راه‌آهن رشت ـ آستارا به عنوان یکی از راهبردی‌ترین پروژه‌های ریلی کشور، وارد مرحله جدیدی از پیشرفت شده است. مسئولان استان گیلان می‌گویند تملک اراضی مورد نیاز این مسیر ۱۶۲ کیلومتری به طور کامل انجام شده و عملیات زیرسازی در بخش قابل توجهی از مسیر آغاز شده است؛ پروژه‌ای که تکمیل آن، جایگاه ترانزیتی ایران در کریدور بین‌المللی شمال ـ جنوب را متحول خواهد کرد.

حلقه مفقوده کریدور شمال ـ جنوب

خط ریلی رشت ـ آستارا آخرین قطعه تکمیل‌نشده شبکه ریلی کریدور شمال ـ جنوب در داخل ایران به شمار می‌رود. این کریدور بین‌المللی قرار است شبه‌قاره هند و کشورهای جنوب آسیا را از طریق شبکه ریلی و جاده‌ای ایران به جمهوری آذربایجان، روسیه و کشورهای شمال اروپا متصل کند.

در صورت بهره‌برداری کامل از این مسیر، ایران می‌تواند از موقعیت جغرافیایی خود به عنوان پل ارتباطی میان آسیا و اروپا به شکل بهینه‌تری استفاده کند و سهم قابل توجهی از ترانزیت کالای منطقه را به خود اختصاص دهد. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر نمایان می‌شود که ظرفیت‌های همزمان زمینی، ریلی، دریایی و هوایی استان گیلان در کنار هم قرار گیرد و این استان را به یکی از قطب‌های اصلی تجارت و حمل‌ونقل کشور تبدیل کند.

عملیات اجرایی راه‌آهن رشت - آستارا

آخرین وضعیت تملک و بسترسازی

هادی حق‌شناس، استاندار گیلان در گفت‌وگو با صدا و سیمای مرکز استان، راه‌آهن رشت ـ آستارا را از طرح‌های راهبردی استان دانست که با جدیت در حال پیگیری است. به گفته او، تملک اراضی مورد نیاز برای اجرای این خط ریلی به طول ۱۶۲ کیلومتر به طور کامل به پایان رسیده و عملیات تثبیت بستر نیز در حدود ۵۰ کیلومتر از مسیر انجام شده است.

استاندار گیلان با اشاره به اینکه پیمانکار به طور کامل پای کار است و مردم منطقه نیز حداکثر همکاری را داشته‌اند، بر ضرورت تداوم تأمین مالی طرح تأکید کرد. به گفته مسئولان، هرچند مرحله تملک با موفقیت پشت سر گذاشته شده، اما پروژه هنوز وارد فاز اجرای گسترده و اصلی خود نشده و تأمین منابع مالی و نهایی شدن اسناد قرارداد، مهم‌ترین گلوگاه پیش رو محسوب می‌شود.

علی درمانی، فرماندار شهرستان آستارا نیز در گفت‌وگو با رسانه‌ها با تأیید تملک ۱۰۰ درصدی اراضی در محدوده این شهرستان، اعلام کرد همه اقدامات لازم برای آغاز مرحله اجرایی طرح آماده شده و این اتفاق به زودی رقم خواهد خورد. او ساخت این خط آهن را زمینه‌ساز رونق اقتصادی کشور دانست و آن را از اولویت‌های مهم در سفر پیش‌روی هیئت دولت به گیلان عنوان کرد.

۴۰ کیلومتر پل بر فراز شالیزارها و رودخانه‌ها

محمد پردل‌نژاد، مدیر حوزه طرح‌های شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور در گیلان، درباره ویژگی‌های فنی این پروژه توضیح داد: به دلیل عبور مسیر از شالیزارها، باغ‌ها و رودخانه‌های متعدد استان گیلان، طراحی ویژه‌ای برای این خط در نظر گرفته شده است.

بر اساس این طراحی، در مسیر ۱۶۲ کیلومتری رشت ـ آستارا، حدود ۴۰ کیلومتر پل و نزدیک به ۱۰ ایستگاه پیش‌بینی شده است تا ضمن حفظ اراضی کشاورزی و عبور ایمن از عوارض طبیعی، سرعت و ایمنی سیر قطار نیز تضمین شود. این حجم از پل‌سازی نشان‌دهنده پیچیدگی فنی و اهمیت مطالعات زیست‌محیطی و مهندسی در این پروژه است.

نقشه مسیر کریدور شمال جنوب و راه آهن رشت آستارا

کاهش ۳۰ درصدی هزینه و نصف شدن زمان حمل

مزیت اقتصادی راه‌آهن رشت ـ آستارا یکی از اصلی‌ترین دلایل تأکید بر تسریع در تکمیل آن است. به گفته مدیر حوزه طرح‌های شرکت ساخت و توسعه، با بهره‌برداری از این خط ریلی، زمان حمل بار در مقایسه با مسیرهای جایگزین فعلی تقریباً به نصف کاهش می‌یابد و هزینه حمل‌ونقل نیز حدود ۳۰ درصد کمتر خواهد شد؛ موضوعی که برای صاحبان کالا و شرکت‌های حمل‌ونقلی اهمیت بسیار زیادی دارد.

برآوردها نشان می‌دهد این راه‌آهن پس از تکمیل، ظرفیت جابه‌جایی سالانه یک تا دو و نیم میلیون مسافر و تا ۱۵ میلیون تن کالا را ایجاد خواهد کرد. ظرفیتی که می‌تواند جایگاه گیلان و به ویژه شهرستان آستارا را در شبکه حمل‌ونقل منطقه‌ای به طور چشمگیری ارتقا دهد.

در حال حاضر اتصال ریلی از جمهوری آذربایجان به آستارا برقرار است و روزانه حجم قابل توجهی بار از این طریق جابه‌جا می‌شود که به گفته استاندار گیلان، وجود تقاضای واقعی برای تکمیل کریدور را ثابت می‌کند. عملکرد پنج ماهه اخیر مرز آستارا نیز گویای آن است که با وجود برخورداری همزمان از مرز زمینی، ریلی و دریایی ـ که موقعیتی کم‌نظیر در کشور است ـ فشار فزاینده‌ای بر زیرساخت‌های موجود جاده‌ای و بندری وارد شده و تکمیل خط ریلی می‌تواند این فشار را به شکل محسوسی کاهش دهد.

  • طول مسیر: ۱۶۲ کیلومتر
  • وضعیت تملک: ۱۰۰ درصد تکمیل شده
  • تثبیت بستر: حدود ۵۰ کیلومتر اجرا شده
  • پل‌ها: ۴۰ کیلومتر در طول مسیر
  • ایستگاه‌ها: حدود ۱۰ ایستگاه
  • ظرفیت سالانه: ۱۵ میلیون تن بار و تا ۲.۵ میلیون مسافر
ظرفیت ترانزیتی مرز ریلی آستارا

مطالبه اصلی گیلان در آستانه سفر دولت

راه‌آهن رشت ـ آستارا اکنون به یکی از مهم‌ترین مطالبات مردم و مسئولان گیلان در آستانه سفر هیئت دولت به این استان تبدیل شده است. استاندار گیلان در جلسه شورای برنامه‌ریزی استان با تأکید بر اینکه گیلان با چند مطالبه کلیدی به استقبال سفر دولت می‌رود، راه‌آهن را محور اصلی توسعه استان دانست.

حق‌شناس خاطرنشان کرد: با تکمیل این خط، ظرفیت جابه‌جایی ۱۵ میلیون تن بار در سال فراهم می‌شود و نقش ایران در تکمیل کریدور شمال ـ جنوب و ارتقای جایگاه ترانزیتی کشور به شکل محسوسی تقویت خواهد شد. این در حالی است که تأمین مالی پایدار و تعیین تکلیف نهایی قراردادها، شرط ورود پروژه به مرحله اجرای پرشتاب است.

کارشناسان معتقدند تکمیل به موقع این پروژه نه تنها اقتصاد گیلان بلکه اقتصاد ملی را از محل درآمدهای ترانزیتی منتفع خواهد کرد و وابستگی به مسیرهای طولانی‌تر و پرهزینه‌تر را کاهش می‌دهد. با توجه به افزایش حجم تجارت خارجی از مرز آستارا، هر ماه تأخیر در تکمیل این حلقه مفقوده می‌تواند به معنای از دست رفتن فرصت‌های ترانزیتی و واگذاری سهم بازار به مسیرهای رقیب باشد.