در منطقهای مرزی که بسیاری از خانوادهها با دشواریهای معیشتی و کمبود فرصتهای شغلی روبهرو هستند، یک بانوی سوسنگردی توانسته با تکیه بر هنر بومی، مدیریت تعاونی و نگاه هوشمندانه به بازار، الگویی موفق از کارآفرینی اجتماعی را به نمایش بگذارد. «هجرت نیسی» مدیرعامل یک شرکت تعاونی در سوسنگرد، از دل یک کارگاه کوچک هنری، شبکهای بزرگ از هنرمندان و تولیدکنندگان صنایع دستی را شکل داده که امروز اقتصاد محلی را متحول کرده و نام هنر خوزستان را به آن سوی مرزها رسانده است.
توانمندسازی ۲۰۰۰ بانو در چهار سال
آنچه فعالیت هجرت نیسی را از یک کارآفرینی معمولی متمایز میکند، تمرکز ویژه او بر توانمندسازی بانوان است. او تنها تولیدکننده نیست، بلکه مربی و راهنمایی است که طی چهار سال فعالیت مستمر، به حدود ۲۰۰۰ هنرجو آموزش داده و آنها را تا مرحله خودکفایی و کسب درآمد پایدار همراهی کرده است.
محور اصلی آموزشها، هنرهای دستی بومی و کاربردی بوده؛ مهارتهایی که به بانوان امکان میدهد بدون نیاز به سرمایه سنگین یا تحصیلات دانشگاهی، وارد بازار کار شوند و معیشت خانواده خود را بهبود بخشند. به گفته فعالان محلی، این آموزشها تأثیر مستقیمی بر افزایش استقلال اقتصادی زنان در سوسنگرد و روستاهای اطراف داشته و بسیاری از خانوادهها را از وابستگی به مشاغل فصلی و ناپایدار نجات داده است.
۴۸ کارگاه خانگی؛ الگوی اشتغال بدون ترک خانه
یکی از ابتکارات کلیدی این مجموعه، توسعه مدل «اشتغال غیرمستقیم» از طریق راهاندازی ۴۸ کارگاه خانگی است. در این مدل، بانوان میتوانند بدون ترک منزل و در کنار مسئولیتهای خانوادگی، به تولید صنایع دستی بپردازند و محصولات خود را از طریق شبکه تعاونی به بازار عرضه کنند.
در حال حاضر ۱۴۵ نفر بهصورت مستقیم در کارگاههای هنری این مجموعه فعالیت میکنند و دهها نفر دیگر بهصورت غیرمستقیم با این شبکه همکاری دارند. این ساختار تعاونی باعث شده چرخه تولید، از آموزش تا بازاریابی و فروش، بهصورت منسجم و پایدار اداره شود و اقتصاد خرد در یکی از مناطق کمتربرخوردار خوزستان جان تازهای بگیرد.
از لباس محلی تا میناکاری؛ تنوعی که بازار را جذب کرد
تنوع هنری، برگ برنده محصولات سوسنگرد است. سبد تولیدات این تعاونی طیف گستردهای از صنایع دستی را دربرمیگیرد:
- دوخت لباسهای محلی با الهام از پوشش اصیل عربی - خوزستانی
- جواهردوزی بر روی ابریشم و پارچههای فاخر عربی
- میناکاری و نقشنگاری بر روی چوب، سنگ و شیشه
همین تنوع باعث شده محصولات این مجموعه هم برای بازار داخلی جذاب باشد و هم برای مشتریان خارجی. امروز تولیدات هنرمندان سوسنگردی در بازارهای تهران، شیراز و دیگر کلانشهرهای کشور عرضه میشود و به دلیل اصالت طرح و کیفیت اجرا، جایگاه ویژهای میان دوستداران صنایع دستی ایرانی یافته است.
از سوسنگرد تا دبی و دوحه؛ هنر ایرانی در ویترین خلیج فارس
موفقیت این تعاونی به مرزهای ایران محدود نمانده است. هنر دست بانوان سوسنگردی حالا مشتریان پرشماری در کشورهای همسایه دارد و محصولات آن به عراق، قطر و امارات متحده عربی (دبی) صادر میشود.
حضور در بازارهای حاشیه خلیج فارس، نهتنها به معنای ارزآوری و رونق اقتصادی برای منطقه است، بلکه نشاندهنده ظرفیت بالای هنر ایرانی برای رقابت در بازارهای بینالمللی و توانایی یک مجموعه تعاونیِ برخاسته از یک شهر مرزی برای رعایت استانداردهای صادرات فرهنگی است. به گفته ناظران، این دستاورد حاصل ترکیب هنر اصیل با بستهبندی حرفهای، قیمتگذاری هوشمند و بازاریابی هدفمند بوده است.
سه سال افتخار ملی و اصرار بر ماندن در زادگاه
تلاشهای مستمر و مدیریت منسجم هجرت نیسی مورد توجه نهادهای ملی نیز قرار گرفته است. او موفق شده برای سومین سال متوالی در بیست و یکمین همایش ملی تعاونیهای برتر کشور، لوح تقدیر و تندیس افتخار را کسب کند؛ افتخاری که پایداری، شفافیت و کارآمدی الگوی تعاونی او را تأیید میکند.
با وجود افزایش تقاضا از شهرهای مختلف کشور و حتی مشتریان خارجی، این کارآفرین خوزستانی همچنان بر یک اصل پایبند مانده است: تمرکز آموزش در سوسنگرد. او معتقد است حفظ آموزش در زادگاه، علاوه بر پاسداشت اصالت هنر و انتقال سینهبهسینه مهارتها، به توسعه پایدار منطقه و جلوگیری از مهاجرت کمک میکند و باعث میشود ثمره رونق صنایع دستی مستقیماً به خود جامعه محلی بازگردد.
داستان هجرت نیسی روایتی از این واقعیت است که کارآفرینی اجتماعی میتواند حتی در دورترین نقاط مرزی، با تکیه بر سرمایه انسانی بهویژه زنان، جرقه تحول اقتصادی و فرهنگی باشد؛ تحولی که از یک کارگاه کوچک آغاز شد و امروز به شبکهای ملی و فراملی از هنر، اشتغال و امید تبدیل شده است.
نظرات (0)