محمد مخبر، مشاور و دستیار مقام معظم رهبری، در واکنش به اقدام اخیر نیروی دریایی سپاه پاسداران در به غنیمت گرفتن یک فروند زیردریایی هدایتپذیر پیشرفته آمریکایی، این دستاورد را نقطه آغازی برای تحولی تازه در حوزه فناوریهای دفاعی کشور توصیف کرد.
مخبر در یادداشتی که در صفحه شخصی خود منتشر کرد، با اشاره به سابقه درخشان نخبگان جوان صنعت دفاعی در استفاده از فناوریهای بهدستآمده و تبدیل آن به جهشهای بزرگ فناورانه، نوشت تجربه گذشته نشان داده است که دستیابی به یک فناوری غنیمتی میتواند مسیر خودکفایی و پیشرفت را بهطور چشمگیری کوتاه کند.
از RQ-۱۷۰ تا زهپاد آمریکایی
دستیار مقام معظم رهبری در این یادداشت به نمونه تاریخی شکار پهپاد فوقپیشرفته آمریکایی RQ-۱۷۰ در اوایل دهه نود اشاره کرد. به گفته وی، ایران در آن زمان موفق شد این پهپاد رادارگریز آمریکایی را در اختیار بگیرد و کمتر از یک دهه پس از آن، به یکی از قدرتهای اصلی جهان در عرصه فناوری پهپادی تبدیل شد.
مخبر تاکید کرد که اکنون نیز تصاحب یک فروند «زهپاد» آمریکایی ــ اصطلاحی که برای زیردریاییهای هدایتپذیر از دور و بدون سرنشین به کار میرود ــ میتواند همین مسیر را در حوزه سامانههای خودمختار دریایی تکرار کند. به باور او، این فناوری نوظهور که ترکیبی از هوش مصنوعی، ناوبری خودکار، سامانههای ارتباطی رمز و حسگرهای پیشرفته است، زمینهساز جهشی تازه در توان دفاعی و بازدارندگی کشور خواهد بود.
زهپادها یا همان شناورهای زیرسطحی بدون سرنشین (UUV) از جمله پیشرفتهترین ابزارهای شناسایی، جنگ الکترونیک و عملیاتهای مخفی در نیروی دریایی ارتش آمریکا محسوب میشوند و دستیابی به نمونه عملیاتی آن، اطلاعات فنی ارزشمندی از طراحی بدنه، سامانه پیشران، باتریها، سونار و الگوریتمهای هدایت خودکار در اختیار متخصصان داخلی قرار میدهد؛ تجربهای که پیشتر در حوزه پهپادها نیز به بومیسازی و ارتقای نسلهای جدید منجر شده بود.
کنایه مخبر به ترامپ
محمد مخبر در بخش دیگری از یادداشت خود، با لحنی انتقادی به سیاستهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اشاره کرد و نوشت: «ترامپ کاش پیش از اخراج ژنرالهای باتجربه پنتاگون، از آنان میپرسید طرف حسابش کیست.»
این جمله به تغییرات گستردهای اشاره دارد که ترامپ در ساختار فرماندهی وزارت دفاع آمریکا ایجاد کرده و به باور ناظران، موجب کنار رفتن شمار قابل توجهی از فرماندهان با سابقه و متخصص در حوزه راهبردهای نظامی شده است. مخبر تلویحا تاکید کرده است که تصمیمگیران کاخ سفید شناخت دقیقی از توان واقعی و ظرفیت جهش فناورانه ایران در شرایط تحریم و فشار ندارند.
پیام بازدارندگی نیروی دریایی سپاه
به غنیمت گرفته شدن این زیردریایی هدایتپذیر توسط رزمندگان نیروی دریایی سپاه، علاوه بر بعد فنی و فناورانه، حامل پیام روشنی در حوزه بازدارندگی و تسلط اطلاعاتی و عملیاتی ایران بر آبهای پیرامونی است. نیروی دریایی سپاه در سالهای اخیر با توسعه شناورهای تندرو، سامانههای موشکی ساحل به دریا، پهپادهای دریاپایه و شبکههای راداری و اطلاعاتی، توانسته است حضور و اشراف خود را در خلیج فارس و تنگه هرمز بهطور چشمگیری افزایش دهد.
کارشناسان مسائل دفاعی معتقدند دستیابی به چنین سامانههایی، حتی در مقیاس یک فروند، میتواند به مهندسی معکوس، بومیسازی و در نهایت طراحی و تولید نمونههای پیشرفتهتر داخلی منجر شود؛ روندی که ایران پس از شکار RQ-۱۷۰ و همچنین پهپادهای اسکنایگل و هرمس با موفقیت طی کرده و امروز به صادرات پهپاد و انتقال دانش فنی در این حوزه رسیده است.
اظهارات مخبر در شرایطی مطرح میشود که رقابت بر سر توسعه سامانههای بدون سرنشین و خودمختار به یکی از محورهای اصلی رقابت قدرتهای نظامی جهان تبدیل شده و کشورهایی که بتوانند در لبه فناوری هوش مصنوعی و رباتیک دریایی حرکت کنند، برتری تعیینکنندهای در نبردهای آینده خواهند داشت.
نظرات (0)