صدای قار و قور شکم یکی از تجربههای مشترک و گاه خجالتآور برای بسیاری از افراد است؛ صدایی که ممکن است در جلسه کاری، کلاس درس یا جمع دوستانه ناگهان به گوش برسد. اگرچه در اغلب موارد این صداها طبیعی و بیخطر هستند، اما تکرار مداوم آن میتواند نشانهای از بههمریختگی نظم دستگاه گوارش و حتی فشارهای روانی باشد.
به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، محسن ستاری، متخصص طب سنتی در توضیحی ویدیویی به دلایل بروز سر و صدای شکم پرداخته و تأکید کرده است که اضطراب و نگرانی نقش پررنگی در تشدید این حالت دارد. او در همین زمینه، نوشیدن دمنوش بادرنجبویه را بهعنوان یک راهکار ساده و در دسترس پیشنهاد داده است.
صدای شکم از کجا میآید؟
حرکات طبیعی روده که به آن «پریستالسیس» گفته میشود، وظیفه جابهجایی غذا، مایعات و گاز در طول دستگاه گوارش را بر عهده دارد. ترکیب این حرکات با وجود هوا و شیرههای گوارشی، صداهایی تولید میکند که ما آن را بهصورت قار و قور میشنویم. این صداها در حالت ناشتا، هنگام هضم غذا یا حتی بعد از نوشیدن مایعات میتواند بلندتر شود.
دلایل شایع ایجاد یا تشدید این صداها عبارتاند از:
- گرسنگی و خالی بودن معده: مغز با ترشح هورمونهایی به معده فرمان انقباض میدهد تا برای ورود غذا آماده شود.
- بلع هوای اضافی: صحبت کردن سریع، جویدن آدامس، نوشیدن با نی یا مصرف نوشابههای گازدار.
- سوءهاضمه و نفخ: مصرف غذاهای نفاخ مانند حبوبات، کلم و غذاهای سرخشده.
- عدم تحمل غذایی: مانند حساسیت به لاکتوز یا گلوتن که هضم را مختل میکند.
- اختلالات عملکردی روده: مانند سندرم روده تحریکپذیر که با استرس ارتباط مستقیم دارد.
نقش اضطراب و استرس را جدی بگیرید
به گفته این متخصص طب سنتی، یکی از عوامل کمتر مورد توجه اما بسیار مؤثر در ایجاد صداهای شکم، اضطراب و نگرانی مداوم است. محور مغز-روده ارتباط تنگاتنگی دارد؛ وقتی فرد دچار استرس میشود، سیستم عصبی خودمختار تعادل حرکات گوارشی را بر هم میزند، ترشح اسید معده تغییر میکند و حرکات روده نامنظم میشود. نتیجه این فرآیند، افزایش تولید گاز، نفخ و صداهای بلندتر شکم است.
به همین دلیل، افرادی که اضطراب زمینهای، فشار کاری بالا یا اختلال خواب دارند، بیشتر از دیگران از قار و قور شکم شکایت میکنند. در چنین شرایطی، تنها اصلاح رژیم غذایی کافی نیست و باید به آرامسازی سیستم عصبی نیز توجه شود.
توصیه طب سنتی: بادرنجبویه، گیاه آرامبخش گوارش
محسن ستاری در توصیه خود، گیاه بادرنجبویه با نام علمی Melissa officinalis را بهعنوان گزینهای مؤثر معرفی کرده است. این گیاه از خانواده نعناعیان است و از دیرباز در طب ایرانی بهعنوان آرامبخش، ضد نفخ و تقویتکننده قلب و اعصاب شناخته میشود.
بادرنجبویه طبعی معتدل و کمی گرم دارد و به دلیل داشتن ترکیباتی مانند رزمارینیک اسید، سیترال و فلاونوئیدها، هم بر سیستم عصبی اثر آرامبخش دارد و هم به کاهش اسپاسمهای گوارشی کمک میکند. به همین علت، مصرف آن میتواند چرخه «استرس - نفخ - صدای شکم» را تا حدی بشکند.
بادرنجبویه چگونه به کاهش صدای شکم کمک میکند؟
- کاهش اضطراب: با اثر آرامبخش خود، تحریکپذیری محور مغز-روده را کم میکند.
- ضد اسپاسم و ضد نفخ: انقباضات نامنظم روده را متعادل کرده و تجمع گاز را کاهش میدهد.
- کمک به هضم بهتر: ترشح صفرا و آنزیمهای گوارشی را تنظیم میکند.
- بهبود کیفیت خواب: خواب آرامتر به تنظیم عملکرد گوارش در روز بعد کمک میکند.
طرز تهیه دمنوش بادرنجبویه
برای تهیه یک دمنوش استاندارد، یک قاشق غذاخوری برگ خشک بادرنجبویه را در یک لیوان آب جوش بریزید، درِ آن را بگذارید و اجازه دهید ۱۰ تا ۱۵ دقیقه به آرامی دم بکشد. سپس آن را صاف کرده و بهصورت ولرم میل کنید. بهتر است این دمنوش یک تا دو بار در روز، بهویژه عصرها یا یک ساعت پس از شام مصرف شود.
برای اثر بهتر، میتوان آن را بدون شکر یا با کمی عسل طبیعی مصرف کرد. افرادی که به گیاهان خانواده نعناع حساسیت دارند یا داروهای آرامبخش و تیروئید مصرف میکنند، پیش از مصرف منظم حتماً با پزشک یا متخصص طب سنتی مشورت کنند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگرچه صدای شکم در بیشتر موارد بیخطر است، اما در صورت همراهی با علائمی مانند درد مداوم شکم، کاهش وزن ناخواسته، اسهال یا یبوست طولانی، استفراغ، تب، وجود خون در مدفوع یا احساس سیری زودرس، لازم است بررسی تخصصیتری توسط پزشک انجام شود. همچنین اگر این صداها با وجود اصلاح سبک زندگی و کنترل استرس ادامه پیدا کرد، ارزیابی از نظر عدم تحمل غذایی یا سندرم روده تحریکپذیر ضروری است.
در کنار توصیههای گیاهی، اصلاح سبک زندگی نقش کلیدی دارد: غذا را آرام و با جویدن کامل میل کنید، از پرخوری و مصرف همزمان غذاهای نفاخ پرهیز کنید، تحرک روزانه مانند پیادهروی سبک بعد از غذا را فراموش نکنید و برای مدیریت استرس از تکنیکهای تنفس عمیق، مدیتیشن یا خواب منظم بهره بگیرید.
یادآوری مهم: اطلاعات ارائهشده جنبه عمومی و آموزشی دارد و جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نیست. در صورت داشتن بیماری زمینهای گوارشی یا مصرف داروی خاص، پیش از افزودن هر گیاه دارویی به رژیم روزانه با پزشک خود مشورت کنید.
نظرات (0)