پویش سراسری «شهر آماده» با رویکرد ارتقای آمادگی شهروندان در برابر بحران‌ها و با تأکید ویژه بر نیازهای افراد دارای معلولیت و گروه‌های آسیب‌پذیر در تهران آغاز به کار کرد. این پویش در مراسمی با حضور مدیران شهری، مسئولان هلال احمر و نمایندگان تشکل‌های مرتبط با افراد دارای معلولیت رونمایی شد.

به گزارش روابط عمومی اداره‌کل سلامت شهرداری تهران، مراسم آغاز این پویش با حضور نصیری رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، حمید صاحب مدیرکل سلامت شهرداری تهران، شمسی‌پور مدیر آموزش جمعیت هلال احمر، علی‌محمدی دبیرکل کانون افراد دارای معلولیت شهر تهران، مدیران سلامت مناطق ۲۲گانه پایتخت و جمعی از اعضای گروه‌های داوطلب واکنش اضطراری محله (دوام) برگزار شد.

آموزش همگانی و مناسب‌سازی برای شرایط بحران

بر اساس اعلام برگزارکنندگان، پویش «شهر آماده» با محوریت آموزش همگانی طراحی شده و چهار محور اصلی را دنبال می‌کند: افزایش آمادگی شهروندان در برابر بحران، توسعه آموزش‌های کاربردی و قابل اجرا در لحظه حادثه، مناسب‌سازی زیرساخت‌های شهری برای همه گروه‌ها و شبکه‌سازی و تقویت مشارکت مردمی در چرخه مدیریت بحران.

نصیری، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران در این مراسم با اشاره به همکاری مشترک شهرداری و هلال احمر در حوزه آموزش همگانی و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای شرایط اضطراری گفت: در حال حاضر رویکرد جدیدی با عنوان «شهر آماده» در دستور کار قرار گرفته که به طور خاص به ایجاد زیرساخت و برنامه آموزشی برای شهروندان دارای نیازهای ویژه می‌پردازد. به گفته او، این حرکت مکمل اقدامات پیشین در حوزه آمادگی شهری است و تلاش می‌کند خلأهای موجود برای گروه‌های دارای نیازهای خاص را پوشش دهد.

شهر به‌مثابه دانشگاه؛ شهروندان باید کنشگر شوند

حمید صاحب، مدیرکل سلامت شهرداری تهران نیز در سخنانی با تشریح تغییر نگاه مدیریت شهری به مفهوم شهر اظهار کرد: نگاه امروز شهرداری صرفاً کالبدی نیست. شهر یک موجود پویا و در حکم یک مدرسه و دانشگاه بزرگ است که شهروندان را برای زندگی بهتر، مراقبت از خود و مسئولیت‌پذیری اجتماعی پرورش می‌دهد.

وی با تأکید بر اینکه هیچ نهاد یا مدیریت واحدی به تنهایی قادر به اداره کامل شرایط بحرانی نیست افزود: در بزنگاه‌های بحران، مشارکت شهروندان یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. باید شهروندان را توانمند کنیم تا بتوانند در نخستین دقایق حادثه از خود، خانواده و همسایگانشان مراقبت کنند.

مدیرکل سلامت شهرداری تهران، تربیت کنشگران اجتماعی را از شاخص‌های مهم عملکرد مدیریت شهری دانست و ادامه داد: کنشگر کسی است که حقوق جامعه خود را می‌شناسد و برای تحقق آن مطالبه‌گری می‌کند. ایجاد زیرساخت‌های فرهنگی و اجتماعی به گونه‌ای که افراد دارای نیازهای ویژه نیز بتوانند حقوق خود را استیفا کنند، از وظایف اصلی ماست. صاحب همچنین با اشاره به شرایط پیچیده و پرمخاطره کنونی تأکید کرد که مردمی‌سازی مدیریت بحران و اتکا به ظرفیت شهروندان، راه برون‌رفت از بسیاری از چالش‌ها در شرایط جنگ و بحران است.

آموزش‌های اختصاصی برای گروه‌های آسیب‌پذیر

شمسی‌پور، مدیر آموزش جمعیت هلال احمر ایران نیز در این آیین از تهیه محتوای آموزشی ویژه برای گروه‌های آسیب‌پذیر و افراد دارای معلولیت خبر داد و گفت: هلال احمر در حال آماده‌سازی و اجرای یک رویکرد عملی و میدانی برای آموزش این گروه‌هاست.

به گفته وی، اولویت هلال احمر تأمین موضوعات آموزشی متناسب با نیازهای واقعی این اقشار است تا شهروندان در لحظه وقوع بحران مهارت‌های لازم برای مدیریت شرایط را داشته باشند. شمسی‌پور تصریح کرد: باید با پیش‌بینی تمهیدات لازم، آموزش‌های حداقلی اما کاربردی مدیریت بحران را به همه شهروندان و به‌ویژه اقشار آسیب‌پذیر ارائه کنیم تا سطح آمادگی عمومی ارتقا یابد و غافلگیری در زمان حادثه به حداقل برسد.

تأکید بر تدوین پروتکل ویژه و شبکه‌سازی محله‌محور

علی‌محمدی، مشاور وزیر و دبیرکل کانون افراد دارای معلولیت شهر تهران نیز با اشاره به تنوع نیازهای افراد دارای معلولیت گفت: این افراد بخشی از تنوع بشری هستند و به واسطه تفاوت‌های جسمی، حسی یا حرکتی، نیازهایی متفاوت از شهروندان عادی دارند. بنابراین پاسخگویی به نیازهای آنان در زمان بحران نیز باید متفاوت، دقیق و متناسب با شرایطشان باشد.

وی ضرورت تدوین پروتکل اجرایی و دستورالعمل اختصاصی برای مداخلات در زمان بحران ویژه افراد دارای معلولیت را مورد تأکید قرار داد و افزود: در شرایط اضطراری ممکن است برخی افراد در دسترسی به زیرساخت‌ها، مسیرهای تخلیه یا مراکز امدادی با چالش جدی مواجه شوند؛ از این رو مراکز حیاتی، پناهگاه‌ها و مسیرهای امداد باید به طور کامل مناسب‌سازی شوند.

علی‌محمدی بر اهمیت شبکه‌سازی میان افراد دارای معلولیت پس از مرحله آموزش و توانمندسازی تأکید کرد و گفت: اگر به دنبال مردمی‌کردن واقعی مدیریت بحران هستیم، باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی کنیم که حتی در صورت قطع ارتباطات سراسری، شبکه‌های محله‌محور بتوانند به کمک جامعه بیایند. وقتی همه ابعاد موضوع از آموزش تا زیرساخت و از پروتکل‌های امدادی تا مشارکت محلی به صورت جامع دیده شود، می‌توان بستر لازم برای کنشگری و فعالیت خودجوش مردم را فراهم کرد.

حرکت به سوی مدیریت بحران مشارکتی

در بخش پایانی مراسم، تعدادی از مدیران، دبیران مناطق، نمایندگان افراد دارای معلولیت و اعضای گروه‌های دوام به بیان دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود درباره چگونگی اجرای بهتر پویش پرداختند. موضوعاتی همچون توسعه آموزش‌های چهره‌به‌چهره در محلات، تولید محتوای آموزشی دسترس‌پذیر، مناسب‌سازی فضاهای شهری و تقویت نقش داوطلبان محلی از جمله محورهای مطرح‌شده بود.

پویش «شهر آماده» قرار است در گام‌های بعدی با همکاری مشترک شهرداری تهران، سازمان پیشگیری و مدیریت بحران، جمعیت هلال احمر و تشکل‌های مردمی به صورت مستمر در مناطق ۲۲گانه پایتخت اجرا شود و الگویی برای سایر کلان‌شهرهای کشور در زمینه مدیریت بحران فراگیر و عادلانه باشد.