همزمان با نزدیک شدن به فصل پاییز و افزایش موارد ابتلا به بیماریهای تنفسی، بحث درباره ضرورت تزریق واکسن آنفولانزا دوباره داغ شده است. در این میان، باورهای نادرست و شایعات قدیمی هنوز مانع تصمیمگیری درست برخی شهروندان برای واکسیناسیون میشود. دکتر مصطفی قانعی، رئیس انجمن متخصصان ریه و استاد دانشگاه، با حضور در برنامه «به خانه برمیگردیم» به مهمترین این باورهای غلط پاسخ داد.
به گفته این فوقتخصص بیماریهای ریه، بخش زیادی از تردیدها نسبت به واکسن آنفولانزا ریشه علمی ندارد و ناشی از برداشتهای نادرست از عوارض خفیف پس از تزریق یا تجربه ابتلا به سرماخوردگی پس از واکسیناسیون است.
آیا واکسن آنفولانزا باعث ابتلا به آنفولانزا میشود؟
یکی از رایجترین تصورات غلط این است که تزریق واکسن خود باعث ابتلا به آنفولانزا میشود. دکتر قانعی این باور را بهطور کامل رد کرد و توضیح داد: واکسنهای آنفولانزای موجود در کشور از ویروس کشتهشده یا اجزای غیرفعال ویروس تهیه میشوند و به هیچ عنوان قابلیت ایجاد بیماری را ندارند.
احساس تب خفیف، بدندرد یا کسالت یک تا دو روز پس از تزریق، واکنش طبیعی سیستم ایمنی به واکسن است و نشانه ابتلا به آنفولانزا نیست. این واکنش به معنای فعال شدن دفاع بدن و تولید آنتیبادی است و معمولاً به سرعت برطرف میشود.
مهمترین باورهای نادرست درباره واکسن آنفولانزا
به گفته رئیس انجمن متخصصان ریه، چند باور نادرست بهصورت گسترده در میان مردم تکرار میشود:
- «افراد سالم نیازی به واکسن ندارند»: آنفولانزا فقط یک سرماخوردگی شدید نیست. حتی افراد جوان و سالم نیز میتوانند به فرم شدید بیماری، درگیری ریه و بستری دچار شوند و ناقل ویروس به سالمندان و کودکان باشند.
- «اگر سال گذشته واکسن زدم، امسال نیازی نیست»: ویروس آنفولانزا هر سال جهش میکند و ترکیب واکسن نیز هر سال بر اساس سویههای شایع بهروزرسانی میشود. ایمنی ناشی از واکسن نیز با گذشت ماهها کاهش مییابد.
- «واکسن ۱۰۰ درصد پیشگیری میکند، پس اگر بیمار شدم یعنی بیاثر بوده»: هیچ واکسنی اثربخشی صددرصدی ندارد، اما واکسن آنفولانزا خطر ابتلا، شدت علائم، بستری و مرگومیر را به طور چشمگیری کاهش میدهد.
- «واکسن عوارض خطرناک دارد»: عوارض شایع بسیار خفیف و گذرا مانند درد محل تزریق، تب کم و خستگی است. عوارض جدی بسیار نادر است و نسبت آن در برابر خطر عوارض خود بیماری قابل مقایسه نیست.
- «با یکبار ابتلا تا پایان فصل ایمن هستم»: در یک فصل امکان ابتلا به سویههای مختلف آنفولانزا وجود دارد و ابتلای قبلی ایمنی کامل و پایدار ایجاد نمیکند.
واکسن برای چه کسانی ضروریتر است؟
دکتر قانعی تأکید کرد اگرچه تزریق واکسن برای همه افراد بالای ۶ ماه توصیه میشود، اما برخی گروهها در اولویت قرار دارند و تأخیر در واکسیناسیون برای آنها خطر بیشتری دارد:
- سالمندان بالای ۶۰ سال
- کودکان زیر ۵ سال
- زنان باردار
- بیماران مبتلا به آسم، بیماری انسداد مزمن ریه، بیماریهای قلبی، دیابت، نارسایی کلیه و نقص سیستم ایمنی
- کادر درمان و افرادی که با بیماران یا سالمندان در تماس نزدیک هستند
در این گروهها، ابتلا به آنفولانزا میتواند به ذاتالریه، تشدید بیماری زمینهای و حتی بستری در بخش مراقبتهای ویژه منجر شود.
بهترین زمان تزریق چه موقع است؟
بر اساس توصیه متخصصان، بهترین زمان تزریق واکسن آنفولانزا از اواخر شهریور تا اواخر آبان است، یعنی پیش از شروع موج اصلی بیماری. با این حال، تزریق در طول فصل شیوع نیز همچنان مفید است و حتی در آذر و دی هم میتواند از ابتلا پیشگیری کند.
ایمنی کامل حدود دو هفته پس از تزریق ایجاد میشود، بنابراین هرچه زودتر اقدام شود، پوشش محافظتی طولانیتری در فصل سرد سال فراهم خواهد شد.
نکات مهم قبل و بعد از واکسیناسیون
به گفته این استاد دانشگاه، برای اثربخشی بهتر و کاهش عوارض خفیف، رعایت چند نکته ساده کمککننده است: در زمان تزریق تب یا بیماری حاد نداشته باشید، سابقه حساسیت شدید به واکسن را به پزشک اطلاع دهید، پس از تزریق محل تزریق را تمیز نگه دارید و در صورت بروز تب خفیف، استراحت و مصرف مایعات کافی توصیه میشود.
وی همچنین یادآور شد که واکسن آنفولانزا از ابتلا به سرماخوردگی معمولی یا کووید-۱۹ پیشگیری نمیکند، اما از همزمانی و تشدید بیماریهای تنفسی در فصل پاییز و زمستان میکاهد و فشار بر سیستم درمانی را کاهش میدهد.
کارشناسان تأکید میکنند تصمیم برای تزریق واکسن باید بر اساس توصیههای علمی و مشورت با پزشک باشد، نه بر اساس شایعات فضای مجازی. واکسیناسیون بهموقع، در کنار رعایت بهداشت فردی مانند شستوشوی مرتب دستها و استفاده از ماسک در فضاهای شلوغ در زمان اوج بیماری، همچنان مؤثرترین راه برای گذراندن فصلی سالمتر است.
نظرات (0)