با نزدیک شدن به فصل پاییز و آغاز سال تحصیلی جدید، متخصصان بیماریهای عفونی نسبت به افزایش چرخش ویروسهای تنفسی هشدار میدهند. نوسانات دمایی، کاهش رطوبت هوا، حضور متراکم دانشآموزان در کلاسهای درس و افزایش تماسهای اجتماعی از جمله عواملی هستند که زمینه را برای گسترش آنفلوانزا، کرونا و سایر ویروسهای سرماخوردگی فراهم میکنند.
دکتر خسروی، رئیس بیمارستان هاجر (س) شهرکرد و متخصص بیماریهای عفونی، با تأکید بر این موضوع گفت که در هفتههای اخیر نشانههای افزایش فعالیت ویروسهای تنفسی دیده شده و انتظار میرود با سردتر شدن هوا و بازگشایی کامل مدارس، این روند شدت بگیرد. به گفته وی، تشخیص افتراقی این بیماریها تنها با معاینه بالینی و در صورت نیاز بررسیهای آزمایشگاهی امکانپذیر است و تکیه بر حدس شخصی یا درمانهای خانگی بدون نظر پزشک میتواند روند درمان تخصصی را به تأخیر بیندازد.
چرا شیوع ویروسها در پاییز بیشتر میشود؟
تغییرات اقلیمی پاییز، اختلاف دمای روز و شب و کاهش تهویه طبیعی در فضاهای بسته، شرایط را برای ماندگاری و انتقال ویروسها مساعد میکند. همزمان، بازگشایی مدارس و دانشگاهها موجب افزایش تجمع افراد در محیطهای سرپوشیده و تماس نزدیک طولانیمدت میشود. ویروسهای تنفسی از طریق قطرات تنفسی و سطوح آلوده بهسرعت منتقل میشوند و کودکان و نوجوانان به دلیل الگوی تعامل نزدیک و رعایت کمتر نکات بهداشتی، نقش مهمی در انتقال زنجیرهای ویروس به خانوادهها دارند.
متخصصان یادآور میشوند که آنفلوانزا، کووید-۱۹ و سرماخوردگیهای ویروسی در مراحل ابتدایی علائم مشابهی مانند تب، سرفه، گلودرد، آبریزش بینی، بدندرد و خستگی ایجاد میکنند؛ بنابراین افتراق آنها بدون ارزیابی پزشکی دقیق دشوار است و انتخاب نادرست دارو، بهویژه مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک، نهتنها کمکی به بهبود نمیکند بلکه میتواند عوارض را تشدید کند.
گروههای پرخطر چه کسانی هستند؟
بر اساس هشدار متخصصان، برخی گروهها بیش از دیگران در معرض ابتلا به فرم شدید بیماری و بروز عوارض تنفسی هستند و باید مراقبت بیشتری داشته باشند:
- کودکان زیر ۴ سال به دلیل تکامل نیافتن کامل سیستم ایمنی
- سالمندان بالای ۶۵ سال که توان ایمنی کمتری دارند
- بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن قلبی و ریوی از جمله آسم و برونشیت مزمن
- افراد مبتلا به دیابت و اختلالات متابولیک
- بیماران دچار نقص سیستم ایمنی و افراد تحت درمانهای سرکوبکننده ایمنی
- مادران باردار به دلیل تغییرات فیزیولوژیک دوران بارداری
- بیماران سرطانی تحت شیمیدرمانی و سایر درمانهای تضعیفکننده ایمنی
برای این گروهها حتی یک سرماخوردگی ساده میتواند به درگیری ریه، تشدید بیماری زمینهای و نیاز به بستری منجر شود؛ از این رو شناسایی زودهنگام علائم و مراجعه سریع به پزشک اهمیت دوچندان دارد.
زمان طلایی درمان را جدی بگیرید
نکته کلیدی که دکتر خسروی بر آن تأکید دارد، اهمیت «زمان طلایی» در شروع درمانهای ضدویروسی است. به گفته وی، برای بیماران پرخطر، ۴۸ ساعت نخست پس از شروع علائم آنفلوانزا بهترین فرصت برای آغاز داروی ضدویروس و کاهش شدت بیماری است. در مورد کرونا نیز ۴ تا ۵ روز اول ابتلا به عنوان پنجره طلایی درمان محسوب میشود و تأخیر در این بازه میتواند اثربخشی دارو را بهطور چشمگیری کاهش دهد.
وی هشدار داد که تکیه بر روشهای سنتی و خانگی، خوددرمانی با دمنوشها یا مصرف خودسرانه دارو بدون مراجعه به مراکز درمانی، ممکن است این فرصت طلایی را از بین ببرد و بیمار را در معرض عوارض جبرانناپذیری مانند درگیری شدید ریه، نارسایی تنفسی یا تشدید بیماریهای زمینهای قرار دهد. بنابراین توصیه میشود افراد، بهویژه گروههای پرخطر، در صورت بروز تب، سرفه مداوم، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا ضعف شدید، بدون تأخیر به پزشک مراجعه کنند.
نقش مدارس در انتقال ویروس به خانوادهها
با بازگشایی مدارس، کودکان به دلیل حضور طولانی در کلاسهای پرجمعیت، بازیهای نزدیک و استفاده مشترک از وسایل، بهعنوان حلقه اصلی انتقال ویروس عمل میکنند. یک کودک مبتلا حتی با علائم خفیف میتواند ویروس را به همکلاسیها، معلمان و سپس به اعضای خانواده، بهویژه سالمندان و نوزادان منتقل کند.
از والدین خواسته شده است در صورت مشاهده علائمی نظیر سرفه، عطسه مکرر، آبریزش بینی، گلودرد، تب یا تنگی نفس در فرزند خود، از فرستادن او به مدرسه خودداری کرده و تا بهبودی کامل، استراحت در منزل و رعایت بهداشت فردی را جدی بگیرند. استفاده از ماسک در صورت ابتلا، شستوشوی منظم دستها، تهویه کلاسها و ضدعفونی سطوح مشترک از جمله اقداماتی است که میتواند زنجیره انتقال را قطع کند.
توصیههای پیشگیرانه برای هفتههای پیشرو
متخصصان برای کاهش خطر ابتلا در آستانه فصل سرد، رعایت چند اصل ساده اما مؤثر را توصیه میکنند: شستوشوی مکرر دستها با آب و صابون، استفاده از ماسک در فضاهای شلوغ و بسته، تهویه منظم منازل و کلاسها، پرهیز از حضور در تجمعات غیرضروری هنگام بیماری، تغذیه مناسب، خواب کافی و در صورت توصیه پزشک، تزریق واکسن آنفلوانزا بهویژه برای گروههای پرخطر.
همچنین تأکید میشود که از مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک و داروهای ضدویروسی بدون تجویز پزشک پرهیز شود، زیرا آنتیبیوتیکها بر ویروسها بیاثر هستند و مصرف نابجا میتواند مقاومت میکروبی ایجاد کند. در صورت بروز علائم تنفسی، بهترین اقدام، استراحت، مصرف مایعات کافی و مراجعه زودهنگام به پزشک برای تشخیص دقیق و دریافت درمان مناسب است.
با توجه به تجربه سالهای گذشته، موج بیماریهای تنفسی معمولاً از اواخر شهریور آغاز شده و در آبان و آذر به اوج میرسد. آمادگی خانوادهها، مدارس و مراکز درمانی برای مدیریت این دوره میتواند از فشار بر نظام سلامت و افزایش موارد بستری جلوگیری کند.
نظرات (0)