. به‌ویژه آنکه تجربه رزمایش‌های گذشته نشان داده این سامانه‌ها قابلیت تکرارپذیری و اجرای انبوه را دارند و می‌توانند در صورت نیاز، مساحت وسیعی از آبراه را تحت پوشش قرار دهند.

به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، این تاکتیک اگرچه به‌عنوان یک گزینه عملیاتی مطرح است، اما سابقه آزمایش موفق در تمرین‌های نظامی را در کارنامه دارد و از این منظر، ادعای مطرح‌شده از سوی آمریکا را نمی‌توان صرفاً یک گمانه‌زنی نظری دانست.