هیئت‌رئیسه مجلس شورای اسلامی از اعلام وصول چهار فقره سوال ملی نمایندگان از دو وزیر کابینه خبر داد. این سوالات که در جلسه علنی روز سه‌شنبه ۱۷ شهریور توسط سمیه رفیعی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس قرائت شد، وزرای نفت و ارتباطات و فناوری اطلاعات را برای ارائه توضیحات به بهارستان فرا می‌خواند.

بر اساس آیین‌نامه داخلی مجلس، سوالات پس از اعلام وصول در صحن، برای بررسی کارشناسی به کمیسیون‌های تخصصی ارجاع می‌شود و وزرای مربوطه باید در جلسات کمیسیون حاضر شده و به محورهای مطرح‌شده پاسخ دهند.

جزئیات سوالات مطرح‌شده از دو وزیر

سوالات اعلام وصول شده به تفکیک موضوع و وزیر مخاطب به این شرح است:

  • سوال از وزیر ارتباطات درباره واتس‌اپ: نادرقلی ابراهیمی، نماینده اراک و جمعی دیگر از نمایندگان در یک سوال ملی، علت رفع فیلتر پیام‌رسان واتس‌اپ را از وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات جویا شده‌اند. نمایندگان خواستار ارائه توضیحات درباره مبانی کارشناسی، روند تصمیم‌گیری و هماهنگی‌های بین‌دستگاهی در این خصوص هستند.
  • دو سوال از وزیر نفت درباره شفافیت و ناترازی انرژی: احمد نادری، نماینده تهران به همراه تعدادی از نمایندگان، دو سوال جداگانه از وزیر نفت ثبت کرده است. سوال نخست به ضرورت شفاف‌سازی درباره انعقاد قراردادهای جدید فروش نفت و شفافیت درآمدهای نفتی اختصاص دارد و سوال دوم به موضوع مدیریت ناترازی انرژی و علت تأخیر یا ترک فعل احتمالی در اجرای طرح مهم فشارافزایی میدان گازی پارس جنوبی می‌پردازد؛ طرحی که برای حفظ و افزایش تولید گاز کشور حیاتی ارزیابی می‌شود.
  • سوال از وزیر ارتباطات درباره پیام‌رسان‌های بومی: حمید رسایی، نماینده تهران و گروهی از نمایندگان نیز در سوالی دیگر از وزیر ارتباطات، دلیل تأخیر در بازگشایی و حمایت مؤثر از سکوها و پیام‌رسان‌های داخلی را مطرح کرده‌اند. این سوال ناظر بر سیاست‌های وزارت ارتباطات در توسعه زیست‌بوم دیجیتال بومی و حمایت از ظرفیت‌های داخلی است.

روند رسیدگی به سوالات ملی چگونه است؟

سوال ملی یکی از ابزارهای نظارتی قوه مقننه است. پس از اعلام وصول، هر سوال به کمیسیون تخصصی ذی‌ربط ارجاع می‌شود. وزیر مربوطه برای پاسخگویی به کمیسیون دعوت خواهد شد؛ در صورتی که توضیحات وزیر برای نمایندگان سوال‌کننده قانع‌کننده باشد، موضوع مختومه اعلام می‌شود.

اما اگر نمایندگان از پاسخ‌های ارائه‌شده قانع نشوند، سوال جهت بررسی و رأی‌گیری به صحن علنی مجلس ارجاع داده می‌شود. در صحن، پس از استماع توضیحات وزیر و نظرات نمایندگان، مجلس درباره وارد بودن یا نبودن سوال تصمیم‌گیری می‌کند و در صورت وارد دانستن، فرآیند نظارتی بعدی طبق آیین‌نامه پیگیری خواهد شد.

چرا این چهار محور اهمیت دارد؟

چهار سوال اخیر، دو حوزه راهبردی کشور را هدف قرار داده است. در بخش انرژی، شفافیت در قراردادهای نفتی و درآمدهای حاصل از آن، از مطالبات همیشگی افکار عمومی و نهادهای نظارتی است. همچنین مدیریت ناترازی انرژی و تسریع در اجرای طرح فشارافزایی پارس جنوبی به‌عنوان بزرگ‌ترین میدان گازی کشور، تأثیری مستقیم بر امنیت انرژی و تأمین گاز خانگی و صنایع در فصول سرد سال دارد.

در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز، تصمیم درباره رفع فیلتر یک پیام‌رسان پرمخاطب خارجی و در مقابل، میزان حمایت عملی از سکوهای داخلی، ابعاد اجتماعی، اقتصادی و امنیتی گسترده‌ای دارد. نمایندگان سوال‌کننده تأکید دارند که وزارت ارتباطات باید برنامه روشن و زمان‌بندی مشخصی برای تقویت پیام‌رسان‌های بومی و صیانت از داده‌های کاربران ارائه کند.

با اعلام وصول رسمی این سوالات، کمیسیون‌های انرژی و صنایع و معادن مجلس در روزهای آینده بررسی‌های خود را آغاز می‌کنند و انتظار می‌رود وزرای نفت و ارتباطات به‌زودی برای پاسخگویی در جلسات کمیسیون حاضر شوند.