رئیس سازمان نظام مهندسی معدن ایران با ترسیم تصویری از ظرفیتهای عظیم معدنی کشور، نسبت به شکلگیری یک خلأ جدی در حوزه نیروی انسانی متخصص هشدار داد و تأکید کرد آینده معدنکاری ایران بدون سرمایهگذاری بر دانش، فناوری و تربیت مهندسان توانمند با تهدید مواجه خواهد شد.
رضا بستامی صبح سهشنبه در اجلاس سالانه هیأت عمومی سازمان نظام مهندسی معدن ایران که در بیرجند برگزار شد، گفت: اگر از امروز برای تربیت و نگهداشت نیروی متخصص معدن برنامهای منسجم نداشته باشیم، در افق ۱۰ ساله ناچار خواهیم شد مهندس معدن و زمینشناس را از کشورهای همسایه وارد کنیم.
خراسان جنوبی؛ نماد مزیت راهبردی معدن در ایران
بستامی با اشاره به میزبانی خراسان جنوبی برای این اجلاس، این استان را یکی از قطبهای معدنی کشور معرفی کرد و افزود: معدن در خراسان جنوبی یک مزیت راهبردی است و این استان بهدلیل تنوع ذخایر، جایگاه ویژهای در نقشه معدنی ایران دارد.
به گفته وی، خراسان جنوبی از ذخایری متنوع از جمله طلا، مس، آهن، زغالسنگ، منگنز، منیزیت، بنتونیت، سنگهای ساختمانی و گوهرسنگها برخوردار است، اما تبدیل این ظرفیت بالقوه به ثروت ملی تنها زمانی محقق میشود که دانش فنی، طراحی مهندسی و فناوری روز در کنار ذخایر قرار گیرد.
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن ایران تأکید کرد: ایران سرزمین ظرفیتهای معدنی است؛ از نظر تنوع مواد معدنی، حجم ذخایر و نیروی انسانی مستعد، در زمره کشورهای برخوردار جهان قرار داریم، اما آنچه این مزیت را به ارزش افزوده واقعی تبدیل میکند، پیوند معدن با علم، مهندسی دقیق و فناوریهای نوین است.
هوشمندسازی معدن؛ یک ضرورت نه یک انتخاب
بستامی هوشمندسازی را مهمترین محور تحول بخش معدن در سالهای پیشرو دانست و گفت: هوشمندسازی دیگر یک انتخاب لوکس یا برنامهای حاشیهای نیست، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای بقا و رقابتپذیری معدن ایران است و در صدر برنامههای شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی معدن قرار دارد.
وی توضیح داد: در حوزه اکتشاف با انبوهی از دادههای پراکنده، حجیم و ساماندهینشده مواجه هستیم. تجمیع، تحلیل و هوشمندسازی این دادهها میتواند مسیر آینده اکتشاف و بهرهبرداری را متحول کند. به گفته او، حجیمسازی و ساماندهی دادههای اکتشافی، زیرساخت اصلی برای تصمیمگیری دقیق، کاهش ریسک سرمایهگذاری و افزایش بهرهوری در زنجیره معدن است.
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن همچنین از حرکت جدی سازمان به سمت خروج از نظامهای دستی و سنتی خبر داد و افزود: با حمایت اعضای سازمان، فرآیند گذار به سیستمهای هوشمند با جدیت دنبال میشود و این مسیر بازگشتناپذیر است.
چارچوبمند کردن خدمات مهندسی از اکتشاف تا صنایع معدنی
یکی دیگر از محورهای مورد تأکید بستامی، ارتقای کیفیت خدمات مهندسی بود. او گفت: یکی از اقدامات بنیادین سازمان، تدوین و ابلاغ چارچوبهای تهیه طرحهای فعالیتهای معدنی در قالب نشریات، ضوابط و معیارهای فنی بوده که تقریباً تمام حلقههای زنجیره از اکتشاف تا صنایع معدنی را پوشش میدهد.
به گفته وی، این ضوابط با مشارکت جامعه مهندسی، گروههای تخصصی سازمانهای استانی، هیأتمدیرهها، کمیتههای تخصصی و حقوقی، دفاتر تخصصی و با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت تدوین شده و هدف آن، ایجاد وحدت رویه، کاهش سلیقهگرایی و ارتقای استانداردهای طراحی و اجرا در معادن کشور است.
رونمایی از اطلس ۶ جلدی نظامنامهها؛ ۲۸۰۰ صفحه قانون و دستورالعمل
بستامی از رونمایی اطلس نظامنامهها و دستورالعملهای سازمان نظام مهندسی معدن به عنوان یک دستاورد مهم یاد کرد و گفت: این مجموعه در قالب ۶ جلد و حدود ۲ هزار و ۸۰۰ صفحه تهیه شده و امروز با حضور اعضای هیأت عمومی رونمایی میشود.
وی این اطلس را حاصل یک کار جمعی گسترده دانست که نظرات گروههای تخصصی استانی، کمیتههای فنی و حقوقی و وزارت صمت در آن لحاظ شده و میتواند به عنوان مرجع منسجم برای مهندسان، ناظران و سرمایهگذاران معدنی مورد استفاده قرار گیرد. به گفته او، وجود چنین مرجعی، شفافیت فرآیندها و یکپارچگی نظارت را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
۵۰ هزار عضو؛ قدرتی که باید به کیفیت تبدیل شود
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن با اشاره به ترکیب اعضای این تشکل گفت: سازمان نظام مهندسی معدن با حدود ۵۰ هزار عضو، یکی از بزرگترین و ساختارمندترین تشکلهای تخصصی بخش معدن کشور است و از پشتوانه قانونی محکمی برخوردار است.
او اما تأکید کرد که صرف کمیت اعضا نمیتواند ملاک موفقیت باشد: «موفقیت واقعی زمانی است که مهندس معدنی کارآمد، بهروز، مسئولیتپذیر و مورد اعتماد جامعه در اختیار داشته باشیم. باید همه تلاش خود را بر تربیت چنین سرمایه انسانی متمرکز کنیم.»
آموزش و نظارت؛ دو بال توانمندسازی بخش معدن
بستامی آموزش را از مهمترین مأموریتهای سازمانهای استانی برشمرد و با اشاره به عملکرد سال ۱۴۰۴ گفت: در این سال حدود ۳۷ هزار دوره آموزشی در سطح کشور برگزار شد که یک رکورد بینظیر در حوزه آموزش مهندسی معدن محسوب میشود و نشاندهنده عزم جدی برای بهروزرسانی دانش اعضا است.
وی در بخش نظارت نیز اظهار کرد: موضوع نظارت برای سازمان جایگاهی حیاتی دارد و در این دوره تلاش کردیم با حمایت و همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت، نظام نظارتی جامع و ضابطهمندی را تدوین کنیم. به گفته او، نظارت مؤثر، پیششرط بهرهبرداری ایمن، صیانت از ذخایر و جلوگیری از خامفروشی است و از سازمانهای استانی به دلیل افزایش نظم و دقت در فرآیندهای اجرایی قدردانی کرد.
زنگ خطر نیروی انسانی؛ واردات مهندس معدن در صورت بیبرنامگی
بخش هشدارآمیز سخنان بستامی به موضوع نیروی انسانی اختصاص داشت. او گفت: جذب، تربیت و بهویژه نگهداشت نیروهای متخصص، امروز به یکی از دغدغههای جدی بخش معدن تبدیل شده است.
وی هشدار داد: «اگر با همین نگاه و بدون برنامهریزی آیندهنگر پیش برویم، ممکن است ۱۰ سال دیگر برای تأمین مهندس معدن و زمینشناس مورد نیاز پروژههای اکتشافی و استخراجی، به واردات نیرو از کشورهای همسایه وابسته شویم.»
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن از دانشگاهها، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت صمت خواست همکاری سهجانبه خود را با سازمان نظام مهندسی معدن تقویت کنند تا شکاف میان آموزش آکادمیک و نیاز واقعی معادن پر شود. به گفته او، بازنگری در سرفصلهای دانشگاهی، توسعه دورههای مهارتی، حمایت از نخبگان و ایجاد انگیزه برای ماندگاری فارغالتحصیلان در بخش معدن، از جمله راهکارهای فوری است.
مسیر آینده؛ از اکتشاف هوشمند تا معدنکاری پایدار
بستامی در پایان، چشمانداز بخش معدن را روشن اما مشروط به اصلاحات اساسی توصیف کرد و گفت: مسیری که باید با جدیت دنبال کنیم، زنجیرهای بههمپیوسته شامل اکتشاف هوشمند، طراحی استاندارد، اکتشاف دقیق، بهرهبرداری ایمن، نظارت مؤثر، فرآوری اصولی، ایجاد ارزش افزوده کارآمد و در نهایت معدنکاری پایدار است.
وی خاطرنشان کرد: پیمودن این مسیر بدون فناوری ممکن نیست و باید بیش از گذشته از ظرفیت دانشگاهیان، جوانان خلاق و شرکتهای دانشبنیان بهره بگیریم. تنها در این صورت است که معدن میتواند از یک مزیت بالقوه زمینشناختی به پیشران واقعی رشد اقتصادی، اشتغال پایدار و توسعه متوازن بهویژه در استانهایی مانند خراسان جنوبی تبدیل شود.
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن تأکید کرد: آینده معدن ایران در گرو پیوند معدن و دانش است و هرگونه غفلت از تربیت نسل جدید مهندسان، هوشمندسازی فرآیندها و استانداردسازی خدمات، هزینهای سنگین برای اقتصاد ملی به همراه خواهد داشت.
نظرات (0)